Hiện nay, phương tiện xe buýt đang hoạt động ở TP Cần Thơ vừa cũ kỹ, lại gần hết niên hạn sử dụng, cần phải được thay thế bằng phương tiện xe mới hiện đại, có hệ thống máy lạnh... để phục vụ người dân, nhất là người có thu nhập thấp, học sinh sinh viên có thể đi lại tốt hơn. Mới đây, Ngân hàng Tái thiết Đức đã đề xuất thành phố chuyển đổi sang xe buýt khí phát thải thấp, góp phần phát triển bền vững của ngành giao thông và cho mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính của Việt Nam. Đây là giải pháp để xe buýt thành phố hoạt động hiệu quả, thân thiện với môi trường hơn...

* Quy hoạch phát triển mạng lưới xe buýt

Theo Sở Giao thông Vận tải TP Cần Thơ, quá trình hoạt động vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt trên địa bàn TP Cần Thơ bắt đầu từ năm 1999, do Công ty TNHH một thành viên công trình đô thị TP Cần Thơ quản lý và điều hành. Đến tháng 7-2014, xe buýt đã giao về cho Ban Quản lý và Điều hành Vận tải hành khách công cộng (trực thuộc Sở Giao thông Vận tải TP Cần Thơ) quản lý khai thác. Hiện nay, trên địa bàn thành phố có 55 xe buýt (các loại từ 21-42 ghế) hoạt động; trong đó có 34 xe do Ban Quản lý và Điều hành Vận tải hành khách công cộng trực tiếp quản lý khai thác và còn lại là xe liên kết, liên danh. Trên địa bàn thành phố đang có 3 tuyến xe buýt là: Cái Tắc-vòng xoay Hùng Vương-Ô Môn-Lộ Tẻ; Lộ Tẻ-Kinh B; Ô Môn-Cờ Đỏ. Tổng chiều dài các tuyến là 121 km, hoạt động với tần suất 15-30 phút/chuyến.

Xe buýt hiện nay đã cũ kỹ, cần được thay thế phương tiện mới hoạt động hiệu quả hơn cũng như bảo vệ môi trường.

Tuy nhiên, vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt trên địa bàn TP Cần Thơ đang gặp một số khó khăn nhất định. Đó là hoạt động chưa đi vào chiều sâu, số lượng xe buýt còn hạn chế, hầu hết đã cũ kỹ và có niên hạn trên 10 năm nên khó thu hút hành khách sử dụng xe buýt để đi lại. Công tác xã hội hóa đầu tư hoạt động xe buýt chưa có nhiều tiến triển, số lượng tuyến đi vào khai thác so với quy hoạch chưa đạt yêu cầu. Công tác trợ giá hoạt động xe buýt gặp khó khăn do nguồn lực của thành phố còn hạn chế...

TP Cần Thơ cũng đã phê duyệt Quy hoạch phát triển mạng lưới vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt trên địa bàn thành phố đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030. Quy hoạch này với mục tiêu là thiết lập mạng lưới vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt trong tương lai trên toàn thành phố, nhằm phục vụ tốt hơn nhu cầu đi lại của các tầng lớp nhân dân, hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân, kiềm chế và giảm tai nạn giao thông, giảm ùn tắc giao thông, bảo đảm vệ sinh môi trường và văn minh trên địa bàn các khu đô thị. Đồng thời, phấn đấu đến năm 2020 tỷ lệ đảm nhận của vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt đạt 7-10% tổng nhu cầu đi lại của người dân trong khu vực đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế, du lịch. Thành phố cũng xây dựng mạng lưới tuyến xe buýt có tính kết nối cao, đảm bảo cho người dân dễ tiếp cận và sử dụng; phấn đấu đến năm 2020 mạng lưới tuyến xe buýt phủ kín các khu vực quan trọng trên địa bàn thành phố và các tỉnh lân cận; sử dụng chủng loại phương tiện, trọng tải đúng tiêu chuẩn quy định đối với vận tải hành khách công cộng, bảo vệ môi trường...

