Trước làn sóng lừa đảo được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo (AI), các chuyên gia an ninh mạng cảnh báo, chỉ nâng cao nhận thức không còn là đủ để bảo vệ người dùng. Những chiến dịch lừa đảo ngày càng tinh vi, có thể đánh lừa cả những người am hiểu công nghệ và khiến nạn nhân mất tiền chỉ trong vài phút.

Ảnh: AI

Theo nghiên cứu mới nhất của tập đoàn an ninh mạng Kaspersky, các đối tượng lừa đảo đang lợi dụng AI để giả mạo người thân, thương hiệu quen thuộc và tạo ra những cuộc trò chuyện rất tự nhiên giống hệt tương tác thường ngày nhằm tăng độ tin cậy. Kết quả khảo sát cho thấy 64,5% nạn nhân trên toàn cầu tin rằng AI đã được sử dụng trong các vụ lừa đảo nhắm vào họ.

Tại Anh, 54% người được hỏi nghi ngờ tội phạm mạng sử dụng công nghệ deepfake hoặc giọng nói tổng hợp để mạo danh người thân, bạn bè hoặc các tổ chức hợp pháp. Nhờ đó, kẻ gian có thể tạo ra những tình huống rất thuyết phục, khiến nạn nhân khó nhận ra dấu hiệu bất thường.

Chỉ mất vài phút để sập bẫy

Nghiên cứu cho thấy hơn 1/2 nạn nhân tại Anh đã chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin nhạy cảm chỉ trong vòng 30 phút kể từ khi nhận được liên hệ đầu tiên. Đáng chú ý, 12,2% nạn nhân thực hiện các hành động này trong chưa đầy 5 phút, cho thấy tốc độ triển khai của các vụ lừa đảo ngày càng nhanh.

Khoảng 63% các vụ việc diễn ra trên nhiều nền tảng liên lạc khác nhau, giúp kẻ gian duy trì sự tin cậy và tránh bị nghi ngờ.

Các hình thức lừa đảo phổ biến nhất bao gồm: lừa đảo đầu tư giả mạo (40%); tin nhắn giao hàng giả (38%); giả mạo thương hiệu nổi tiếng (35%).

Tiến sĩ Elisabeth Carter, chuyên gia ngôn ngữ học pháp y và tội phạm học tại Đại học Kingston London, cho biết những kẻ lừa đảo thường xây dựng các tình huống có vẻ hoàn toàn hợp lý.

"Bọn chúng tận dụng các bối cảnh quen thuộc, môi trường xã hội gần gũi và những quy tắc giao tiếp quen thuộc để khiến nạn nhân tin rằng quyết định của mình là hợp lý tại thời điểm đó. Trên thực tế, chúng đang tạo ra một thực tại giả, nơi các quyết định ấy dẫn đến thiệt hại về tài chính và tâm lý" - bà Carter nhận định.

Thiệt hại tài chính ngày càng lớn

Kaspersky cho biết, mỗi nạn nhân tại Anh mất trung bình 458,45 bảng Anh cho mỗi vụ lừa đảo, trong khi 9,1% bị thiệt hại hơn 1.000 bảng Anh. 28% số người tham gia khảo sát cho biết họ đã trở thành mục tiêu của ít nhất 3 vụ lừa đảo trong vòng 6 tháng gần đây.

Thế hệ Millennials (30-45 tuổi) được đánh giá là nhóm dễ bị tổn thương nhất trước các chiêu trò đầu tư lừa đảo, với 40% cho biết từng tiếp xúc với các lời mời gọi tài chính hấp dẫn nhưng đáng ngờ.

Ngoài ra, khảo sát cũng ghi nhận 52% số vụ lừa đảo đã xảy ra trong vòng 5 tháng trở lại đây, cho thấy xu hướng này đang gia tăng thay vì có dấu hiệu chững lại.

Marc Rivero, Trưởng nhóm nghiên cứu an ninh tại Kaspersky GReAT, cảnh báo các nhóm tội phạm mạng đang hoạt động với mức độ quỷ quyệt chưa từng có.

"AI đang thúc đẩy xu hướng này bằng cách giúp kẻ lừa đảo bắt chước một cách thuyết phục các thương hiệu, giọng nói quen thuộc và các mối quan hệ cá nhân. Do đó, chỉ nhận thức về nguy cơ thôi không còn là đủ. Người dùng cần nhận diện rủi ro từ sớm trước khi bị gây áp lực để đưa ra những quyết định vội vàng", ông Rivero nhấn mạnh.

Các chuyên gia an ninh khuyến nghị người dùng kết hợp sự cảnh giác với các biện pháp bảo vệ kỹ thuật như sử dụng phần mềm diệt virus có khả năng phát hiện các liên kết độc hại theo thời gian thực, quản lý mật khẩu bằng các công cụ chuyên dụng và thường xuyên cập nhật kiến thức về những thủ đoạn lừa đảo mới đang xuất hiện.

LÊ PHI (Theo Techradar)