* Phạm Trung

Có tri thức, giàu khát vọng, đam mê…nhưng con đường khởi nghiệp của các bạn trẻ gặp không ít khó khăn. Chính vì vậy, tạo cơ hội và định hướng đoàn viên thanh niên( ĐVTN) trong quá trình khởi nghiệp cần có sự chung tay hỗ trợ của tổ chức Đoàn, doanh nghiệp, nhà đầu tư…

*Gian nan con đường khởi nghiệp

Hiện nay, các dự án khởi nghiệp của sinh viên đang gặp nhiều khó khăn về tài chính, thiết bị và nhà đầu tư để có điều kiện phát triển. Nhiều sinh viên có tâm huyết, giàu ý tưởng nhưng gặp trở ngại để có một sản phẩm hoàn chỉnh. Huỳnh Ngọc Thái Anh (25 tuổi, ở thành phố Vĩnh Long) cho biết: Mô hình quảng cáo với công nghệ thực tế ảo của Thái Anh bước đầu hiệu quả nhưng chưa hoàn thiện được 100%, vì thiếu kính thực tế ảo. Nếu có kính thì người nhìn sẽ có được cảm giác đứng trong các mô hình 3D. Việc tìm số tiền hàng chục triệu đồng để thiết kế kính với một sinh viên mới ra trường như Thái Anh là điều khó khăn. Chính vì vậy, Thái Anh chọn cách tham gia nhiều cuộc thi để tìm sự hỗ trợ về tài chính, cơ hội đầu tư cho những bước khởi nghiệp về sau. Trong khi đó, nhóm Ekit (gồm các sinh viên của Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ) từng có sản phẩm nấm rơm sấy lọt vào nhóm những sản phẩm dự vòng chung kết của Dự án Ươm tạo doanh nghiệp nhỏ và vừa khu vực Mê Công – Việt Nam – Đông Nam Á (SIMVA). Tuy nhiên, các sinh viên không thể cho ra sản phẩm trong vòng 2 tháng theo quy định của ban tổ chức. "Chúng tôi đã thử làm sữa cà rốt, nấm rơm sấy với dụng cụ thủ công. Một sản phẩm muốn đưa ra thị trường không thể sản xuất theo hình thức thô sơ như vậy được. Nhưng chúng tôi không thể huy động hàng trăm triệu đồng để đầu tư máy móc sản xuất, khử trùng…" - Trần Long Sái, thành viên nhóm, chia sẻ.

Bước đầu khởi nghiệp thành công nhưng anh Ngô Chí Công (Giám đốc Công ty Khởi Minh Thành Công, tỉnh Đồng Tháp) vẫn tiếp tục cải tiến để sản phẩm hoa sen sấy khô ngày càng sống động, làm hài lòng khách hàng vốn có yêu cầu cao về mỹ thuật. "Tôi nhớ có lần dự lớp học về khởi nghiệp, giảng viên người Israel nói rằng doanh nghiệp nhỏ muốn tồn tại phải có sản phẩm mới, sáng tạo liên tục nếu không sẽ thất bại. Vì khi sản phẩm đưa thị trường sẽ có những sản phẩm tương tự cạnh tranh" – anh Công nói. Anh Huỳnh Thanh Tâm (huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre) trước khi thành công với mô hình sản xuất dừa in chữ, đã khởi nghiệp với nhiều nghề, như: bán sim số đẹp, làm dịch vụ in ấn, quảng cáo… Anh Tâm từng thành lập công ty dịch vụ viễn thông rồi làm giám đốc. Tuy nhiên, do không có kinh nghiệm quản lý, các nhân viên và cộng tác viên đã thông đồng với nhau khai khống danh sách khách hàng khiến anh…phá sản.

Theo chị Nguyễn Thị Hồng Nhung, Bí thư Tỉnh đoàn Bến Tre, hiện nay, khó khăn trong phong trào khởi nghiệp của ĐVTN là phần lớn các bạn trẻ chỉ muốn làm những công việc giản đơn, trồng trọt, chăn nuôi nhỏ lẻ chứ chưa dám thử sức trên các lĩnh vực mới, tạo giá trị kinh tế cao hơn. Bên cạnh đó, ĐVTN có trình độ học vấn chưa cao nên việc tiếp cận và ứng dụng khoa học công nghệ vào quá trình khởi nghiệp còn hạn chế. Mặt khác, sự tác động của biến đổi khí hậu cũng khiến nhiều bạn trẻ lo lắng.

Trong khi đó, anh Huỳnh Thái Nguyên, Phó Bí thư Thành đoàn Cần Thơ, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên (LHTN) thành phố Cần Thơ cho biết, phong trào khởi nghiệp trong ĐVTN còn hạn chế vì các bạn trẻ thiếu kiến thức, kỹ năng khởi nghiệp; các ý tưởng khởi nghiệp của ĐVTN chưa tìm được nhà đầu tư để phát triển hơn nữa...

