Một liên minh gồm 16 bang của Mỹ đã đệ đơn kiện Tổng thống Donald Trump xung quanh quyết định ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia nhằm cấp ngân sách xây dựng bức tường biên giới ở phía Nam nước này với Mexico, dẫn lý do động thái này là vi hiến.

Một số người dân Mỹ phản đối tình trạng khẩn cấp quốc gia trước Nhà Trắng. Ảnh: AP

Theo New York Times, vụ kiện là một phần trong cuộc đối đầu hiến pháp mà Tổng thống Trump đã bắt đầu hôm 15-2 khi ông tuyên bố sẽ chi nhiều hơn hàng tỉ đô-la cho bức tường biên giới so với số tiền mà Quốc hội đã trao cho ông. Cuộc đối đầu đã đặt ra những câu hỏi xung quanh quyền kiểm soát chi tiêu của Quốc hội, phạm vi quyền khẩn cấp của tổng thống, cũng như việc tòa án sẽ sẵn sàng đi bao xa để giải quyết một cuộc tranh cãi như thế.

Cụ thể, đơn kiện mới nộp lên Tòa án Quận Bắc California lập luận rằng Tổng thống không có quyền chuyển hướng ngân sách để xây dựng bức tường dọc biên giới Mexico, vì Quốc hội mới có quyền kiểm soát chi tiêu. “Việc sử dụng những ngân sách bổ sung đó để xây dựng bức tường biên giới là trái với ý định của Quốc hội trong việc vi phạm Hiến pháp Mỹ” - đơn kiện nêu rõ.

Ngoài việc cáo buộc ông chủ Nhà Trắng vi hiến và phạm luật, đơn kiện còn khẳng định các bang cùng đâm đơn đang cố gắng bảo vệ người dân, nguồn tài nguyên thiên nhiên và lợi ích kinh tế của họ khỏi sự coi thường của ông Trump đối với các nguyên tắc quyền lực tách bạch cơ bản của Tổng thống vốn được quy định trong Hiến pháp Mỹ.

Trước đó, Tổng Chưởng lý bang California Xavier Becerra đã loan báo về vụ kiện nói trên, tuyên bố rằng bang của ông và những bang khác có vị thế pháp lý vì họ có nguy cơ mất đi nguồn ngân sách đã được phân bổ cho các dự án quân sự, hỗ trợ thảm họa và những mục đích khác tại địa phương. “Chúng tôi sẽ kiện Tổng thống Trump để ngăn chặn ông ấy đơn phương cướp đi nguồn ngân sách đóng thuế, mà Quốc hội dành riêng cho người dân của chúng tôi” - ông Becerra tuyên bố. Nhiều thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa cũng công khai chỉ trích tình trạng khẩn cấp quốc gia, nói rằng động thái này đã thiết lập một tiền lệ nguy hiểm và mang ý nghĩa vượt quá hành pháp.

Đây cũng là vụ kiện mới nhất nhằm vào chính quyền Tổng thống Trump. Trước đó, có 3 chủ đất tại Texas và một nhóm hoạt động vì môi trường đã đệ đơn kiện đầu tiên chống lại động thái ban bố tình trạng khẩn cấp hôm 15-2 của ông Trump, nói rằng nó vi phạm Hiến pháp và sẽ xâm phạm quyền lợi đất đai của họ.

Được biết, kể từ khi Quốc hội thi hành Đạo luật Khẩn cấp Quốc gia vào năm 1976, các tổng thống Mỹ đã viện dẫn đạo luật khẩn cấp gần 50 lần song chưa có ai sử dụng đạo luật này để vượt qua Quốc hội sau khi cơ quan này từ chối cấp kinh phí cho một chính sách cụ thể.

NG. CÁT (Theo AFP, Reuters)