25/06/2019 - 19:33

Ông Trump “xét lại” liên minh với Nhật? 

Tổng thống Donald Trump gần đây đang tham khảo ý kiến các cố vấn thân cận về việc rút Washington khỏi hiệp ước quốc phòng với Nhật Bản, Bloomberg trích một số nguồn tin cho biết.

Ông Trump (trong cùng) và Thủ tướng Abe trong lần đầu tiên một vị tổng thống Mỹ lên tàu của Lực lượng phòng vệ Nhật Bản. Ảnh: White House

Thông tin này bị rò rỉ trước chuyến đi thứ hai của Tổng thống Trump đến Nhật Bản để dự Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20). Theo tiết lộ của các bên liên quan, ông chủ Nhà Trắng cho rằng hiệp ước an ninh với Nhật Bản là “bất công”, thậm chí có phần “phiến diện” khi Washington cam kết bảo vệ nếu đồng minh châu Á bị tấn công nhưng không có yếu tố nào ràng buộc lực lượng Nhật Bản đến hỗ trợ Mỹ.

Hiệp ước an ninh Mỹ-Nhật ký lần đầu tiên vào năm 1951 sau Hiệp ước San Fransisco. Theo bản hiệp ước sửa đổi vào năm 1960, Mỹ sẽ bảo vệ bất kỳ phần lãnh thổ nào của Nhật Bản để đổi lại sự hiện diện quân sự ở đây. Hiện có khoảng 54.000 quân nhân Mỹ đồn trú tại quốc gia Đông Á. Ngoài nghĩa vụ bảo vệ nước chủ nhà theo hiệp ước quốc phòng, duy trì sự hiện diện thường trực tại Nhật Bản đồng thời cho phép Washington dễ dàng triển khai lực lượng trên khắp Thái Bình Dương. Nếu ông Trump rút lui, nhiều chuyên gia không rõ các lực lượng quân sự này sẽ bị ảnh hưởng như thế nào.

Trong động thái trấn an, một số quan chức Nhà Trắng khẳng định điều này rất khó xảy ra. Các nguồn tin cũng xác nhận ông Trump tuy bất mãn nhưng chưa có bất kỳ hành động nào để rút Washington khỏi hiệp ước với Tokyo. Phó Ban nghiên cứu chính sách đối ngoại và quốc phòng thuộc Viện nghiên cứu chính trị quốc tế Hertiage Foundation James Carafano cũng nghi ngờ khả năng Washington thật sự rút khỏi liên minh vốn được ví như “hòn đá tảng” giúp Mỹ đứng vững ở châu Á-Thái Bình Dương. Theo giới phân tích, hiệp ước an ninh Mỹ-Nhật là tiền đề mở đầu cho liên minh giữa các quốc gia nổi lên sau Chiến tranh Thế giới thứ hai. Trong đó, Mỹ luôn là đồng minh số một của Nhật Bản và chính sách đối ngoại của Tokyo cũng luôn phù hợp với chiến lược toàn cầu của Washington.

Trường hợp chính quyền Trump rút toàn bộ lực lượng khỏi Nhật Bản, giới quan sát cho rằng diễn biến này không chỉ nguy hiểm cho liên minh chiến lược của Mỹ tại châu Á mà sẽ là “chiến thắng” cho các thế lực cạnh tranh. Động thái trên có thể châm ngòi cho cuộc chạy đua vũ trang mới khi Tokyo cần tìm giải pháp thay thế “chiếc ô hạt nhân” của Mỹ trước các mối đe dọa trong khu vực. Theo các điều khoản đầu hàng trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, Nhật chấp nhận bản Hiến pháp hòa bình, trong đó từ bỏ quyền phát động chiến tranh và kiềm chế phát triển “tiềm lực tấn công” như máy bay ném bom tầm xa, tàu sân bay và vũ khí hạt nhân. Nhưng dưới thời Thủ tướng Shinzo Abe, nước này bắt đầu tăng cường năng lực tác chiến song song với tiến trình sửa đổi hiến pháp được cho là sẽ giúp Tokyo tự “cởi trói”. Gần đây, Nhật Bản còn có ý định mua thêm tiêm kích tàng hình F-35 để đồng bộ với kế hoạch phát triển tàu sân bay.

Trong diễn biến liên quan, một quan chức Mỹ hôm 24-6 cho biết Nhà Trắng sẽ yêu cầu Hàn Quốc tăng mức đóng góp duy trì sự hiện diện của quân đội Mỹ trên bán đảo Triều Tiên sau khi thỏa thuận hiện tại hết hạn vào cuối năm nay. Phụ trách văn phòng các vấn đề Hàn Quốc của Bộ Ngoại giao Mỹ Joy Yamamoto cho biết sẽ sớm đàm phán với Seoul một khi chính quyền Trump hoàn thành việc xem xét chính sách chia sẻ gánh nặng của Mỹ trên toàn thế giới. Hiện có khoảng 24.000 binh sĩ Mỹ đồn trú tại Hàn Quốc.

Iran khẳng định Mỹ không có thiện chí đàm phán

Ngày 25-6, Tổng thống Iran Hassan Rouhani tuyên bố các biện pháp trừng phạt mới mà Mỹ áp đặt với các quan chức cấp cao nước này chứng tỏ Washington đang “lừa dối” về đề xuất đàm phán. Bên cạnh đó, Tổng thống Rouhani nhấn mạnh các lệnh trừng phạt nhằm vào Đại giáo chủ Ali Khamenei sẽ thất bại vì ông không có tài sản nào ở nước ngoài, đồng thời cho rằng lệnh trừng phạt mới nhất là dấu hiệu cho thấy sự tuyệt vọng của Washington. Ông Rouhani nhấn mạnh sự kiên nhẫn chiến lược của Tehran không đồng nghĩa với việc nước này đang sợ hãi.

Tuyên bố trên được đưa ra sau khi Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ John Bolton tuyên bố Tổng thống Donald Trump vẫn để ngỏ cánh cửa đối thoại với Iran nhằm “chấm dứt hoàn toàn chương trình vũ khí hạt nhân và hệ thống tên lửa đạn đạo” của Cộng hòa Hồi giáo.

MAI QUYÊN (Theo Bloomberg, Yonhap)

Chia sẻ bài viết