Theo đánh giá của nhóm Ngân hàng Thế giới (WBG), ĐBSCL là khu vực kinh tế năng động, quá trình đô thị hóa của vùng là xu hướng tất yếu và đang diễn ra trong bối cảnh biến đổi khí hậu, nước biển dâng đe dọa đến sự phát triển bền vững. Do đó, các địa phương trong vùng cần xây dựng các quy hoạch phát triển tổng thể về kinh tế - xã hội của vùng, xác định những vấn đề ưu tiên giải quyết và huy động nguồn lực cần thiết để đầu tư phát triển theo hướng bền vững.

Khu vực dễ bị tổn thương

Tháng 1-2017, Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với WBG tổ chức Hội thảo Tham vấn chiến lược hợp tác quốc gia của nhóm Ngân hàng Thế giới giai đoạn 2017-2021, tại TP Cần Thơ. Hội thảo nhằm phục vụ công tác xây dựng Khung đối tác chiến lược quốc gia (CPF), trên cơ sở xem xét nguồn lực và khả năng sẵn có của WBG để xác định các vấn đề cần ưu tiên hỗ trợ cho Việt Nam, trong đó có ĐBSCL. Khung đối tác chiến lược quốc gia của WBG tập trung vào các hoạt động như: Hỗ trợ tăng trưởng hòa nhập, tạo điều kiện giúp doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư phát triển; hỗ trợ đầu tư vào con người và tri thức; hỗ trợ phát triển bền vững môi trường và khả năng ứng phó.

Hỗ trợ phát triển bền vững môi trường và khả năng ứng phó là nội dung được các địa phương vùng ĐBSCL đặc biệt quan tâm. Bởi lẽ, theo các chuyên gia của WBG, Việt Nam thuộc nhóm bị ảnh hưởng nhất bởi biến đổi khí hậu, bao gồm nước biển dâng (tăng 3cm/thập kỷ), hạn hán, lũ lụt và bão dài hơn, nghiêm trọng hơn. Đến năm 2050, dự đoán mỗi năm biến đổi khí hậu sẽ gây thiệt hại 1-3% GDP thực tế. Người nghèo là đối tượng dễ bị tổn thương nhất khi sống ở các khu vực có địa hình dốc, các khu vực lụt lội tại các thành phố và ven biển. Những tác động này sẽ càng nghiêm trọng khi biến đổi khí hậu diễn biến thất thường, đô thị hóa mất kiểm soát hay hệ thống kiểm soát lũ kém… Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia bị tổn thương nhất trước biến đổi khí hậu, khả năng ứng phó còn hạn chế. Do đó, WBG sẽ cùng Chính phủ xây dựng và thực hiện các chương trình thích hợp nâng cao khả năng ứng phó tại các vùng ven biển và hạ lưu sông Mê Công dựa trên cách tiếp cận theo vùng và đồng bộ.

Quá trình đô thị hóa mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng đồng thời mang đến những rủi ro nếu không thực hiện quy hoạch và quản lý đô thị đồng bộ và hiệu quả. Các chuyên gia WBG cho rằng: Việt Nam không thể khai thác tối đa các lợi thế tập trung trong quá trình đô thị hóa nếu không đầu tư đầy đủ vào hạ tầng đô thị và hệ thống cung cấp dịch vụ như: giao thông, cấp nước, xử lý rác thải…; không tăng cường hiệu quả thị trường lao động, không phát triển quy hoạch đất đai, thị trường bất động sản phù hợp. Vấn đề đặt ra là phải thu hẹp khoảng cách về hạ tầng trong điều kiện hạn chế về nguồn vốn. Hiện nay, vùng ĐBSCL cần nhu cầu đầu tư đáng kể cho các ngành năng lượng, đường bộ, bến cảng, đường thủy nội địa, cấp nước, vệ sinh môi trường. Cần tăng cường huy động vốn tư nhân cho đầu tư hạ tầng; nâng cao hiệu quả đầu tư của các dự án hiện có và các dự án mới.

Giải quyết những vấn đề ưu tiên

Là đô thị trung tâm của vùng ĐBSCL, TP Cần Thơ có nhiều lợi thế phát triển song cũng đối mặt với những thách thức tương tự như các địa phương trong vùng. Theo bà Võ Thị Hồng Ánh, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, trong quá trình nghiên cứu xây dựng Khung đối tác chiến lược quốc gia để hỗ trợ cho Việt Nam, WBG cần quan tâm đầu tư phát triển năng lượng sạch, điện gió, điện mặt trời, điện từ rác thải. Việc khai thác và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hợp lý sẽ góp phần giảm phát thải khí nhà kính, kiểm soát giảm nhiệt độ trong các khu dân cư. TP Cần Thơ hiện đang triển khai Dự án Phát triển TP Cần Thơ và tăng cường khả năng thích ứng của đô thị nhằm bảo vệ vùng lõi của đô thị khỏi các tác động của biến đổi khí hậu. Về lâu dài, thành phố mong muốn tiếp cận các chương trình, dự án để tăng khả năng thích ứng cho cả các khu vực lân cận nhằm tạo sự đồng bộ trong quá trình quản lý, phát triển đô thị.

ĐBSCL là khu vực kinh tế năng động và đang đối mặt với nhiều thách thức. Để giải quyết thách thức cần phải đề ra các chính sách phát triển chung cho vùng; phải có cách tiếp cận đa ngành, liên vùng, liên tỉnh, lập kế hoạch kết nối các địa phương trong vùng và từng tiểu vùng. Bà Phạm Thị Ngọc Đào, Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Đồng Tháp, cho biết: Ba tỉnh Đồng Tháp, Long An và Tiền Giang nằm trong vùng Đồng Tháp Mười với diện tích 697.000ha và có nhiều điều kiện tương đồng, cần liên kết để phát triển. Do đó, tỉnh Đồng Tháp kiến nghị đến WBG, Bộ Kế hoạch và Đầu tư ưu tiên hỗ trợ cho tiểu vùng Đồng Tháp Mười để xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ; bảo vệ và quản lý tài nguyên nước; quy hoạch vùng sản xuất phù hợp với yêu cầu tái cơ cấu nông nghiệp. Bên cạnh đó, tỉnh cũng mong muốn nhận được sự hỗ trợ của WBG để xây dựng các chương trình dự án phát triển chung cho tiểu vùng Đồng Tháp Mười về ứng phó với biến đổi khí hậu, đảm bảo an ninh nguồn nước; làm cơ sở huy động các nguồn lực đầu tư từ các nhà tài trợ quốc tế.

Ông Ousmane Dione, Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, khẳng định: Trong chiến lược phát triển của vùng ĐBSCL, có nhiều vấn đề cần phải giải quyết. Trong đó, vấn đề biến đổi khí hậu cần ưu tiên xem xét, thảo luận để đưa ra các chiến lược thích ứng phù hợp. Do đó, WBG mong muốn các địa phương trong vùng sát cánh cùng WBG, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cung cấp các thông tin, đề xuất các kiến nghị, đóng góp vào Khung chính sách chung cho vùng ĐBSCL. Sau khi làm việc với các bộ ngành, Trung ương và Chính phủ Việt Nam, WBG sẽ thống nhất những nội dung được đưa vào Khung đối tác chiến lược quốc gia các nội dung, chương trình, dự án hỗ trợ cho ĐBSCL. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để huy động các nguồn lực đầu tư từ các nhà tài trợ quốc tế, khu vực tư nhân để cùng giải quyết những thách thức của vùng trong trung và dài hạn.

MINH HUYỀN