MAI QUYÊN (Theo Aljazeera, al-monitor)

Tiến trình gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO) của Thụy Ðiển tiếp tục vướng trở ngại, sau khi Stockholm bị cho chưa thực hiện đủ các cam kết nhằm đảm bảo sự ủng hộ của Thổ Nhĩ Kỳ.

Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Cavusoglu (phải) và người đồng cấp Thụy Điển Billström. Ảnh: AP

Trước tình hình chiến sự ở Ukraine, Thụy Ðiển và Phần Lan hồi tháng 5 đã từ bỏ chính sách trung lập với quyết định xin gia nhập NATO. Hiện có 28/30 quốc gia thành viên NATO phê chuẩn nghị định thư chấp thuận tư cách thành viên của 2 quốc gia Bắc Âu, chỉ còn chờ Hungary và Thổ Nhĩ Kỳ.

Trong đó, phản ứng của người Thổ đặc biệt cứng rắn bởi Ankara đã có mối quan hệ bất đồng với Thụy Ðiển và Phần Lan từ trước khi cáo buộc hai nước này cung cấp chỗ ẩn náu cho một số đối tượng mà họ coi là “phần tử khủng bố”. Ðể đạt được sự chấp thuận, Stockholm và Helsinki trong thỏa thuận 3 bên ký kết với Ankara hồi tháng 6 đã cam kết giải quyết các mối quan ngại an ninh của Thổ Nhĩ Kỳ, bao gồm quy định về trục xuất, dẫn độ nghi phạm khủng bố cũng như dỡ bỏ lệnh cấm vận vũ khí.

Trục trặc đàm phán Thổ Nhĩ Kỳ - Thụy Điển

Ngày 22-12, Ngoại trưởng Thụy Ðiển Tobias Billström có chuyến thăm Thổ Nhĩ Kỳ để thúc đẩy đối thoại với Ankara. Chuyến đi của ông Billström diễn ra sau quyết định của Tòa án Tối cao Thụy Ðiển chặn việc dẫn độ một cựu phóng viên theo yêu cầu của Thổ Nhĩ Kỳ do lo ngại người này bị trừng phạt vì “niềm tin chính trị”.

Phát biểu trong cuộc họp báo chung, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Mevlut Cavusoglu cho biết Ankara đánh giá cao những nỗ lực của Thụy Ðiển nhưng phán quyết của tòa án nước này gần như “đầu độc nghiêm trọng” bầu không khí tích cực được xây dựng sau nhiều tháng đàm phán về tư cách thành viên của Thụy Ðiển trong liên minh quân sự do Mỹ dẫn đầu. Theo ông Cavusoglu, Stockholm trên thực tế chưa thực hiện được nửa chặng đường những gì đã cam kết. Ðơn cử như lệnh cấm vũ khí, Thụy Ðiển mặc dù cho biết đã dỡ bỏ những hạn chế nhưng các công ty quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ đến nay vẫn chưa mua được một số trang thiết bị của quốc gia Bắc Âu.

Ðáp lại, Ngoại trưởng Thụy Ðiển Tobias Billström khẳng định họ đến nay vẫn thực hiện các cam kết của mình một cách nghiêm túc. Trong đó, Stockholm một mặt tăng cường hợp tác pháp lý với Thổ Nhĩ Kỳ liên quan những kẻ bị nghi ngờ là khủng bố. Mặt khác, nước này cũng đang sửa đổi luật nhằm tăng cường vai trò của cơ quan thực thi pháp luật trong cuộc chiến chống khủng bố. Luật sửa đổi cứng rắn hơn sẽ có hiệu lực vào đầu năm sau.

Nhận xét về tình hình chung, Giám đốc Viện Nghiên cứu Thổ Nhĩ Kỳ Paul Levin của Ðại học Stockholm không nghĩ rằng chuyến thăm của Ngoại trưởng Billström tới Ankara mang theo nhiều hy vọng hoặc bước đột phá. Mặc dù các bên vẫn tiến hành các giao thức ngoại giao để duy trì liên lạc, các hãng tin thân chính phủ tiết lộ mục tiêu của Ankara hiện tập trung vào kế hoạch biểu tình quy mô lớn ở Stockholm của những người ủng hộ đảng Công nhân người Kurd bị Thổ Nhĩ Kỳ đặt ngoài vòng pháp luật. Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ cũng theo dõi xem liệu Thụy Ðiển sẽ thực hiện những bước tiến cụ thể tới mức nào, chẳng hạn như có “bật đèn xanh” cho các công ty quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ hay không.