Thủ tướng Stephen Harper sau thất bại trong cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm.

Với 156 phiếu thuận và 145 phiếu chống trong cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm ngày 25-3, Hạ viện Canada đã thông qua việc phế truất chính phủ của Thủ tướng Stephen Harper. Sự kiện này mở đường cho cuộc tổng tuyển cử dự kiến vào ngày 2 hoặc 9-5 tới, với hai vấn đề chính được các đảng vận dụng trong chiến dịch tranh cử là sắc tộc và kinh tế.

Thủ tướng Harper thừa nhận rằng ông thất vọng với kết quả bỏ phiếu trên và người dân Canada không muốn nhìn thấy cuộc tổng tuyển cử thứ tư trong thời gian chưa tới 7 năm qua. Ngay sau cuộc bỏ phiếu, ông Harper nói: “Ưu tiên của tôi vẫn sẽ là đảm bảo ổn định và an ninh cho người dân Canada trước những thách thức toàn cầu hiện nay”.

Lên nắm quyền từ năm 2006 với 2 chính phủ thiểu số liên tiếp, đảng Bảo thủ của Thủ tướng Harper bị cáo buộc quản lý các chính sách kinh tế sai lầm và che giấu chi tiêu tài chính bí mật.

Theo các nhà phân tích, chỉ có đảng Bảo thủ hoặc đảng Tự do đối lập là thật sự có khả năng giành thắng lợi trong bầu cử sắp tới. Cả hai đảng này đều chú trọng sự cần thiết thực hiện chính sách siết chặt chi tiêu và giảm thâm hụt ngân sách kỷ lục của Canada.

Đảng đối lập cho rằng họ có thể hưởng lợi từ hàng loạt bê bối sắc tộc đang ảnh hưởng tới đảng Bảo thủ. Phe đối lập cũng đã nỗ lực thành lập liên minh trước và sau khi ông Harper giành thắng lợi sít sao trong cuộc bầu cử lại vào năm 2008. Tuyên bố sau khi chính phủ ông Harper sụp đổ, lãnh đạo đảng Tự do Michael Ignatieff cho biết không loại bỏ việc thành lập chính phủ liên hiệp với các đảng đối lập khác sau bầu cử. Chủ tịch đảng Dân chủ mới đối lập Jack Layton củng cố thêm rằng ông sẽ không từ bỏ thành lập liên minh với ông Ignatieff.

Cuộc bầu cử sắp tới sẽ tạo cơ hội đối đầu đầu tiên giữa ông Harper và Ignatieff kể từ khi ông Ignatieff đảm nhận dẫn dắt đảng Tự do tháng 12-2008. Ignatieff, 63 tuổi, là một trong những trí thức hàng đầu Canada trước khi bước vào chính trường. Còn ông Harper, 51 tuổi, là chính khách kỳ cựu. 5 năm qua, ông Harper nhấn mạnh xu hướng bảo thủ của Canada và đưa nước này đi theo hướng thiên hữu. Ông đã dần hạ thuế doanh nghiệp và doanh thu, tăng chi quân sự và ưu tiên xác lập chủ quyền của Canada ở Bắc Cực.

Đảng Tự do tuyên bố hủy bỏ kế hoạch cắt giảm thuế doanh nghiệp (trị giá khoảng 6,1 tỉ USD) và chấm dứt kế hoạch chi ít nhất 16 tỉ USD mua 65 máy bay tiêm kích tàng hình F 35 của Mỹ, một trong những thương vụ quân sự lớn nhất Canada. Đây là một trong những chính sách gây tranh cãi của chính quyền Harper.

Tuy nhiên, trước khi thất bại trong bỏ phiếu bất tín nhiệm, ông Harper đã tập hợp dư luận chống lại liên minh đối lập. Một trong những vấn đề đảng Bảo thủ đưa ra là cáo buộc đảng Tự do mưu phản vì liên kết với Khối Quebecois, một đảng chủ trương tách tỉnh Quebec nói tiếng Pháp ra khỏi Canada. Ông Harper đã đặt trọng tâm vào vấn đề kinh tế để giúp ông tái đắc cử thêm một nhiệm kỳ nữa. Đây là vấn đề được người dân Canada quan tâm nhất, đặc biệt sau khi nước này có bước phục hồi mạnh mẽ sau khủng hoảng tài chính. Canada cũng tránh được tác động của thị trường bất động sản và các chuyên gia kinh tế dự báo tăng trưởng kinh tế năm 2010 ở nước này đạt 3%.

Các khảo sát gần đây cũng cho thấy đảng Bảo thủ vẫn sẽ tiếp tục giành thắng lợi nếu bầu cử diễn ra với kết quả như hiện nay. Hãng thăm dò dư luận Ipsos Reid công bố kết quả khảo sát hôm 24-3 cho biết 39% số người được hỏi tin là ông Harper điều hành tốt về kinh tế, so với 17% tin tưởng ông Ignatieff. Nếu kết quả này được duy trì cho tới khi bầu cử, đảng Bảo thủ của ông Harper sẽ giành được đa số ghế trong Quốc hội cơ cấu 308 thành viên của Canada và đảm bảo được nhiệm kỳ 4 năm. Tuy nhiên, khảo sát của hãng Ekos công bố hôm 25-3 lại cho thấy khoảng cách giữa đảng Bảo thủ và Tự do chỉ là 7 điểm. Điều đó có nghĩa là đảng Bảo thủ khó giành được đa số ghế ở Quốc hội và tiếp tục phụ thuộc vào phe đối lập.

N. MINH (Theo Reuters, Guardian)