*Cần sự đồng hành, hỗ trợ

Gần nửa năm qua, những bạn trẻ đam mê lĩnh vực công nghệ và công nghệ thông tin tại thành phố Cần Thơ bắt đầu biết quán cà phê Arduino (quận Ninh Kiều) do ông Nhan Thanh, Phó Phòng Cơ điện Công ty Cổ phần Dược Hậu Giang làm chủ. Quán cà phê Arduino cũng là nơi sinh hoạt của các thành viên Câu lạc bộ (CLB) Arduino (lấy theo tên một bo mạch điện tử), với gần 100 sinh viên và cựu sinh viên các trường: Đại học Cần Thơ (ĐHCT), Đại học Kỹ thuật – Công nghệ Cần Thơ, Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ… Theo ông Nhan Thanh, giữa năm 2016, ông tham gia chương trình giao lưu khởi nghiệp ở Trường ĐHCT. Một số sinh viên đã đề nghị ông Thanh thành lập CLB sau khi thấy mô hình máy in 3D của ông trưng bày. Hằng tuần, CLB Arduino họp mặt vào ngày thứ năm với nhiều chủ đề liên quan đến tự động hóa, điện tử cơ bản… Đặc biệt, ông Thanh còn làm một phòng thí nghiệm nhỏ để các thành viên có thể nghiên cứu các ý tưởng miễn phí, dưới sự tư vấn, hướng dẫn của ông. Phạm Trí Thông (ở phường Trà Nóc, quận Bình Thủy) cho biết: "Tôi và một số bạn bè đang thực hiện dự án khởi nghiệp trồng nấm bào ngư có ứng dụng công nghệ. Nhờ sự tư vấn, hỗ trợ của chú Thanh nên chúng tôi đã chế tạo thành công hệ thống cảm biến để kiểm soát độ ẩm trong nhà trồng nấm. Chú Thanh cũng đang hỗ trợ chúng tôi làm hệ thống cảm biến ánh sáng để cho nấm phát triển đều, màu sắc đẹp".

Thời gian qua, các cuộc thi, dự án hỗ trợ khởi nghiệp, như: Startup Wheel - Bánh xe khởi nghiệp, Dự án khởi nghiệp, SIMVA… đã tạo động lực mạnh mẽ để các bạn trẻ thể hiện khả năng sáng tạo, ý tưởng kinh doanh mới. Đây cũng là cơ hội để các bạn tiếp cận các nhà đầu tư, mở ra con đường mới trong quá trình khởi nghiệp. Đỗ Thanh Vân (25 tuổi, thành viên nhóm Nông trại Tâm Việt ở huyện Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp) cho biết: "Sau khi mô hình trồng lúa sạch của Nông trại Tâm Việt đạt giải Nhất cuộc thi "Dự án khởi nghiệp" lần 2 năm 2016 do Trung tâm Nghiên cứu kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp, Tập đoàn cà phê Trung Nguyên và Quỹ Startup Vietnam Foundation tổ chức thì mô hình này được nhiều người biết đến hơn. Chúng tôi đã được nhà đầu tư quan tâm, hỗ trợ để cùng đưa ra thị trường những sản phẩm sạch, an toàn đối với người tiêu dùng". Theo PGS, TS Lê Nguyễn Đoan Khôi, Giám đốc Trung tâm Ươm tạo doanh nghiệp công nghệ Trường ĐHCT, Trưởng Dự án SIMVA, sau hơn 3 tháng phát động cuộc thi, Ban tổ chức Dự án SIMVA đã nhận được hàng trăm ý tưởng khởi nghiệp trên các lĩnh vực nông nghiệp, công nghệ và thủ công mỹ nghệ. Các bạn trẻ có những ý tưởng được chọn sẽ được tập huấn, hỗ trợ xây dựng thương hiệu, tư vấn quy trình sản xuất, nắm bắt nhu cầu thị trường. Tháng 12-2016, SIMVA sẽ tổ chức gala với khoảng 2 ngàn người để kết nối các ý tưởng khởi nghiệp của các bạn trẻ với nhà đầu tư. Những bạn ý tưởng xuất sắc nhất sẽ được SIMVA đầu tư để phát triển thành sản phẩm. PGS, TS Lê Nguyễn Đoan Khôi gợi ý: "Theo tôi, muốn hỗ trợ các bạn trẻ khởi nghiệp, cần có hệ sinh thái khởi nghiệp để giới thiệu các bạn với nhà đầu tư, phát triển ý tưởng thành sản phẩm. Bên cạnh đó, các bạn trẻ tập trung ý tưởng khởi nghiệp thuộc thế mạnh của vùng ĐBSCL, như: nông nghiệp, thủy sản, trái cây…để tạo ra sự khác biệt".

