Dưới cái nắng gay gắt trên 370C của những ngày tháng 4-2016 có len lỏi vào vùng đất được mệnh danh là "thủ phủ" của con tôm thuộc vùng phía Nam quốc lộ 1A tỉnh Bạc Liêu mới hiểu hết nỗi vất vả, gian truân của những nông dân sinh sống bằng nghề nuôi tôm. Mùa khô năm nay, hạn gay gắt, mặt đất vàng oánh, nứt nẻ nên độ phèn ánh lên và phân cực thành như những hạt cát mịn… Thiên tai, dịch bệnh đã khiến nhiều người dân vùng này vỡ "giấc mộng vàng" từ con tôm…

Nhiều người làm giàu từ nghề nuôi tôm, nhưng cũng không ít người vỡ mộng làm giàu từ nghề này. Trong ảnh: Mô hình nuôi tôm ở tỉnh Bạc Liêu.

Anh Nguyễn Thanh Phong có hơn 5 năm qua cùng vợ, con rời quê Cái Nước, tỉnh Cà Mau đến vùng ven biển Bạc Liêu nuôi tôm với mong muốn sớm được đổi đời. Nhưng rồi đầm tôm đã trói chân anh giống như con cá bị mắc cạn ở giữa cánh đồng khô hạn. Vào năm 2000, anh được một người bạn bán cho 2ha đất với giá 800 triệu đồng với lời hứa hẹn "Khi nào trúng tôm thì trả tiền đất!". Thế là, bao nhiêu vốn liếng có được ở quê, anh tập trung cho các đầm tôm. "Hai năm đầu nuôi tôm gần như bị trắng tay. Mãi đến năm 2013 thì mới trúng được một vụ tôm và trả cho chủ đất được 400 triệu đồng. Tưởng rằng cơ hội sẽ đến nhưng nào ngờ trong suốt ba năm qua, tôi đều thất bại"- anh Nguyễn Thanh Phong chua chát nói. Kinh tế gia đình cạn kiệt, anh phải bươn chải bằng nhiều nghề khác nhau để trang trải cuộc sống. Có người hỏi: "Vì sao anh không về quê sinh sống?". Bao giờ anh cũng trả lời bằng giọng buồn: "Còn gì nữa đâu mà về!". Bởi ruộng vườn anh đều bán để đầu tư cho đầm tôm nên cố bám đất để nuôi tôm và cầu mong tương lai xán lạn hơn. Nhưng càng nuôi hy vọng bao nhiêu thì lại càng bị bế tắc bấy nhiêu.

Út D. quê ở Hồng Dân làm nghề lái máy cày, gia đình có vài héc ta đất ruộng, mỗi năm sản xuất hàng ngàn giạ lúa. Nhưng cách nay hơn 15 năm, "giấc mộng vàng" từ con tôm làm cho gia đình anh từ cuộc sống ổn định, giờ trở nên thiếu trước hụt sau. Ngày đầu khi về vùng đất này, anh thuê vài héc ta đất để nuôi tôm. Tất cả mọi thứ từ căn chòi, bóng đèn, dây điện, cánh quạt, máy bơm nước… đều phải đầu tư từ đồng tiền tích cóp nhiều năm của gia đình. Những tưởng sau một vụ tôm, anh sẽ lấy lại những gì đã đầu tư. Nhưng, mọi thứ đã trở thành con số không! Bây giờ thì không còn vốn để mua con giống, không vốn để tái tạo sản xuất nên mấy héc ta đất ruộng của anh ở quê cứ lần lượt "không cánh mà bay". Vợ con anh khuyên can hết lời nhưng "giấc mộng vàng" từ con tôm khiến anh cứ lao tới. Thất bại nhiều năm rồi, anh quá thấm thía cuộc đời, Út D., than thở: "Quy trình kỹ thuật từ cải tạo đầm tôm cho đến thức ăn, con giống…, tôi làm rất bài bản nhưng cứ mãi thất bại kéo dài suốt mấy năm trời?! Đã vậy, mạng sống tưởng cũng không còn khi vào năm thứ tư nuôi tôm, vì bất cẩn, trong lúc cho tôm ăn, cái áo của tôi bị cánh quạt cuốn kéo và quấn chặt trong nước... Vừa lúc gần kiệt sức, con trai tôi phát hiện và ứng cứu kịp thời đưa đi nằm bệnh viện mấy tháng trời vì gãy 4 cái xương sườn trái". Năm đó, Út D. trúng tôm gần 800 triệu đồng. Có được số tiền lớn, vợ con út D. khuyên nên về quê chuộc đất làm ruộng sinh sống. Nhưng Út D. quyết định mua 2ha đất nuôi tôm ở khóm Kinh Tế nuôi tôm và tiếp tục thất bát …

Anh Nguyễn Quốc Cường là cư dân phường Nhà Mát, thành phố Bạc Liêu người có bề dày hơn 20 năm "chinh chiến" tại các đầm tôm trên khắp vùng Nam quốc lộ 1A của tỉnh Bạc Liêu. Anh tâm sự: Nếu tính bình quân một hộ nuôi tôm công nghiệp, mức vốn đầu tư cải tạo ao đầm, xử lý nguồn nước, con giống 10 triệu đồng/1 đợt thả nuôi mà thất bại ba lần trong năm thì mất đi nguồn vốn là 30 triệu đồng. Nếu hộ dân nào rơi vào hoàn cảnh thất bại 3-5 năm liên tiếp thì chỉ có mất đất. Ông Bùi Minh Túy, Chủ tịch UBND huyện Đông Hải, bộc bạch: Huyện Đông Hải hiện tại có 10 xã, 1 thị trấn nằm ở vùng Nam tỉnh Bạc Liêu. Toàn huyện có đến 38.000ha đất nuôi trồng thủy sản, trong số này diện tích nuôi tôm công nghiệp, bán công nghiệp là 3.200ha. Hiện tại, do nắng hạn gay gắt, độ mặn tăng cao nên hầu hết các hộ nuôi tôm công nghiệp đều bị thất bại, không còn khả năng trả nợ. Qua khảo sát tại các xã như: Long Điền, Long Điền Đông, Vĩnh Thịnh, Vĩnh Hậu, Hiệp Thành, Vĩnh Trạch Đông… cứ 100 hộ nuôi tôm thì có khoảng 50 hộ nuôi bị thất bại. Đây là con số khiêm tốn chứ thực tế diện tích tôm chết còn cao hơn gấp nhiều lần.

Bài, ảnh: VIỆT SỬ