Tuần qua, một trong những thông tin liên quan đến lĩnh vực văn học nghệ thuật được công chúng quan tâm là Công văn số 1919/ĐA-VP ngày 25-9-2025 của Cục Điện ảnh về việc chấp hành quy định về phổ biến phim trên không gian mạng. Theo đó, Cục Điện ảnh đề nghị các doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp, tổ chức phổ biến phim trên không gian mạng; các tổ chức, doanh nghiệp quản lý, vận hành nền tảng truyền thông số, nền tảng trung gian hoặc kho ứng dụng có cung cấp phim, ứng dụng phổ biến phim tại Việt Nam thực hiện nghiêm các quy định pháp luật về phân loại, phổ biến phim phát trên không gian mạng; đồng thời cho biết sẽ tăng cường thanh tra kiểm tra, xử lý và phối hợp với các cơ quan chức năng xử lý nghiêm nếu phát hiện sai phạm.
Động thái trên của Cục Điện ảnh được dư luận đồng tình bởi có một thực tế thời gian qua là các tác phẩm phim ảnh chiếu rạp, phát sóng trên truyền hình đều phải tuân thủ quy trình kiểm duyệt nội dung, cùng các quy định phổ biến phim theo Luật Điện ảnh. Trong đó, có quy định phân loại theo nội dung thành 6 cấp độ dán nhãn phù hợp với độ tuổi người xem. Tuy nhiên, với phim chiếu trên không gian mạng, công tác này chưa được quan tâm đúng mức, nhất là trong bối cảnh thể loại được giới thiệu là “phim ngắn” đang bùng nổ với số lượng phim khổng lồ, phong phú về thể loại ở các kho phim trên các nền tảng mà người xem ở mọi độ tuổi có thể tiếp cận mọi lúc, mọi nơi. Yêu cầu phải kiểm soát chặt nội dung trên không gian mạng càng cấp thiết hơn khi hiện nay phim AI trở thành xu hướng.
Phải khẳng định, phim ngắn/chương trình chiếu mạng phù hợp với nhu cầu giải trí trong nhịp sống hiện đại và nếu khai thác tốt về nội dung sẽ góp phần lan tỏa những giá trị tích cực song hành với doanh thu từ các nền tảng. Tuy nhiên, thời gian qua xuất hiện xu hướng “phim ngắn”, phim AI được sản xuất chỉ với mục đích duy nhất là câu khách, nên sử dụng với tần suất dày đặc và chi tiết các nội dung phản cảm: đánh ghen, ngoại tình, mâu thuẫn nhà chồng - nàng dâu, gia đình ruột thịt xâu xé nhau vì tài sản, giang hồ, bạo lực gia đình, bạo lực học đường… Cục Điện ảnh cũng chỉ rõ thêm: Có hiện tượng một số tổ chức, cá nhân thực hiện phổ biến phim trên không gian mạng nhưng chưa thực hiện hoặc chưa thực hiện đầy đủ các điều kiện, thủ tục theo quy định của pháp luật về điện ảnh, trong đó có việc chưa thực hiện đầy đủ quy định về chủ thể được phép phổ biến phim trên không gian mạng, điều kiện thực hiện phân loại phim, phân loại và hiển thị kết quả phân loại phim, thông báo danh sách phim và kết quả phân loại phim trước khi phổ biến cũng như các nghĩa vụ khác của chủ thể...
Từ đó Cục Điện ảnh đề nghị các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân có liên quan thực hiện các nội dung về chủ thể và điều kiện phổ biến phim trên không gian mạng tại Việt Nam; rà soát hoạt động phổ biến phim trên các nền tảng, ứng dụng bảo đảm tuân thủ pháp luật; trước khi phổ biến phim phải bảo đảm điều kiện thực hiện phân loại phim theo quy định và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung, kết quả phân loại phim; thông báo danh sách phim sẽ phổ biến và kết quả phân loại phim thông qua hệ thống dữ liệu; thực hiện hiển thị mức phân loại phim, cảnh báo; áp dụng các biện pháp kỹ thuật cần thiết để bảo vệ trẻ em và để người sử dụng dịch vụ báo cáo phim vi phạm và các nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật… Cục Điện ảnh cũng khẳng định đang phối hợp với các cơ quan, đơn vị chức năng kiểm tra, rà soát, xác minh các trường hợp tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động phổ biến phim trên các nền tảng, ứng dụng và không gian mạng có dấu hiệu vi phạm các quy định của pháp luật về điện ảnh và sẽ xử lý theo thẩm quyền hoặc phối hợp, chuyển thông tin, hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền để xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật.
Có thể nói, cơ quan chức năng đã nhận diện rõ những vấn đề tồn tại trong việc thực hiện quy định phổ biến phim trên không gian mạng và có giải pháp sát hợp từ xác định chủ thể, đến nêu rõ các yêu cầu cần chấn chỉnh đối với tổ chức, cá nhân liên quan. Tuy nhiên, công chúng vẫn đóng vai trò chính trong lựa chọn các hình thức giải trí, cổ vũ những tác phẩm hay, bài trừ nội dung độc hại. Vì vậy, Cục Điện ảnh đã yêu cầu các nền tảng có các biện pháp kỹ thuật để người sử dụng dịch vụ báo cáo phim vi phạm. Mong rằng, công chúng sẽ sáng suốt sử dụng quyền này để phim ngắn phát huy những khía cạnh tích cực trong đời sống tinh thần chung.
XUÂN VIÊN
