Thủ tướng Úc Scott Morrison vừa có chuyến thăm Quần đảo Solomon với cam kết sẽ cung cấp khoản viện trợ 250 triệu AUD (174 triệu USD) phát triển cơ sở hạ tầng trong 10 năm tới.

Thủ tướng Solomon Sogavare (phải) tiếp người đồng cấp Úc Morrison. Ảnh: AP

Đây là lần đầu tiên một nhà lãnh đạo Úc chọn Quần đảo Solomon làm điểm đến nước ngoài đầu tiên sau khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử và cũng là lần đầu tiên một Thủ tướng Úc đến thăm quần đảo này kể từ năm 2008. 

Thủ tướng Morrison cho biết, chuyến đi này sẽ cho thấy cam kết của Úc trong việc thúc đẩy thực hiện chương trình “Bước tiến Thái Bình Dương”, trong đó gồm thiết lập một ngân hàng phát triển cơ sở hạ tầng trị giá 2 tỉ AUD cho khu vực nhằm cung cấp các khoản viện trợ và vay dài hạn cho các dự án viễn thông, năng lượng, giao thông và nước.

Theo tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP) của Hong Kong, trong cuộc gặp với người đồng cấp nước chủ nhà Manasseh Sogavare hôm 2-6, Thủ tướng Morrison đã công bố chương trình cơ sở hạ tầng song phương mà theo đó Úc sẽ cho Solomon vay 250 triệu AUD. Ngoài ra, Úc sẽ cho Solomon vay 2,7 triệu USD trong vòng 3 năm để giúp người dân quốc đảo này trang trải các mức phí phải trả trước khi tìm kiếm việc làm tại Úc. Canberra cũng sẽ cung cấp cho Honiara một gói tài trợ thể thao trị giá 260.000 USD để thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ và bé gái nước này trong môn bóng bầu dục, cũng như hỗ trợ các vận động viên ưu tú chuẩn bị tham gia các sự kiện thể thao quốc tế. 

Hiện Úc là nhà tài trợ lớn cho khu vực Thái Bình Dương và có vai trò quan trọng trong việc duy trì luật pháp và trật tự ở đây.  Tuy nhiên, khu vực này đang chịu sự tác động của những lực lượng địa chính trị khác nhau, đặc biệt là ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc. Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Quần đảo Solomon. Một số quốc gia Thái Bình Dương đã đăng ký tham gia “Sáng kiến Vành đai và Con đường - BRI” của Trung Quốc và Bắc Kinh cũng đang trở thành nhà tài trợ lớn cho các quốc gia này. Bên cạnh đó, đã có những thông tin chưa được xác thực rằng Bắc Kinh đang tìm cách thiết lập các căn cứ quân sự trong khu vực.

Để đối phó với BRI, Canberra đã đẩy mạnh viện trợ cho khu vực. Cụ thể, Úc đã cho các quốc gia Thái Bình Dương vay khoảng 3 tỉ AUD để xây dựng cơ sở hạ tầng. Không những vậy, Canberra hồi năm ngoái cho biết sẽ chi 139 triệu USD để phát triển tuyến cáp Internet dưới biển tới Papua New Guinea và Quần đảo Solomon giữa những lo ngại về an ninh quốc gia đối với công ty viễn thông Trung Quốc Huawei.

Giới phân tích cho rằng chuyến thăm của Thủ tướng Morrison tới Solomon được xem là một phần trong nỗ lực của Mỹ nhằm khuyến khích các đồng minh của Đài Loan tại Thái Bình Dương chống lại những nỗ lực về mặt ngoại giao cũng như những cam kết hỗ trợ phát triển cơ sở hạ tầng của Bắc Kinh theo sáng kiến BRI. Patrick Murphy, quyền trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách các vấn đề Đông Nam Á và Thái Bình Dương, nói rằng các quốc đảo ở Thái Bình Dương có quan hệ ngoại giao với Đài Loan nên duy trì mối quan hệ này khi phải đối mặt với sức ép từ Bắc Kinh. Hiện có 6 quốc đảo Thái Bình Dương có quan hệ ngoại giao với Đài Loan, bao gồm Quần đảo Solomon. 

Tuy vậy, trả lời báo giới hôm 3-6 về các mối quan hệ của Úc và các nước trong khu vực Thái Bình Dương, Thủ tướng  Morrison khẳng định Úc sẽ không bị cuốn vào cuộc cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc, đồng thời nhấn mạnh các quốc gia độc lập khác ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương cần có lập trường riêng của mình. Ông Morrison cho rằng cần phải thận trọng để tránh nhìn nhận các mối quan hệ này thông qua lăng kính của Mỹ và Trung Quốc bởi sẽ gây nhiều rủi ro và nguy hiểm. 

TRÍ VĂN (Theo SCMP, Reuters)