Trong tuyên bố hôm 18-11, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và người đồng cấp Úc Tony Abbott cho biết hai nước đã thiết lập một khuôn khổ hợp tác an ninh song phương trong nỗ lực thúc đẩy hòa bình, an ninh, thịnh vượng trong khu vực cũng như trên toàn cầu, gắn liền với cam kết tự do, dân chủ, nhân quyền và tuân thủ điều luật quốc tế.

Là lãnh đạo đầu tiên của Ấn Độ viếng thăm Úc trong 28 năm qua, Thủ tướng Narendra Modi đã có bài phát biểu quan trọng trước các nhà lập pháp Úc tại Canberra; trong đó, ông Modi nhấn mạnh hợp tác an ninh và quốc phòng dựa trên các giá trị chung đóng vai trò quan trọng thúc đẩy quan hệ Úc - Ấn Độ đối với hòa bình, ổn định khu vực, chống khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia, tăng cường an ninh hàng hải, bảo vệ trật tự quốc tế dựa trên pháp luật.

Những năm gần đây, Úc bắt đầu chú trọng và tìm cách tăng cường vị thế của mình trên Ấn Độ Dương, qua đó làm sống lại mối quan hệ với các quốc gia trong khu vực. Cụ thể, việc Canberra chính thức tuyên bố lợi ích của mình tại vùng biển này phối hợp những nỗ lực tăng cường mối quan hệ với Ấn Độ là bằng chứng thuyết phục rằng Úc đang mong muốn đóng một vai trò lớn hơn trong liên minh hợp tác khu vực Ấn Độ Dương (IOR). Vấn đề hợp tác với New Delhi được thể hiện rõ hơn trong Sách Trắng Quốc phòng 2013 của Úc, trong đó ưu tiên quan hệ hợp tác với Ấn Độ và Indonesia. Trong tài liệu Chiến lược quốc gia về Ấn Độ công bố sau đó vài tháng, Canberra tiếp tục xác định Hải quân Ấn Độ là lực lượng tiềm năng nhất cho quan hệ hợp tác hàng hải.

Theo nhận định của giới quan sát, những nỗ lực nhất quán của Úc hướng đến một thỏa thuận hàng hải thắt chặt quan hệ hơn với Ấn Độ đã bắt đầu "đơm hoa kết trái". Cụ thể hồi năm ngoái, Hải quân Ấn Độ theo lời mời đặc biệt của Úc đã gửi tàu khu trục INS Sahyadri mới nhất do nước này tự sản xuất tham dự sự kiện Thao diễn Hạm đội quốc tế (IFR) tại Sydney. Hoạt động này được mở rộng bằng chuyến thăm Úc của Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ A.K. Antony vào tháng 6-2013 và đánh dấu bằng thỏa thuận về phiên họp thường kỳ cấp Bộ nhằm tăng cường trao đổi quân sự, đối thoại quốc phòng thường xuyên, tiến tới tổ chức cuộc tập trận chung trên biển vào năm 2015. Những nỗ lực này sau đó được tái khẳng định trong chuyến thăm New Delhi hồi tháng 9 năm nay của Thủ tướng Úc Tony Abbott khi hai bên tiếp tục nhấn mạnh sự cần thiết củng cố một "khu vực châu Á-Thái Bình Dương hòa bình, thịnh vượng và ổn định thông qua cơ chế hợp tác".

Về phía Ấn Độ, việc hợp tác với Úc là một lợi thế khi New Delhi đang cho thấy nước này sẵn sàng tái tập trung vào các mối quan hệ đối tác khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Đáng lưu ý là tiến trình tăng cường đối tác chiến lược song phương giữa Úc và Ấn Độ diễn ra tại thời điểm Canberra đang có tín hiệu gần gũi hơn về an ninh và quốc phòng với Tokyo cũng như quan hệ chính trị thực tế hơn với Jakarta. Đây cũng là yếu tố quan trọng trong tính toán chiến lược với các nhân tố địa chính trị của Ấn Độ và duy trì cân bằng chiến lược trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Bên cạnh đó, việc liên kết với Úc đồng thời phản ánh cam kết chính trị mạnh mẽ, duy trì khuôn khổ hợp tác an ninh của New Delhi ở những vùng biển lân cận - đặc biệt trước những quan ngại gần đây về sự hiện diện ngày càng gia tăng của hải quân Trung Quốc ở vùng Ấn Độ Dương.

MAI QUYÊN
(Theo Diplomat, SMH, Business-standard)