Ông Lê Tiến Dũng, Phó Giám đốc Sở Giao thông Vận tải TP Cần Thơ, cho biết: Hiện nay, thành phố mới có 55 xe buýt. Giai đoạn 2015-2020, thành phố cần nguồn lực và thực hiện xã hội hóa để đầu tư thêm 167 xe buýt nữa để đáp ứng nhu cầu phát triển của thành phố và nhu cầu đi lại của người dân. TP Cần Thơ cũng đang triển khai chính sách khuyến khích phát triển vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt; đề án này sau khi được phê duyệt sẽ xây dựng được trung tâm quản lý và điều hành hoạt động vận tải hành khách công cộng TP Cần Thơ, xây dựng định mức kỹ thuật và đơn giá dự toán cho hoạt động vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt, cơ chế và chính sách trợ giá cho hoạt động vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt trên địa bàn thành phố...

* Đề xuất thay thế xe buýt thân thiện môi trường

Tại buổi làm việc giữa lãnh đạo UBND TP Cần Thơ và Ngân hàng Tái thiết Đức mới đây, ông Christian Haas - Giám đốc Văn phòng đại diện Ngân hàng Tái thiết Đức tại Hà Nội, cho rằng: Ngân hàng hỗ trợ phát triển các chương trình xây dựng cơ sở hạ tầng, có thể hợp tác đầu tư phát triển xe buýt thân thiện với môi trường (xe buýt lai) tại TP Cần Thơ.

Phía Ngân hàng Tái thiết Đức cũng đã giới thiệu với TP Cần Thơ Đề án Nama vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt tại Việt Nam. Đề án này đóng góp cho phát triển bền vững của ngành giao thông và cho mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính của Việt Nam. Đề án đến năm 2020 sẽ tập trung thực hiện thí điểm tại Hà Nội và Cần Thơ, với 200 xe buýt lai và 50 xe buýt lai sạc điện; đến năm 2025 thực hiện ở tất cả các thành phố tại Việt Nam. Sử dụng các loại xe buýt lai tiết kiệm 25-40% so với xe buýt truyền thống chạy bằng dầu diesel, qua đó còn nâng cao hiệu quả hoạt động của xe buýt. Cơ cấu tài chính của đề án là 4 tỉ USD; trong đó 60% vốn vay thương mại, 32% vốn chủ sở hữu, 8% vốn viện trợ không hoàn lại – đây là chi phí gia tăng so với kịch bản thông thường đầu tư cho xe buýt truyền thống. Đề án đang trong giai đoạn chuẩn bị hồ sơ thủ tục, nếu thuận lợi sẽ triển khai thực hiện vào cuối năm 2017 hoặc đầu năm 2018. Trong giai đoạn 1 (2018-2020), TP Cần Thơ sẽ được hỗ trợ về mặt kỹ thuật và hỗ trợ tài chính - tài trợ không hoàn lại khoảng 50.000 USD nhằm bù phần chi phí tăng thêm khi chuyển đổi 50 xe buýt khí phát thải thấp. Ngoài phần hỗ trợ không hoàn lại trên, thành phố cũng có thể xem xét vay vốn Ngân hàng Tái thiết Đức để chuyển đổi xe buýt khí phát thải thấp...

Cũng theo ông Christian Haas, đề án trên là cơ hội để TP Cần Thơ tận dụng các nguồn vốn như: vốn viện trợ không hoàn lại, vốn vay thương mại, vốn tự có trong doanh nghiệp... để thay thế hệ thống xe buýt cũ và xây dựng môi trường xanh cho thành phố. Riêng Ngân hàng Tái thiết Đức sẽ sẵn sàng xem xét cho thành phố vay để chuyển đổi xe buýt khí phát thải thấp, thân thiện với môi trường...

Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Đào Anh Dũng, cho rằng: TP Cần Thơ rất quan tâm phát triển mạng lưới vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt. Tuy nhiên, việc quan tâm sử dụng phương tiện giảm phát thải khí nhà kính chưa được đề cập đến trong quy hoạch phát triển mạng lưới vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt trên địa bàn thành phố. Do đó, TP Cần Thơ rất ủng hộ đề án này, ngoài hỗ trợ chuyển đổi 50 xe buýt loại xe 50 chỗ, nếu được, đề án có thể hỗ trợ chuyển đổi thêm 20 xe buýt loại 30 chỗ phù hợp với tình hình giao thông của địa phương là các tuyến đường tỉnh còn nhỏ hẹp, nhằm tăng hiệu quả vận chuyển hành khách bằng xe buýt trên địa bàn thành phố…

Bài, ảnh: ANH KHOA