Cảm giác về mùi hương đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe, chẳng hạn như giúp nhận biết thực phẩm ôi thiu. Trái lại, mất khứu giác khiến chúng ta nêm nhiều đường hay muối vào thức ăn để chúng dậy mùi, hậu quả là dễ dẫn đến các vấn đề sức khỏe như béo phì và cao huyết áp. Để phòng tránh suy giảm hoặc mất khứu khác, các chuyên gia khuyến cáo chúng ta lưu ý những yếu tố nguy cơ dưới đây:

1. Tuổi tác

Trong y học, tình trạng suy giảm khả năng nhận dạng mùi hương theo tuổi tác được gọi là "Presbyosmia" và không thể phòng ngừa được. "Cảm giác mùi hương mất dần khi chúng ta già đi có lẽ do số lượng tế bào cảm thụ khứu giác đã giảm đi đáng kể" - chuyên gia thần kinh Martin Rossor ở Bệnh viện Quốc gia về Thần kinh học và Giải phẫu thần kinh (Anh) giải thích. Đó là vì các tế bào này chết nhanh hơn số lượng tế bào được tái tạo.

2. Dùng thuốc chữa bệnh

Một số loại thuốc kháng sinh (như ampicillin, meningitis, azithromycin), thuốc chống trầm cảm (như doxepin, amitriptyline), thuốc hạ huyết áp (như captopril) và thuốc hỗ trợ điều trị bệnh tim mạch (như statin) có khả năng ảnh hưởng tới chức năng hoạt động của khứu giác. Những loại thuốc này ảnh hưởng đến khứu giác bằng nhiều cách, như làm tắt các dây thần kinh và thay đổi lớp màng nhầy trong miệng khiến các phân tử mùi khó hòa tan vào lớp màng nhầy bao quanh tế bào khứu giác. "Một vài loại thuốc phổ biến có thể cản trở hoạt động khứu giác, bằng cách trực tiếp ảnh hưởng đến các tế bào cảm thụ khứu giác ở mũi. Nhưng tình trạng này thường biến mất khi ngưng dùng thuốc" - Tiến sĩ Colin Cable ở Hiệp hội Dược phẩm Hoàng gia Anh cho biết thêm.

Ngoài ra, Tiến sĩ Marina Parton ở bệnh viện Marsden Hoàng gia Luân Đôn cũng cảnh báo liệu pháp hóa trị dùng chữa ung thư có thể làm mất một phần hay hoàn toàn khả năng nhận diện mùi. Nguyên do được cho là vì các loại thuốc làm hỏng lớp niêm mạc trong miệng.

4. Phát triển Polyp mũi

Polyp mũi là những khối u lành tính thường gặp nhất của vùng mũi xoang và thường xuất hiện ở những người bị viêm mũi mãn tính. Chúng hình thành khi lớp niêm mạc trong mũi sưng lên, khiến người bệnh chảy nước mũi liên tục. Theo các bác sĩ, polyp mũi ngăn các phân tử mùi tiếp xúc với tế bào khứu giác. Điều trị bằng thuốc corticosteroid có thể giúp thu nhỏ các khối u nói trên, nhưng một số trường hợp cần tiến hành phẫu thuật để bóc tách chúng ra khỏi mũi. Hai liệu pháp này có thể giúp khôi phục khứu giác.

5. Nhiễm vi-rút

Cảm lạnh và cảm cúm là hai nguyên nhân phổ biến nhất gây ra chứng giảm khứu giác (hyposmia), bởi tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp trên làm cản trở đường đi của các phân tử mùi. Nghẹt mũi do bệnh cũng ảnh hưởng đến hương vị món ăn. Nguyên do là các đầu nụ vị giác chỉ có thể nhận diện được vị ngọt, chua, đắng, mặn và vị ngọt thịt (umami) khi chúng được tổng hợp và "diễn giải" bởi các tế bào khứu giác trong mũi. Nói cách khác, khả năng nhận biết hương vị sẽ rối loạn khi các tế bào khứu giác bị nhiễm vi-rút.

6. Trầm cảm

Các bác sĩ cho biết nhiều bệnh nhân mắc chứng trầm cảm thường có biểu hiện khó nhận diện mùi hương. May mắn là tình trạng này có thể được cải thiện khi họ khỏi bệnh. Trong một nghiên cứu công bố trên Tạp chí Affective Disorders năm 2014, các nhà khoa học phát hiện vùng não kiểm soát chức năng khứu giác ở những phụ nữ bị trầm cảm đã suy giảm hoạt động. Nguyên nhân là do chứng trầm cảm có liên quan tới những thay đổi ở lớp vỏ ngoài của não – nơi được xem là nền tảng hình thành cảm xúc, lưu trữ trí nhớ dài hạn và chức năng khứu giác.

7. Suy giảm trí nhớ

Chứng sa sút trí tuệ ở người lớn tuổi (Alzheimer) hình thành do các mảng bám amyloid hủy hoại các tế bào não, làm giảm trí nhớ, khả năng ngôn ngữ cũng như chức năng nhận thức. Bên cạnh đó, các mảng bám amyloid còn tổn hại các tế bào não phụ trách chuyển tiếp tín hiệu từ các cơ quan khứu giác - Tiến sĩ Ian Le Guillou thuộc Hiệp hội Alzheimer (tổ chức y tế tình nguyện hàng đầu trên thế giới về chăm sóc, hỗ trợ và nghiên cứu bệnh Alzheimer), giải thích.

AN NHIÊN (Theo Daily Mail)