Cử tri Afghanistan hôm qua 28-9 đi bỏ phiếu bầu chọn tổng thống trong bầu không khí sợ hãi trước làn sóng bạo lực bùng phát và lời đe dọa phá hoại cuộc bầu cử của phiến quân Taliban.

Nỗi lo mất an ninh

Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani (phải) và “giám đốc điều hành” chính phủ Abdullah Abdullah trong một lần xuất hiện chung hiếm hoi năm 2016. Ảnh: RFERL    

Để thị uy và trấn an dư luận trước nguy cơ Taliban tắm máu ngày bầu cử, quân đội Afghanistan với sự yểm trợ của không quân Mỹ đã tiến hành nhiều đợt tấn công truy quét trả đũa Taliban sau khi lực lượng này tiến hành hàng loạt vụ đánh bom khủng  bố phá hoại các cuộc vận động tranh cử. Như trong đợt tấn công hôm  22-9, lực lượng an ninh Afghanistan đánh vào huyện Musa Qala thuộc tỉnh miền Nam Helmand, tiêu diệt 22 tay súng, trong đó có một số tay súng nước ngoài. Tuy nhiên, cuộc oanh kích này đã có sai sót khi đánh nhầm một đám cưới làm 44 dân thường thiệt mạng và 12 người khác bị thương. Trước đó, chỉ trong 1 tuần, Taliban đã thực hiện hàng loạt vụ tấn công trên khắp cả nước làm ít nhất 100 người thiệt mạng và hàng trăm người khác bị thương.

Các quan chức cấp cao Afghanistan cho biết có hơn 140.000 binh sĩ và cảnh sát được triển khai để bảo vệ 28.000 điểm bỏ phiếu. Tuy nhiên, ông Hawa Alam Nuristani, người đứng đầu Ủy ban bầu cử độc lập, cho biết chỉ có 7.385 điểm bỏ phiếu được đăng ký ở 34 tỉnh và có ít nhất 2.000 điểm không thể mở cửa vì không được đảm bảo an ninh. Diễn đàn bầu cử tự do và công bằng Afghanistan cho hay trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2014, cử tri nước này cũng chỉ có thể đi thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân ở 6.775 điểm bỏ phiếu trên cả nước. Năm nay, một cuộc thăm dò cho thấy gần 56% cử tri  sẽ  không tham gia bỏ phiếu, trong khi chỉ có 9,6 triệu người đăng ký trên tổng dân số khoảng 32 triệu người. Một thủ lĩnh Taliban nói rằng phong trào này kiểm soát 50-60% lãnh thổ, trong khi chính quyền Kabul kiểm soát phần còn lại của đất nước.

Nỗi lo hậu bầu cử

Với thực tế trên, Taliban có lý do để phản đối và tìm mọi cách ngăn cản cuộc bầu cử tổng thống vốn đã bị trì hoãn trong 6 tháng. Không chỉ Taliban, cựu Tổng thống Hamid Karzai, người đã lãnh đạo Afghanistan trong suốt 10 năm (2004-2014), cũng chỉ trích cuộc bầu cử lần này khi so sánh nó giống như việc yêu cầu một bệnh nhân tim tham gia chạy đua marathon. “Đây không phải là thời điểm cho bầu cử. Chúng ta không thể tổ chức bầu cử ở đất nước đang đi qua cuộc xung đột do nước ngoài áp đặt. Chúng ta đang trong cuộc chiến với các mục tiêu và lợi ích của nước ngoài. Đó không phải là cuộc  xung đột của chúng ta. Chúng  ta chỉ hy sinh cho điều đó” - ông Karzai nhấn mạnh. Thay vào đó, nhân vật được cho vẫn còn ảnh hưởng chính trị quan trọng tại Afghanistan kêu gọi nối lại đàm phán hòa bình với Taliban, kể cả giữa Mỹ và Taliban. Nhiều ứng viên tổng thống Afghanistan cũng ủng hộ việc tìm kiếm thỏa thuận hòa bình với Taliban trước khi tổ chức bầu cử.

Tuy nhiên, giới lãnh đạo Afghanistan hiện nay khẳng định chính quyền mới sau bầu cử sẽ có đủ tư cách để hòa đàm với Taliban. Trong cuộc bầu cử tổng thống lần thứ 4 kể từ sau chế độ Taliban sụp đổ năm 2001, có 18 ứng viên tham gia. Có điều khả năng thắng cử tiếp tục nghiêng hẳn về hai ứng viên cũ: đương kim Tổng thống Ashraf Ghani và “Giám đốc điều hành” chính phủ Abdullah Abdullah. Chính hai nhân vật này đã tranh chấp quyết liệt lá phiếu trong cuộc bầu cử bị nghi ngờ gian lận cách đây 5 năm và cuối cùng chấp nhận “sống chung” trong chính phủ chia sẻ quyền lực với sự trung gian của Mỹ. Nguy cơ tái lập hiện tượng cũ có khả năng diễn ra. Vì thế, Mỹ mới đây đã đóng băng gói viện trợ 160 triệu USD cho Chính phủ Afghanistan nhằm tạo áp lực buộc cuộc bầu cử phải diễn ra “tự do và công bằng”.

Liệu động thái của Mỹ có đem lại kết quả tốt đẹp cho cuộc bầu cử lần này ở Afghanistan hay không là câu hỏi khó. Taliban đã cảnh báo Tổng thống Donald Trump sẽ sớm phải hối tiếc vì hủy bỏ cuộc gặp đàm phán cấp cao bí mật với phe này tại Mỹ hồi đầu tháng 9.

ĐỨC TRUNG