Tàu hải quân của Philippines neo đậu tại Bãi Cỏ Mây. Ảnh: InterAksyon

Trong bài viết hôm 28-5, hãng tin Anh Reuters nhận định khả năng căng thẳng ở Biển Đông sẽ tiếp tục leo thang trong bối cảnh tàu Trung Quốc tiếp tục "lượn lờ" quanh tàu hải quân mà Philippiness neo đậu ở Bãi Cỏ Mây từ năm 1999 để đánh dấu chủ quyền.

Reuters cho biết, Chính phủ Philippines đã lên tiếng cáo buộc Bắc Kinh có hành vi xâm lấn lãnh thổ sau khi 3 tàu phía Trung Quốc, trong đó có một tàu khu trục cùng "hội tụ" cách con tàu của Philippines khoảng 5 hải lý. Mặt khác, lo ngại của các quan chức Philippines về khả năng đội tàu của Trung Quốc sẽ ngăn chặn nguồn tiếp tế hậu cần cho khoảng 10 binh lính đang đồn trú trên con tàu hải quân có thể lại khiến mâu thuẫn phát triển theo chiều hướng nghiêm trọng.

Theo giới chức Philippines, 3 tàu Trung Quốc đã xuất hiện ở Bãi Cỏ Mây sau hoạt động hộ tống một đội 30 tàu đánh cá vào hôm 8-5, buộc Philippines trình thư kháng nghị chính thức với phía Trung Quốc. Tuy nhiên, phát ngôn viên Hải quân Philippines - Đại tá Edgardo Arevalo xác nhận đội thuyền đánh cá và tàu khu trục nhỏ có rời đi nhưng Bắc Kinh đến hôm 28-5 vẫn tiếp tục lưu lại 2 tàu hải giám. Một sĩ quan cao cấp của lực lượng Hải quân Philippines nhận định "sự hiện diện của tàu Trung Quốc là một mối nguy hiểm thực tế và rõ ràng", đồng thời tin rằng Trung Quốc đang dùng mọi cách để buộc Manila rời khỏi khu vực này.

Khu vực Bãi Cỏ Mây (Second Thomas Shoal) được xác định là cửa ngõ chiến lược để vào Bãi Cỏ Rong (Reed Bank))- vốn dược cho là giàu nguồn dầu mỏ và khí tự nhiên. Theo Manila, Bãi Cỏ Rong nằm cách tỉnh đảo Palawan phía Tây Nam Philippines 80 hải lý nên khu vực trên "hoàn toàn nằm trong phạm vi 200 hải lý thuộc đặc quyền kinh tế của Philippines".

"Trung Quốc phải rút khỏi khu vực này bởi theo luật pháp quốc tế họ không có đặc quyền ở đây"- phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Philippines Raul Hernandez nói rõ. Không chỉ vậy, ông Hernandez còn cho rằng sự hiện diện của đội tàu phía Trung Quốc là một "hành động khiêu khích và bất hợp pháp". Song, phía Bắc Kinh lại lý luận rằng Bãi Cỏ Mây là một phần của quần đảo Trường Sa, cho nên "chủ quyền của Trung Quốc là không thể tranh cãi"- phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi ngang ngược tuyên bố.

Theo Reuters, căng thẳng leo thang cho thấy tình hình tranh chấp lãnh thổ trên Biển Đông đang diễn tiến theo chiều hướng tiêu cực khi các nước liên quan đưa ra yêu sách ngày một "ăn" sâu vào vùng biển tranh chấp, phối hợp chiến lược củng cố xây dựng lực lượng hải quân và liên minh với các quốc gia khác. Thêm vào đó, vụ việc lần này diễn ra trước thời điểm Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Chuck Hagel tham dự chương trình nghị sự về an ninh khu vực dự kiến diễn ra vào cuối tuần mang tên Đối thoại Shangri-La tại Singapore, vô hình trung có thể buộc Mỹ can thiệp để bảo vệ các đồng minh khu vực Đông Nam Á.

Trước đó, Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã từng thảo luận với Trung Quốc về Bộ quy tắc ứng xử của các bên trên biển Đông (COC) để hạ nhiệt căng thẳng nhưng Bắc Kinh luôn miệng nói rằng chỉ đàm phán "khi đến thời điểm chín muồi". Vì vậy, học giả Ian Storey tại Viện Nghiên cứu Đông Nam Á của Singapore nhận định tính chất vụ việc lần này tại Bãi Cỏ Mây sẽ "nguy hiểm" hơn so với vụ tranh chấp chủ quyền giữa Bắc Kinh và Manila tại bãi cạn Scarborough hồi năm ngoái. "Khả năng Trung Quốc dùng vũ lực để giành toàn quyền kiểm soát Bãi Cỏ Mây sẽ không khả thi, nhưng họ hoàn toàn có thể tiến hành phong tỏa để dồn ép binh sĩ Philippines ra khỏi đây. Và đấy sẽ là tiền đề dẫn đến leo thang căng thẳng hoặc tính toán sai lầm"- Storey nói.

VI VI (Theo Reuters)