Chị Nguyễn Thị Hồng Nhung, Bí thư Tỉnh đoàn Bến Tre, cho biết: Tỉnh đoàn định hướng cho ĐVTN xây dựng các mô hình phát triển kinh tế phù hợp, mang tính tập thể, gắn chặt với phong trào "Tuổi trẻ Bến Tre xây dựng nông thôn mới" và phong trào "Tuổi trẻ Bến Tre tham gia thực hiện phong trào thi đua Đồng Khởi mới" do Ban Thường vụ Tỉnh ủy phát động. Hiện nay, toàn tỉnh có hơn 53 tổ hợp tác, 68 tổ liên kết và hơn 300 mô hình phát triển kinh tế, thu hút 1.244 ĐVTN tham gia. Tỉnh đoàn cũng giới thiệu Quỹ Đầu tư khởi nghiệp tỉnh hỗ trợ cho 2 mô hình thanh niên khởi nghiệp với kinh phí hơn 500 triệu đồng; đang trình Ban quản lý quỹ xem xét cấp vốn cho 7 dự án khởi nghiệp của ĐVTN với tổng số tiền gần 1 tỉ đồng. Mỗi tổ hợp tác, tổ liên kết khởi nghiệp trong ĐVTN đều đảm bảo nâng thu nhập cho thành viên, đồng thời giúp đỡ ít nhất một thành viên thoát nghèo bền vững. Tỉnh đoàn đang hướng tới mục tiêu mỗi năm hỗ trợ 30 thanh niên khởi nghiệp thành công bằng hình thức thành lập doanh nghiệp.

Nhằm hỗ trợ ĐVTN khởi nghiệp, năm 2013, Hội LHTN tỉnh Đồng Tháp và Trung tâm nghiên cứu và hỗ trợ doanh nghiệp thành lập CLB Sáng tạo khởi nghiệp với 36 thành viên. Ba năm qua, CLB đã tổ chức nhiều hoạt động hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp, như: Tổ chức tham quan, học tập các mô hình hay, cách làm mới tại các tỉnh ĐBSCL; tham gia các buổi tập huấn, huấn luyện, cập nhật kiến thức về khởi sự kinh doanh, mở rộng kênh phân phối; giao lưu với các doanh nhân thành đạt... Anh Huỳnh Minh Thức, Phó Bí thư Tỉnh đoàn, cho biết: Ban Thường vụ Tỉnh đoàn cũng định hướng ĐVTN phát triển kinh tế nông nghiệp tại địa phương theo hướng liên kết đa chiều, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất và sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ, an toàn sinh học. Đồng thời, phát triển nông nghiệp thông qua các loại hình kinh tế hợp tác trong thanh niên gắn với xây dựng và phát triển tổ chức Đoàn – Hội. Hiện nay, Tỉnh đoàn thành lập mới và duy trì 172 tổ hợp tác, hợp tác xã, trang trại thanh niên với trên 1.351 ĐVTN tham gia lao động với số vốn gần 19 tỉ đồng; các cấp bộ Đoàn trong tỉnh đã tiếp cận, hỗ trợ cho 297 thanh niên làm kinh tế…

Theo anh Huỳnh Thái Nguyên, Phó Bí thư Thành đoàn Cần Thơ, Chủ tịch Hội LHTN thành phố, Thành đoàn, Hội LHTN thành phố thường xuyên phối hợp với các đơn vị tổ chức nhiều hoạt động giao lưu khởi nghiệp, phiên chợ khởi nghiệp, cuộc thi ý tưởng sáng tạo khởi nghiệp. Qua đó, góp phần định hướng ĐVTN trong khởi nghiệp cũng như tìm được những mô hình hay giới thiệu với các nhà đầu tư. Mới đây, Trung tâm Hỗ trợ và Phát triển sinh viên Cần Thơ phối hợp với Trung tâm Dịch vụ việc làm thanh niên thành phố ra mắt mô hình "Không gian làm việc chung –Up green life" nhằm giúp các sinh viên, các nhóm khởi nghiệp có một không gian làm việc, tham gia rèn luyện kỹ năng khởi nghiệp, gắn kết các bạn trẻ có ý tưởng kinh doanh với các nhà đầu tư... "Chúng tôi luôn định hướng các bạn trẻ quan tâm lĩnh vực du lịch xanh và sản phẩm nông nghiệp sạch trong quá trình khởi nghiệp. Bởi đây là những mô hình khởi nghiệp gắn với sự phát triển của thành phố trong tương lai, nhu cầu thị trường cao. Tôi tin nếu ĐVTN có quyết tâm, ý tưởng, sản phẩm khả thi sẽ tiếp cận được nguồn vốn hoặc những cơ hội của nhà đầu tư dành cho các bạn" – anh Nguyên chia sẻ.