Ảnh: Reuters

Liberia - đất nước Tây Phi từng bị chiến tranh tàn phá nặng nề-năm qua đã âm thầm đạt được thành tựu mà nhiều nước phương Tây chưa từng làm nổi: xóa sổ hoàn toàn nợ nước ngoài. Kỳ tích này có được nhờ chiến dịch chấn chỉnh lớn trong 3 năm do nữ Tổng thống Ellen Johnson-Sirleaf (ảnh) chỉ đạo. Với biệt danh “Bà đầm Thép của châu Phi”, Tổng thống Sirleaf đã thành công trong việc xóa nợ đối với đất nước mà năm 2007 nợ nước ngoài lên đến 4,9 tỉ USD, gấp 8 lần tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Bà tự hào khi cho rằng việc xóa nợ quốc tế của Liberia là thành tựu lớn nhất, tương tự như việc bà trở thành nữ tổng thống đầu tiên tại lục địa đen.

Món nợ công khổng lồ của Liberia là kết quả của hơn 25 năm điều hành kém hiệu quả của những lãnh đạo tiền nhiệm- như ông Samuel Doe và Charles Taylor. Cả hai ông đều vay mượn nhiều từ bên ngoài nhưng không ông nào tính tới ngay cả chuyện trả lãi.

“Vào thời điểm bà Sirleaf nhậm chức (năm 2006), tình hình tồi tệ kinh khủng. Đó thực sự là một mớ hỗn độn”, Ben Leo ở Trung tâm Phát triển toàn cầu, một hãng tư vấn tại Washington, nhận định khi cho biết rằng văn phòng của bà Sirleaf lúc đó không có bàn ghế, viết chì, máy tính hay nhà vệ sinh. “Bà ấy phải gây dựng từ con số không”, Leo nói. Về phần mình, bà Sirleaf cho biết “Chúng tôi thậm chí không thể vay mượn từ các ngân hàng địa phương để trả đủ tiền lương tháng cho nhân viên”. Toàn bộ ngân khố quốc gia lúc đó chỉ có 80 triệu USD - không bằng số tiền mà thành phố Atlanta (Mỹ) dự chi lương hưu trong năm nay.

Nữ tổng thống Liberia vốn là cựu Bộ trưởng Tài chính, quan chức Ngân hàng Thế giới (WB) và là Phó Giám đốc Citibank tại châu Phi. Bà đã đệ đơn xin giảm nợ của Liberia đến Chương trình Hỗ trợ các nước nghèo đang mắc nợ nặng nề (HIPC) của WB và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Đây là chương trình đưa ra những khoản xóa, giảm nợ cho các nước nghèo với điều kiện nước xin hỗ trợ phải thực hiện đúng theo những qui tắc về quản lý và xây dựng thể chế kinh tế. Để đạt được các điều kiện này, bà Sirleaf đã thuyết phục nhiều nhân tài của Liberia tị nạn tại Mỹ và các nước châu Âu trong thời gian nội chiến trở về Monrovia, nơi cách đây không lâu vẫn thiếu điện và nước sinh hoạt.

Bà đã đàm phán để được giảm 3% số nợ. Vào thời điểm đó, Giám đốc WB Robert Zoellick cho rằng đây là mức giảm trừ nhiều nhất họ từng áp dụng với các khoản nợ thương mại. Bước cuối cùng diễn ra vào 9-2010, khi Paris Club, một nhóm gồm 19 quốc gia cho vay đã xóa khoản nợ 1,2 tỉ USD còn lại của Liberia. Trong suốt 3 năm cố gắng xóa nợ, Chính phủ Liberia không mượn 1 đồng nào của quốc tế và gói gọn chi tiêu bằng số tiền thu được từ thuế. Hiện tại, khi đã sạch nợ, Monrovia cuối cùng có thể tiếp cận được các nguồn vốn đầu tư từ bên ngoài. Trong 5 năm qua, chính phủ của bà Sirleaf đã thu hút được số vốn đầu tư nước ngoài ấn tượng: 16 tỉ USD với những đối tác lớn như tập đoàn Chevron, Firestone và ArcelorMittal. Đầu tư nước ngoài giúp GDP của Liberia tăng 6% năm 2010, biến nước này thành một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất lục địa đen, và dự kiến con số của năm nay là 7%.

THUẬN HẢI (Theo CS Monitor)