Các tính năng mới của AI (trí tuệ nhân tạo) khi vận hành trong ngành xuất bản đã tạo thêm trải nghiệm mới cho độc giả. Tuy nhiên, nếu AI can thiệp quá sâu sẽ khiến giới xuất bản, tác giả chịu ảnh hưởng lớn.

Vào tháng 12-2025, hai nền tảng chuyên về bán sách trực tuyến Amazon và ElevenLabs cùng đưa vào thử nghiệm tính năng mới ứng dụng AI để hỗ trợ tương tác với độc giả. Cụ thể, Amazon sử dụng “Ask this Book” còn ElevenLabs đưa “VoiceChat” vào hoạt động. Cả “Ask this Book” và “VoiceChat” đều cho phép độc giả đặt câu hỏi về nội dung sách.

Với “Ask this Book” (ảnh), người dùng chỉ cần chọn một đoạn văn hoặc nhập câu hỏi bất kỳ vào chatbot thì sẽ nhận câu trả lời về cốt truyện, nhân vật và chủ đề tác phẩm. Tính năng này hiện có trên hàng ngàn đầu sách tiếng Anh ở hệ thống bán sách của Amazon. Amazon dự định sẽ triển khai rộng tính năng này trong năm 2026 với mục tiêu hỗ trợ người dùng hiểu thêm về nội dung sách, cung cấp thông tin dễ hiểu nhất về câu chuyện họ đang đọc, cá nhân hóa các nội dung đề xuất liên quan cho riêng người dùng. Tuy nhiên, với “Ask this Book”, tác giả và nhà xuất bản không thể can thiệp vào nội dung ứng dụng này cung cấp cho người dùng. Điều này dấy lên lo ngại về bản quyền và trải nghiệm đọc của độc giả.

The Authors Guild - Hiệp hội Tác giả cho rằng việc triển khai tính năng này của Amazon tạo ảnh hưởng không tốt đến sản phẩm và tác giả, đơn vị xuất bản. Mặc dù không cung cấp hết các nội dung của tác phẩm, nhưng tính năng này của AI đã phần nào khiến các những gì được viết trong sách có thể dễ dàng được tiếp cận. Do đó, cần xem đây như một dạng sản phẩm phái sinh và xin phép tác quyền. Trong khi đó, Amazon cho rằng “Ask this Book” chỉ cung cấp các nội dung như là lời nhắc nhở độc giả và lời nhắc này không được lưu giữ hay sử dụng để đào tạo AI. “Ask this Book” chỉ mang đến trải nghiệm để người dùng cân nhắc lựa chọn nên đọc sách này hay không, nhất là các thông tin dẫn dắt cũng khơi gợi tò mò từ độc giả để họ có thêm động lực đọc sách.

“VoiceChat” của ElevenLabs cũng cung cấp chức năng tương tự. Độc giả chỉ cần đặt câu hỏi bằng giọng nói về sách họ muốn tìm, sẽ nhận được phản hồi các thông tin có liên quan. Theo đó, ElevenLabs cung cấp đến 500 giọng nói tổng hợp để hỗ trợ quá trình tìm hiều và nghe sách nói từ hệ thống AI của đơn vị. Madeline Shue, phụ trách tăng trưởng và chiến lược tại ElevenLabs, thông tin: “Tính năng này gần giống như một câu lạc bộ hỗ trợ đọc sách cá nhân. Người dùng có thể yêu cầu tóm tắt, hỏi chi tiết về một nhân vật hay tình tiết, hoặc kiểm tra lại điều gì đó trong sách. Tính năng này mang đến cho người dùng trải nghiệm tương tác hội thoại sinh động khi nghe sách nói”. Nếu “Ask this Book” bị phản đối thì “VoiceChat” lại được ủng hộ. Thực tế, “VoiceChat” không chỉ mang đến sự hỗ trợ sinh động cho độc giả nghe tác phẩm mà còn là sự kết nối với tác giả. Bởi tính năng này của ElevenLabs chỉ áp dụng với sự cho phép của các tác giả có kết nối trực tiếp xuất bản trên ElevenLabs, không áp dụng với tác phẩm được các nhà xuất bản khác bán hay phân phối.

Thực tế, sử dụng các tính năng AI hỗ trợ độc giả theo cách của Amazon, ElevenLabs vẫn được nhiều công ty triển khai. Trong đó có mô hình ít tranh cãi hơn, như Fable vẫn cho phép độc giả đặt câu hỏi về sách. Tuy nhiên, câu trả lời sẽ được các điều phối viên và các thành viên khác trả lời, thay vì AI. Và các thành viên này được trả phí cho công việc đó.

BẢO LAM (Tổng hợp)