Các chuyên gia cảnh báo những phụ gia trong nhựa dùng hằng ngày (đặc biệt là đồ dùng tiếp xúc với thực phẩm) có thể gây rối loạn nội tiết và ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

Các chất phụ gia dùng trong đồ nhựa có thể ảnh hưởng đến hoóc-môn con người, đặc biệt khi bị nung nóng. Ảnh: iStock

Trong quá trình sản xuất đồ nhựa, nhóm các hóa chất công nghiệp phổ biến như bisphenol A (BPA), phthalates và PFAS thường được thêm vào để điều chỉnh một số đặc tính như độ cứng/dẻo hoặc khả năng chịu nhiệt, chống thấm nước, chống dầu mỡ và chống bám dính. Cả 3 đều thuộc nhóm chất hóa học tồn tại dai dẳng và rò rỉ ra môi trường, có thể xâm nhập nguồn nước và chuỗi thức ăn.

Khi ngấm vào cơ thể người, chúng có thể bắt chước/ngăn chặn hoóc-môn tự nhiên, thậm chí thay đổi nồng độ cũng như cách cơ thể phản ứng với nội tiết tố.

Theo Tiến sĩ Lisa Webber thuộc Khoa Sản của Bệnh viện Đa khoa Singapore, các chất gây rối loạn nội tiết (EDC) như trên dễ dàng xâm nhập vào cơ thể người qua đường tiêu hoá (thông qua thực phẩm), hấp thụ qua da (sản phẩm chăm sóc cá nhân như chất khử mùi, xà bông) hoặc hít phải (do chất lượng không khí kém hoặc khói thuốc).

Một trong những sản phẩm phổ biến nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ nhất là hộp đựng bằng nhựa và màng bọc thực phẩm, túi đựng bắp rang hoặc hộp bánh pizza. Khi đựng thức ăn nóng, EDC cùng một số phụ gia khác như phẩm màu có thể ngấm vào thức ăn và nhanh chóng hòa tan dưới tác động của axít hoặc dầu mỡ.

Những tờ hóa đơn mua hàng cũng rất độc hại do các chất như BPA hoặc Bisphenol S (BPS) cùng thuốc nhuộm tạo màu dùng trong lớp phủ (gọi là lớp phủ nhiệt) của giấy in.

Bụi trong nhà cũng là một trong những nguồn phơi nhiễm vi nhựa và chất EDC lớn nhất với con người. Theo đó, các hạt vi nhựa và sợi tổng hợp từ quần áo, giày dép và đồ nội thất như rèm cửa, thảm khi phân rã sẽ tích tụ trong bụi nhà, mang theo các hóa chất độc hại như phthalates, BPA và chất chống cháy.

Vậy vi nhựa ảnh hưởng thế nào đến khả năng sinh sản? Theo Giáo sư Jerry Chan, chưa có bằng chứng kết luận chắc chắn về tác động trực tiếp của vi nhựa nhưng EDC trong nhựa đã được chứng minh khả năng can thiệp vào hoạt động hoóc-môn trong cơ thể.

Theo đó, phơi nhiễm EDC có liên quan các vấn đề ở phụ nữ như suy buồng trứng sớm, hội chứng buồng trứng đa nang; giảm số lượng và chất lượng trứng. Ở nam giới, nồng độ vi nhựa cao có nguy cơ làm giảm số lượng/chất lượng tinh trùng, dẫn tới chất lượng phôi kém.

Trong nghiên cứu tại Singapore trên 382 phụ nữ ở độ tuổi sinh sản đang cố gắng thụ thai giai đoạn 2015-2017, các nhà khoa học phát hiện người có nồng độ PFAS trong máu cao có khả năng mang thai thấp hơn từ 5-10%. Tỷ lệ đậu thai và sinh con thành công cũng giảm từ 30-40% trong suốt thời gian tham gia khảo sát. Nguyên nhân có thể do loại hóa chất vĩnh viễn này làm thay đổi nồng độ hoóc-môn quan trọng đối với chu kỳ kinh nguyệt và sinh sản như oestradiol (một loại estrogen) và progesterone.

Hiện tại, các chuyên gia chưa có bằng chứng khoa học để xác định ngưỡng phơi nhiễm an toàn cũng như tác động thực tế của tất cả các loại vi nhựa khác nhau đối với sức khỏe con người. Nhưng để giảm thiểu khả năng tiếp xúc, mọi người nên cân nhắc thay đổi thói quen ăn uống và sinh hoạt hằng ngày.

Trong đó, các biện pháp cốt lõi bao gồm hạn chế sử dụng đồ nhựa dùng một lần, ưu tiên đồ thủy tinh, inox hoặc gốm sứ khi hâm nóng thức ăn. Nếu phải sử dụng, cần thay thế hộp nhựa bị hỏng và tránh đựng thực phẩm nhiều chất béo và có tính axít. Bên cạnh đó, nên chọn các sản phẩm chăm sóc cá nhân không mùi, quần áo từ sợi tự nhiên và thường xuyên dọn dẹp nhà cửa để giảm tiếp xúc với bụi. Ngoài ra, không vò nát làm bung bột hóa chất trong hóa đơn; chú ý rửa tay kỹ bằng xà bông sau khi cầm hóa đơn và trước khi ăn uống.

MAI QUYÊN (Theo CNA News)