KIẾN HÒA (Tổng hợp)

Ngay sau chuyến công du đầu tiên tại châu Á của Tổng thống Mỹ Joe Biden, Ngoại trưởng Antony Blinken hôm 26-5 đã có bài phát biểu phác thảo về chính sách của chính quyền Biden đối với Trung Quốc tại Ðại học George Washington. Ðáng chú ý, ông Blinken nói rằng trong khi Mỹ xem Nga và cuộc chiến của Tổng thống Vladimir Putin tại Ukraine là mối đe dọa cấp tính và tức thời, thì Trung Quốc vẫn là thách thức lâu dài nghiêm trọng nhất.

Thủ tướng Solomon Manasseh Sogavare (phải) tiếp Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị hôm 26-5 tại thủ đô Honiara. Ảnh: THX

“Ngay cả khi cuộc chiến của Tổng thống Putin đang tiếp diễn, chúng ta vẫn sẽ tập trung vào thách thức lâu dài nghiêm trọng nhất đối với trật tự quốc tế mà Trung Quốc đặt ra từ sau Thế chiến thứ 2”, nhà lãnh đạo ngoại giao Mỹ nhấn mạnh và giải thích rõ: “Trung Quốc là nước duy nhất có ý đồ định hình lại trật tự quốc tế và ngày càng có sức mạnh kinh tế, ngoại giao, quân sự và công nghệ để làm điều đó”. Ông Blinken còn nói thêm: “Tầm nhìn của Bắc Kinh sẽ đẩy chúng ta rời xa các giá trị phổ quát vốn đã tạo ra rất nhiều tiến bộ cho thế giới trong 75 năm qua”. Vì thế, ông Blinken tuyên bố chính quyền Biden mong muốn dẫn đầu khối quốc tế vốn phản đối cuộc chiến của Nga tại Ukraine tạo thành một liên minh rộng lớn nhằm chống lại mối đe dọa đó từ Trung Quốc.

Cách tiếp cận 3 trụ cột

Ngoại trưởng Blinken đã phác thảo cách tiếp cận 3 trụ cột của Mỹ là “đầu tư, liên kết, cạnh tranh” nhằm đối đầu với Trung Quốc trong cuộc chạy đua thiết lập cán cân kinh tế và quân sự thế giới trong thế kỷ 21.

Theo đó, Mỹ sẽ tiếp tục có những khoản đầu tư chiến lược vào giáo dục, nghiên cứu, sản xuất tiên tiến và cơ sở hạ tầng nhằm đương đầu với những lĩnh vực mà Trung Quốc mong muốn dẫn đầu thế giới. Chính quyền Biden cũng thống lĩnh các nguồn lực, liên kết mạng lưới các bạn bè và đồng minh của mình để đẩy lùi sự quyết đoán ngày càng tăng của Trung Quốc trên khắp thế giới. “Chúng ta sẽ định hình môi trường chiến lược xung quanh Bắc Kinh để thúc đẩy tầm nhìn của chúng ta về một hệ thống quốc tế mở và bao trùm”, ông Blinken tuyên bố. Về chiến lược cạnh tranh, ông Blinken cho rằng cạnh tranh với Trung Quốc là nhằm bảo vệ lợi ích và tầm nhìn tương lai của nước Mỹ. Ông lý giải một sự cạnh tranh lành mạnh giữa Mỹ và Trung Quốc, chẳng hạn như trong lĩnh vực năng lượng sạch, sẽ mang lại lợi ích toàn cầu, nhưng Washington sẽ không hợp tác ngay cả lĩnh vực thương mại với Bắc Kinh nếu phải thỏa hiệp các nguyên tắc về nhân quyền và luật lệ.

Tuy vậy, Ngoại trưởng Blinken thừa nhận quan hệ Mỹ - Trung là “một trong những mối quan hệ phức tạp và gây tác động nhất trên thế giới hiện nay”. Do đó, trong bối cảnh hai nền kinh tế lớn nhất hành tinh sẽ phải đối phó với nhau “trong tương lai gần”, Mỹ muốn tránh một cuộc xung đột hoặc chiến tranh lạnh mới với Trung Quốc.

Bắc Kinh phản ứng mạnh

Trong bài phát biểu của mình, ông Blinken cũng nêu rõ Mỹ không thay đổi lập trường chính sách “một Trung Quốc” trong vấn đề Ðài Loan, đồng thời không tìm cách thay đổi hệ thống chính trị tại Trung Quốc.

Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Uông Văn Bân đã lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ, cho rằng phát biểu của Ngoại trưởng Mỹ “chủ yếu là truyền bá thông tin sai lệch, bôi nhọ chính sách đối nội và đối ngoại của Trung Quốc”. Ông cáo buộc cách tiếp cận của Mỹ là kiềm chế, ngăn chặn sự phát triển của Bắc Kinh và đề cao quyền bá chủ của Washington. Ðại diện ngoại giao Trung Quốc nói rằng trong khi Mỹ hô hào trật tự quốc tế dựa trên luật định nhưng những quy tắc mà nước này và một số quốc gia khác xây dựng chỉ nhằm duy trì trật tự quốc tế do họ thống trị. “Mỹ luôn đặt luật nội địa của mình lên trên luật quốc tế và tuân theo các quy tắc quốc tế một cách có chọn lọc”, ông Uông mỉa mai.

Phản ứng quyết liệt mới của người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc tiếp nối chỉ trích gay gắt của Ngoại trưởng Vương Nghị về chiến lược Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ nhân chuyến thăm Hàn Quốc và Nhật Bản vừa qua của Tổng thống Biden. Ông Vương bình luận rằng chiến lược Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương của chính quyền Biden về bản chất gây chia rẽ, kích động đối đầu và phá hoại hòa bình. Thế nên, ông quả quyết rằng chiến lược này sẽ thất bại.

Ðáp lại chiến lược Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ, Ngoại trưởng Vương Nghị đã bắt đầu chuyến công du 10 ngày qua 8 nước Nam Thái Bình Dương nhằm triển khai kế hoạch Thái Bình Dương của Trung Quốc. Các hãng tin phương Tây cho biết một thỏa thuận hợp tác an ninh và kinh tế nhiều mặt giữa Trung Quốc và các đảo quốc đã được soạn thảo, có thể được ký kết trong chuyến đi này của ông Vương. Hồi tháng 4, Bắc Kinh đã ký thỏa thuận an ninh với Quần đảo Solomon gây quan ngại đặc biệt cho Mỹ và các đồng minh khu vực.

 Hãng tin AP nhận định thỏa thuận hợp tác an ninh và kinh tế giữa Trung Quốc và các quốc đảo Nam Thái Bình Dương có thể làm thay đổi cuộc chơi chiến lược trong khu vực vốn là nơi thống trị truyền thống của Hải quân Mỹ. Tổng thống Micronesia David Panuelo cảnh báo dự thảo thỏa thuận an ninh mới nếu được ký kết “có nguy cơ dẫn đến một cuộc chiến tranh lạnh mới ở mức cao nhất và một thế chiến tồi tệ nhất”.