Luật Tiết kiệm, chống lãng phí (TK,CLP) năm 2025 ra đời không chỉ nhằm mục đích quản lý hiệu quả tài chính công, tài sản công mà còn hướng tới việc thay đổi nhận thức, hình thành nếp sống văn minh trong toàn xã hội. Với những quy định mới mang tính đột phá, Luật kỳ vọng sẽ khơi thông mọi nguồn lực, tạo động lực mạnh mẽ để đất nước phát triển bền vững và thịnh vượng.

Ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất giúp tiết kiệm thời gian, công sức và chi phí sản xuất.

Xác lập trách nhiệm chỉ đạo và thực hiện chương trình tiết kiệm

Điểm mới nổi bật trong công tác quản lý nhà nước tại địa phương là việc cụ thể hóa trách nhiệm của người đứng đầu thông qua các chương trình hành động cụ thể. Theo quy định tại Điều 13, Luật TK,CLP hằng năm, các cơ quan, đơn vị từ Trung ương đến địa phương phải xây dựng chương trình TK,CLP với các mục tiêu, chỉ tiêu và biện pháp thực hiện rõ ràng. Đây không còn là nhiệm vụ mang tính hình thức mà là căn cứ pháp lý để đánh giá hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền cơ sở.

Gắn liền với đó, Điều 34 của Luật quy định người đứng đầu cơ quan, tổ chức có trách nhiệm chỉ đạo xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện các kế hoạch này trong phạm vi mình phụ trách. Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm giải trình, công khai việc xử lý hành vi gây lãng phí và đảm bảo quyền giám sát của nhân dân. Quy định này giúp siết chặt kỷ cương, buộc cán bộ lãnh đạo tại các cấp, các ngành của thành phố phải sâu sát hơn, đảm bảo ngân sách được sử dụng đúng mục đích, hiệu quả.

Hình thành nếp sống văn hóa mới từ Ngày toàn dân tiết kiệm

Nhằm đưa tinh thần tiết kiệm thấm sâu vào đời sống hằng ngày, Điều 9 của Luật TK,CLP năm 2025 chính thức ấn định ngày 31-5 hằng năm là Ngày toàn dân TK,CLP. Ngày này có ý nghĩa lan tỏa, giúp mỗi người dân nhận thức rõ tiết kiệm không chỉ là nghĩa vụ mà còn là một chuẩn mực đạo đức xã hội. Qua đó, các địa phương tuyên truyền, biểu dương những gương điển hình, khuyến khích người dân thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và các hoạt động tiêu dùng khác theo tinh thần tại Điều 21 của Luật.

Luật cũng khuyến khích các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân lồng ghép nội dung tiết kiệm vào hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư theo quy định tại Điều 10. Khi sự tiết kiệm trở thành một nét văn hóa được xã hội tôn trọng, chúng ta sẽ giảm thiểu được những chi tiêu xa hoa, phô trương không cần thiết, tập trung nguồn lực đầu tư cho con em và nâng cao chất lượng cuộc sống bền vững.
Phát huy quyền giám sát và bảo vệ người đấu tranh chống lãng phí

Một “vũ khí” sắc bén để ngăn chặn lãng phí ngay từ cơ sở là quyền giám sát của nhân dân đã được luật hóa tại Điều 20. Công dân có quyền giám sát việc thực thi pháp luật, kịp thời phát hiện và phản ánh hành vi gây lãng phí thông qua những hình thức thực hiện dân chủ ở cơ sở. Sự tham gia tích cực của nhân dân trong giám sát các công trình hạ tầng, quy hoạch đất đai tại địa phương chính là điều kiện tiên quyết để tài sản công được bảo vệ tốt nhất.

Điều 8 của Luật thiết lập cơ chế bảo vệ nghiêm ngặt người đấu tranh chống lãng phí và người thân của họ. Người đấu tranh chống lãng phí có quyền đề nghị áp dụng các biện pháp bảo vệ an toàn, bí mật thông tin và được bồi thường thiệt hại nếu cơ quan có thẩm quyền không thực hiện đúng trách nhiệm bảo vệ. Quy định này tháo gỡ tâm lý lo ngại bị trù dập, trả thù, tạo hành lang pháp lý an toàn để nhân dân thực sự trở thành tai mắt của chính quyền trong cuộc chiến chống lãng phí.

Đẩy mạnh chuyển đổi số để tối ưu hóa nguồn lực phát triển

Trong thời đại công nghệ số, tiết kiệm không chỉ dừng lại ở việc cắt giảm chi tiêu mà còn là việc ứng dụng khoa học, công nghệ để tăng năng suất lao động. Điều 6 của Luật quy định nguyên tắc thực hiện tiết kiệm phải gắn liền với cải cách hành chính, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Việc sử dụng dữ liệu số, hồ sơ điện tử không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, văn phòng phẩm cho cơ quan nhà nước mà còn mang lại sự thuận tiện tối đa cho người dân trong thực hiện các thủ tục hành chính tại địa phương.

Luật cũng khuyến khích doanh nghiệp, hộ gia đình đầu tư vào các giải pháp công nghệ, phương tiện sử dụng năng lượng tái tạo (Điều 21). Đây là hướng đi bền vững, giúp giảm hao phí trong sản xuất và tiêu dùng, bảo vệ tài nguyên quốc gia cho các thế hệ mai sau. Khi công nghệ được ứng dụng rộng rãi, mọi hoạt động quản lý và tiêu dùng sẽ trở nên minh bạch hơn, giảm thiểu các kẽ hở dẫn đến lãng phí và thất thoát.

Xây dựng đạo đức cán bộ và trách nhiệm của công dân

Nền tảng để Luật đi vào thực tế chính là ý thức trách nhiệm cá nhân của mỗi cán bộ, công chức và người dân. Điều 35 của Luật quy định rõ cán bộ, công chức phải quản lý, sử dụng tài sản được giao đúng mục đích, định mức và chịu trách nhiệm cá nhân về những lãng phí thuộc phạm vi phụ trách, sử dụng.

Các hành vi vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm minh theo Điều 37, tùy mức độ, có thể bị xử lý kỷ luật, phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, Luật cũng thể hiện tính nhân văn khi quy định việc miễn hoặc giảm nhẹ trách nhiệm đối với những cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ dám làm vì lợi ích chung, khi gặp rủi ro khách quan.

Luật TK,CLP năm 2025 không chỉ là thước đo hiệu quả quản lý của bộ máy chính quyền mà còn là chuẩn mực đạo đức của mỗi công dân. Khi thượng tôn pháp luật gắn liền với ý thức trân trọng từng nguồn lực quốc gia, tiết kiệm sẽ trở thành nếp sống văn minh, tạo tiền đề vững chắc để đất nước vươn mình, kiến tạo một tương lai thịnh vượng và bền vững cho thế hệ mai sau.

Bài, ảnh: PHI YẾN