Sau cuộc khủng hoảng con tin đẫm máu tại Algérie, một số nước trên thế giới tuyên bố sẽ đáp trả mạnh tay đối với các nhóm Hồi giáo cực đoan, lực lượng đang có biểu hiện trỗi dậy trên khắp khu vực Bắc Phi. Tuy nhiên sẽ có không ít những thách thức dành cho phương Tây và các quốc gia Bắc Phi, cụ thể trong cuộc đối đầu với phiến quân Hồi giáo tại Mali và Algérie.

Theo hãng tin Mỹ CSM hôm 21-1, sự trỗi dậy của phiến quân Hồi giáo tại Bắc Phi là một vấn đề nhức nhối mang tầm khu vực, do Bắc Phi được cho là “cái nôi” của nhiều nhóm vũ trang, từ tổ chức Hồi giáo cực đoan cho đến những băng nhóm tội phạm, đa số là thanh niên nghèo khó, thất nghiệp. Theo giới phân tích, nếu không kịp thời ngăn cản sự trỗi dậy của các nhóm Hồi giáo cực đoan, bạo lực có thể sẽ gia tăng, ít nhất là tại các quốc gia ở Bắc Phi.

- Sự trỗi dậy của các tay súng Hồi giáo có liên hệ với al-Qaeda đang trở thành thách thức cho phương Tây và các quốc gia châu Phi. Ảnh: AP

Algérie trước đây được cho là khá yên ổn, song một nhóm vũ trang Hồi giáo có tên “Nhóm Salafist Nguyện cầu và Chiến đấu”, về sau đổi tên thành mạng lưới al-Qaeda tại vùng Hồi giáo Maghred (AQIM), nổi lên và tiến hành các cuộc tấn công chủ yếu nhắm vào lực lượng quân đội Algérie.

Cái tên AQIM trở nên “đáng sợ” bởi đây là nhóm Hồi giáo cực đoan “mạnh nhất” tại Bắc Phi, hoạt động chủ yếu ở Algérie và miền Bắc Mali. Trong khi cơ cấu tổ chức chính xác của AQIM vẫn chưa được xác định rõ, dường như nhóm vũ trang này đã bao gồm cả chân rết ở phía Bắc với sào huyệt đặt tại vùng Kabylie của Algérie và các nhóm khác thuộc sa mạc Sahara và đặt sào huyệt ở miền Bắc Mali.

Cùng với AQIM, các nhóm Hồi giáo “Ansar al Din” và “Phong trào vì sự thống nhất và thánh chiến tại Tây Phi” ( MUJAO) đã kiểm soát miền Bắc Mali từ năm 2012. Khó có thể biết rõ số lượng các tay súng thuộc những nhóm vũ trang trên, song con số hàng trăm cho đến hàng ngàn đã được nhắc đến.

Trong cuộc chiến chống các tay súng Hồi giáo cực đoan, một trong những thách thức thực sự cho phương Tây và các nước Bắc Phi chính là “sự sát cánh” của các nhóm vũ trang trên. Diễn biến tại miền Bắc Mali là một điển hình. Tại đây, AQIM, “Ansar al Din” và MUJAO đã “bắt tay nhau” buộc Chính phủ Mali phải nhờ đến sự giúp đỡ của quân đội Pháp. Bên cạnh đó, các nhóm Hồi giáo vũ trang cũng cho thấy sự đoàn kết. Trong cuộc khủng hoảng con tin tại Algérie vừa rồi, những kẻ bắt cóc đã tuyên bố động cơ của họ là nhằm trả đũa việc Pháp can thiệp vào tình hình Mali và yêu cầu Paris chấm dứt chiến dịch quân sự ngay lập tức.

Một nguyên nhân khác cũng đã thay đổi tình thế, khiến cuộc chiến chống lại các nhóm Hồi giáo vũ trang càng khó khăn hơn. Đó chính là cuộc cách mạng “Mùa xuân A-rập”. Các phong trào tại Tunisie và Libye hồi năm 2011 đã khiến các lực lượng an ninh mất thăng bằng, qua đó cho phép các tay súng tự do hơn tại các quốc gia này và có thể vượt biên sang các nước láng giềng. Song song đó, tại Libye, kho vũ khí khổng lồ với các loại vũ khí từ nhỏ cho đến hàng ngàn tên lửa của nhà độc tài bị lật đổ Muammar Gadhafi đã bị cướp bóc.

Quay sang cuộc chiến chống các tay súng Hồi giáo có liên hệ với al-Qaeda tại Mali do Pháp “khởi xướng”. Giới chức tại Paris đang tỏ ra “buồn lòng” đồng minh Mỹ khi Washington vẫn chưa đưa ra quyết định hỗ trợ các máy bay tiếp nhiên liệu trên không cũng như máy bay do thám có người lái và không người lái mà Pháp yêu cầu nhằm hỗ trợ các chiến dịch không kích tại Mali.

Chính phủ Pháp cho rằng họ hiểu Mỹ e ngại nhúng tay vào một cuộc chiến khác như đã từng ở Afghanistan. Tuy nhiên, giới chức Pháp cho biết Paris hy vọng Washington “làm nhiều việc hơn” để chống lại các tay súng Hồi giáo cực đoan, vốn tuyên bố sẽ “ra đòn” nhắm vào các lợi ích của phương Tây và đã thực hiện cuộc tấn công tại Algérie, khiến khoảng 48 con tin thiệt mạng, trong đó có ít nhất một công dân Mỹ.

THANH BÌNH (Theo CSM)