Hôm qua 7-12, Tổng thống Nga Dmitry Medvedev kết thúc chuyến thăm 2 ngày tới Ba Lan với mục đích cải thiện quan hệ hai nước. Đây là chuyến thăm chính thức đầu tiên của một tổng thống Nga tới Ba Lan trong 8 năm qua và được xem là bước tiến quan trọng trong quan hệ song phương của hai nước vốn là láng giềng của nhau này.

Tổng thống Ba Lan Bronislaw Komorowski (phải) tiếp ông Medvedev tại phủ tổng thống hôm 6-12. Ảnh: AP

Tổng thống Medvedev cho rằng quan hệ Nga – Ba Lan đang mở ra một chương mới, và Mát-xcơ-va tìm cách giảm căng thẳng với quốc gia có vai trò ngày càng quan trọng trong Liên minh châu Âu (EU). Theo Dmitry Trenin, Giám đốc Trung tâm tư vấn Carnegie Mát-xcơ-va, các nhà hoạch định chính sách Nga nhấn mạnh đàm phán thông qua Warszawa sẽ dễ đạt kết quả hơn thay vì phải thuyết phục các nước thành viên lớn của EU như Đức và Pháp. Trenin cho rằng các quan chức Nga hiểu rõ Ba Lan là trở ngại chính của họ trong việc cải thiện quan hệ tốt hơn với EU, thị trường quan trọng để Nga hiện đại hóa nền kinh tế.

Có thể nói, quan hệ giữa Nga và Ba Lan trong 20 năm qua trải qua nhiều thăng trầm. Ba Lan chính thức công nhận Nga ngày 27-12-1991, sau khi Liên Xô tan rã. Với nhiều người Ba Lan, chuyến thăm của cựu Tổng thống Boris Yeltsin tới Ba Lan năm 1993 là dấu hiệu thúc đẩy quan hệ khi nhà lãnh đạo Nga tuyên bố không phản đối Ba Lan gia nhập NATO. Tuy nhiên, khi trở về Mát-xcơ-va, ông Yeltsin rút lại cam kết và công bố danh sách các nước từng thuộc Liên Xô mà Nga không muốn là một phần của NATO, trong đó có Ba Lan. Quan hệ hai nước băng giá khi Ba Lan, cuối cùng gia nhập NATO cùng với Cộng hòa Czech và Hungary vào tháng 4-1999.

Năm 2002, trên cương vị Tổng thống, ông Putin đã có chuyến thăm Ba Lan nhằm cải thiện mối quan hệ song phương. Tuy nhiên, việc Ba Lan ủng hộ Cách mạng cam ở Ukraina năm 2004, khiến hai nước hục hặc trở lại. Năm 2005, Thị trưởng Warszawa Lech Laczynski lại chọc giận Mát-xcơ-va khi tôn vinh thủ lĩnh nổi dậy Chechnya là Djokhar Dudayev. Sự rạn nứt trong mối quan hệ giữa hai nước này càng sâu sắc hơn vào năm 2008, khi Ba Lan thời ông Lech Kaczynski làm tổng thống đã ủng hộ Gruzia trong cuộc xung đột với Nga. Bên cạnh đó là việc Ba Lan tham gia kế hoạch lá chắn tên lửa do chính quyền của cựu Tổng thống Mỹ George Bush vạch ra ở châu Âu. Mặc dù kế hoạch này đã được đương kim Tổng thống Mỹ Barack Obama điều chỉnh lại, nhưng quan hệ Nga- Ba Lan vẫn lạnh nhạt thời gian dài.

Bước đột phá trong quan hệ Nga – Ba Lan diễn ra hồi năm ngoái khi Thủ tướng Nga Vladimir Putin tham dự lễ kỷ niệm ngày nổ ra Thế chiến thứ hai tại Gdansk (Ba Lan). Theo các nhà quan sát, sự hoài nghi lẫn nhau giữa Nga và Ba Lan vẫn còn, nhưng một khảo sát mới đây cho thấy đa phần dân Ba Lan xem chuyến thăm vừa qua của Tổng thống Medvedev là một bước tiến tích cực. Qua chuyến thăm này, Ba Lan có thể mở rộng cửa thu hút đầu tư từ Nga. Hôm 6-12, ông Medvedev cho biết các công ty Nga rất quan tâm tới việc mua Lotos, công ty dầu quốc doanh lớn thứ hai của Ba Lan. Các công ty Nga cũng muốn được niêm yết trên thị trường chứng khoán Warszawa, thị trường lớn nhất Trung Âu. Thương mại song phương Nga – Ba Lan năm ngoái đạt 18 tỉ USD. Trong 6 tháng đầu năm nay, thương mại hai nước đạt 10 tỉ USD, tăng 50% so cùng kỳ năm ngoái. Một trong những thỏa thuận được ký kết đáng chú ý là thỏa thuận mở rộng và đa dạng hóa hợp tác thương mại và kinh tế ngoài dầu khí giữa hai nước.

N. KIỆT (Theo Businessweek, Bloomberg, Guardian)