NGUYỆT CÁT (Theo Time)

Năm qua, những tác động của đại dịch COVID-19 đã làm giảm sự bảo vệ và gia tăng các mối đe dọa đối với sức khỏe phụ nữ ở nhiều quốc gia đang phát triển, trong khi hoạt động bảo vệ nữ quyền trên toàn cầu cũng gặp rất nhiều trở ngại. Dù vậy, “phái đẹp” vẫn xung kích thúc đẩy thực thi các bộ luật mới và các phong trào bảo vệ nữ quyền khắp thế giới, qua đó đạt được một số thành quả quan trọng.

Bà Katalin Novak, nữ tổng thống đầu tiên và trẻ nhất của Hungary.

1. Colombia nới lỏng luật cấm phá thai

Hồi tháng 2, Tòa án Hiến pháp Colombia đã phi hình sự hóa hành vi phá thai từ 24 tuần trở xuống. Trước đó, nước này chỉ cho phép chấm dứt thai kỳ trong những trường hợp nguy hiểm đến sức khỏe như thai nhi dị tật, tính mạng của người mẹ bị đe dọa khi mang thai, mang thai do hậu quả của hành vi cưỡng hiếp. Theo bộ luật hình sự Colombia, phụ nữ phá thai ngoài những trường hợp trên có thể phải đối mặt với án tù lên đến 54 tháng. Các nhóm bảo vệ quyền sinh sản ước tính có khoảng 400.000 ca phá thai được thực hiện mỗi năm ở Colombia và chỉ 10% là hợp pháp.

2. Tây Ban Nha thông qua luật bảo vệ sức khỏe sinh sản và tình dục phụ nữ

Hồi tháng 5, Quốc hội Tây Ban Nha đã giới thiệu một dự luật nhấn mạnh "sự đồng thuận" trong các biện pháp ngăn chặn, bảo vệ và truy tố hành vi bạo lực tình dục và cưỡng hiếp đối với phụ nữ. Theo bộ luật mới được thông qua vào tháng 12-2022, “đồng thuận” nghĩa là thể hiện rõ ràng ý chí của một người - "im lặng và cam chịu" không có nghĩa là đồng thuận - và bổ sung các điều khoản phạt tù lên đến 15 năm đối với những người có hành vi cưỡng ép quan hệ tình dục. Ngoài ra, Tây Ban Nha cũng là quốc gia đầu tiên ở châu Âu có chế độ nghỉ phép hưởng lương dành cho phụ nữ bị đau bụng kinh.

3. Ukraine phê chuẩn Công ước Istanbul

Hồi tháng 6, các thành viên Quốc hội Ukraine đã bỏ phiếu phê chuẩn Công ước Istanbul. Ðây là văn kiện được công nhận như một hiệp ước quốc tế chống ngược đãi phụ nữ, với nhiều tiêu chí ràng buộc về mặt pháp lý đối với các nước ở châu Âu hướng tới ngăn chặn, bảo vệ và truy tố hành vi bạo lực gia đình và tấn công tình dục. Quyết định phê chuẩn Công ước Istanbul được ca ngợi là một chiến thắng lịch sử cho quyền của phụ nữ ở Ukraine và đánh dấu một bước tiến nữa của nước này trong nỗ lực  gia nhập Liên minh châu Âu.

4. Ấn Ðộ cho phép phụ nữ phá thai

Vào tháng 9, Tòa án Tối cao Ấn Ðộ đã ra một phán quyết mang tính bước ngoặt khi tuyên bố mọi phụ nữ, bất kể tình trạng hôn nhân thế nào, đều có quyền tiếp cận biện pháp an toàn và phá thai hợp pháp khi thai nhi dưới 24 tuần tuổi. Quyết định mới này được các nhà hoạt động xã hội nhận định là bảo vệ quyền phụ nữ. Theo phán quyết trên, quyền lựa chọn mang thai thuộc về người phụ nữ, trong đó nhấn mạnh quyền tự chủ về cơ thể là một phần của “quyền tự do cá nhân”.

5. Làn sóng biểu tình đòi tự do của phụ nữ Iran

Kể từ tháng 9, phụ nữ và trẻ em gái Iran đã phát động các cuộc biểu tình phản đối chính phủ sau cái chết nhiều uẩn khúc của Mahsa Amini, một thiếu nữ 22 tuổi tử vong khi bị “cảnh sát đạo đức” giam giữ vì vi phạm quy tắc mang khăn trùm đầu. Ðầu tháng 12, Iran đã giải tán lực lượng cảnh sát đạo đức.

Ðến nay, làn sóng biểu tình của phụ nữ Iran đã bước sang tháng thứ tư và lan rộng khắp thế giới, tập trung đòi quyền tự do cho phụ nữ. Những người biểu tình ở Iran được Tạp chí TIME bình chọn Nhân vật của năm 2022 và được vinh danh là Người hùng của năm 2022.

6. Nhiều quốc gia chào đón các lãnh đạo nữ đầu tiên

Nhiều quốc gia đã làm nên lịch sử trong năm 2022 khi bầu chọn hoặc bổ nhiệm những nữ lãnh đạo chính trị đầu tiên của họ. Như hồi tháng 1, bà Xiomara Castro (62 tuổi) chính thức nhậm chức nữ tổng thống đầu tiên của Honduras. Tháng 5-2022, bà Katalin Novak (44 tuổi) trở thành nữ tổng thống đầu tiên của Hungary và cũng là tổng thống trẻ nhất từ trước đến nay của nước này.