Viết “Tìm hiểu văn hóa dân gian Cần Thơ trong miền di sản”, tác giả sinh năm 1993 Trương Tài Linh mong muốn góp tiếng nói để mọi người có thêm trách nhiệm trong gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa dân gian. Để, di sản không chỉ là ký ức mà là bản sắc sống động của hiện tại và tương lai.

Trương Tài Linh bên quyển “Tìm hiểu văn hóa dân gian Cần Thơ trong miền di sản”.

Tôi biết Trương Tài Linh từ hơn 15 năm trước, khi anh còn là sinh viên của Trường Cao đẳng Y tế Cần Thơ, ấn tượng với hình ảnh nam sinh ngồi một góc vắng tập chơi đờn tranh. Anh mê tiếng đờn, yêu đờn ca tài tử một cách tự nhiên và đằm sâu. Không lâu sau đó, Trương Tài Linh được biết đến như một nghệ nhân đờn tranh 9X đa tài, nhiều triển vọng. Thời gian sau nữa, lại gặp Trương Tài Linh với tư cách người sưu tầm băng đĩa cải lương xưa, với bộ sưu tập đến hàng ngàn hiện vật giá trị, từ dĩa nhựa, dĩa than đến băng cát-sét… Anh còn số hóa khối dữ liệu cổ nhạc này để quảng bá trên môi trường số rất hiệu quả. Và nay, đầu Xuân Bính Ngọ, gặp lại Trương Tài Linh, tôi lại có một góc nhìn khác về anh: tác giả viết sách về văn hóa Nam Bộ với quyển sách vừa mới ra mắt “Tìm hiểu văn hóa dân gian Cần Thơ trong miền di sản” (NXB Văn học ấn hành).

Kể dông dài như vậy để thấy rằng, Trương Tài Linh có quá trình nỗ lực không ngừng cho tình yêu và giềng mối đam mê là văn hóa, đờn ca tài tử Nam Bộ. Từ một sinh viên học chuyên ngành Y tế, anh không ngại rẽ sang học đờn tranh, rồi sau này là Cử nhân Quản lý văn hóa và đang học thạc sĩ Quản lý văn hóa. Một số bài viết trong ấn phẩm này ra đời cũng từ việc học và nghiên cứu của Trương Tài Linh thời gian qua.

Sách gồm 2 phần, đi sâu phân tích địa văn hóa, bản sắc đờn ca tài tử, cải lương cũng như di sản Hò Cần Thơ và các di sản khác. Ở mảng đờn ca tài tử, cải lương, Trương Tài Linh bằng phương pháp nghiên cứu khoa học căn bản, đã nghiên cứu theo hướng địa văn hóa tại TP Cần Thơ, quá trình dịch chuyển từ diễn xướng dân gian đến sân khấu hóa hiện đại. Bàn về vai trò của nghệ nhân trẻ trong giữ gìn, lan tỏa đờn ca tài tử Nam Bộ, Trương Tài Linh nhận xét: “Họ không chỉ kế thừa những tinh hoa từ thế hệ trước mà còn góp phần làm mới, làm trẻ hóa loại hình nghệ thuật này để thích nghi với hơi thở của thời đại”.

Là người con của quê hương Cần Thơ, Trương Tài Linh kỳ công thể hiện nét đẹp di sản Hò Cần Thơ và nhiều di sản khác như đình Bình Thủy, di sản văn hóa và tinh thần của Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa… Từng khía cạnh trong làm rõ giá trị di sản, thực trạng bảo tồn được tác giả Trương Tài Linh tiếp cận khoa học, khách quan, dễ tạo đồng cảm với người đọc. Ngoài ra, anh còn đề xuất nhiều giải pháp hay, được tổng kết từ thực tiễn. Ví dụ như với việc khai thác giá trị di sản đình Bình Thủy gắn với phát triển du lịch, tác giả đưa ra nhiều mô hình như “Một ngày ở đình làng”, đào tạo đội ngũ hướng dẫn viên địa phương có kỹ năng và kiến thức, ứng dụng số họa trong quảng bá di sản…

Đọng lại ở quyển sách không chỉ là những tư liệu, giải pháp, mà còn là hình ảnh một tác giả miệt mài đi tìm vẻ đẹp văn hóa Nam Bộ, với những giá trị đang cần được gìn giữ và tiếp sức. Sự xuất hiện của một tác giả trẻ với công trình nghiêm túc này là điều đáng trân trọng. Anh không chỉ nói về di sản bằng hoài niệm, mà tiếp cận bằng tư duy khoa học và tinh thần trách nhiệm công dân.

Bài, ảnh: ĐĂNG HUỲNH