Theo một báo cáo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) công bố ngày 30-5, khoảng 40% lao động nước ngoài lành nghề chọn ở lại Nhật Bản. Ðây là tỷ lệ tương đối cao, giúp ích cho quốc gia châu Á đang chật vật ứng phó với với tình trạng thiếu lao động này.

Lao động nước ngoài tại Nhật Bản. Ảnh: Yomiuri Shimbun

Ðây là báo cáo đầu tiên của OECD về chính sách lao động nhập cư của Nhật Bản. Báo cáo được biên soạn cùng Viện Nghiên cứu Dân số và An sinh Xã hội quốc gia Nhật Bản. Theo báo cáo, một nửa trong số khoảng 3 triệu người nước ngoài sống tại Nhật Bản năm 2022 là thường trú nhân. Nửa còn lại chủ yếu bao gồm lao động nhập cư tạm thời và gia đình của họ, thực tập sinh kỹ thuật và sinh viên quốc tế.

Trong số những lao động nước ngoài lành nghề đến Nhật Bản lần đầu tiên giai đoạn từ năm 2011 đến 2017 với thị thực kỹ sư hoặc công việc văn phòng, 40% vẫn ở lại Nhật Bản sau 5 năm.

Báo cáo cũng cho biết Nhật Bản có tỷ lệ giữ chân sinh viên quốc tế cao, với 30 đến 40% sinh viên ở lại Nhật Bản sau 5 năm. Tỷ lệ này cao hơn nhiều nước châu Âu, bao gồm Thụy Sĩ, Hà Lan và Anh, mặc dù thấp hơn Canada và Ðức.

Ghi nhận rằng nhiều lao động nhập cư lành nghề ở Nhật Bản đến nước này lần đầu với thị thực sinh viên quốc tế và sau đó đổi tình trạng cư trú, báo cáo nhấn mạnh tầm quan trọng của lực lượng lao động này là “những nhân tố chủ chốt đối với chiến lược của Nhật Bản thu hút và giữ chân nhân tài toàn cầu”.

Tuy nhiên, báo cáo cũng lưu ý rằng vấn đề tìm việc làm vẫn là một thách thức đối với sinh viên quốc tế khi chỉ có một số ít trường đại học hỗ trợ nhóm đối tượng này tìm nơi thực tập trong thời gian theo học.

Về Chương trình Thực tập sinh kỹ thuật của Nhật Bản, được đưa ra năm 1993 với mục đích chuyển giao kỹ năng cho các nước đang phát triển, OECD cho rằng hệ thống này “chủ yếu được sử dụng để đáp ứng nhu cầu lao động, chứ không phải để chuyển giao kỹ năng”.

Báo cáo cho biết mức phí cao và việc sử dụng môi giới ở các nước cử đi khiến các thực tập sinh đến Nhật Bản gánh khoản nợ, trong khi tình trạng hạn chế chuyển đổi chủ sử dụng lao động đã cản trở việc tăng lương, và trong những trường hợp nghiêm trọng nhất, khiến thực tập sinh dễ bị bóc lột. Báo cáo cho biết trong năm 2022, tại Nhật Bản có 325.000 thực tập sinh kỹ thuật.

Trong khi Chính phủ Nhật Bản dự kiến triển khai một hệ thống khuyến khích người lao động nước ngoài ở lại lâu hơn với quyền lợi được bảo vệ tốt hơn, báo cáo của OECD cho rằng bất kỳ cải cách nào cũng nên duy trì cơ chế hỗ trợ của chương trình thực tập sinh hiện tại, liên quan đến các tổ chức giám sát đã cung cấp định hướng và đào tạo ban đầu đồng thời theo dõi kinh nghiệm làm việc của người lao động.

LAN PHƯƠNG (TTXVN)