Gần đây, số vụ kiện liên quan đến tranh chấp di sản thừa kế giữa cha mẹ, con cái, anh chị em ruột với nhau có chiều hướng gia tăng, ngày càng gay gắt. Một trong những nguyên nhân là do cha mẹ trước khi qua đời không để lại di chúc dẫn đến khiếu kiện, tranh giành giữa các anh, chị em trong gia đình.

Các thành viên của Hội đồng tư vấn, giải quyết tranh chấp đất đai của UBND phường Tân Lộc, quận Thốt Nốt họp bàn hướng giải quyết, trước khi đưa vụ việc ra hòa giải.

Lúc sinh thời, cha mẹ bà B.A.H. (ở phường Thới An, quận Ô Môn, TP Cần Thơ) có tạo dựng một khối tài sản gồm nhà và khoảng 10 công đất vườn, trồng cây ăn trái. Cha mẹ bà H. có tất cả 8 người con. Lúc đầu, họ đều thuận thảo, nhường nhịn và chia sẻ, giúp đỡ nhau lúc khó khăn, hoạn nạn. Nhưng khi cha, mẹ lần lượt qua đời, thì tình cảm giữa anh, chị em bà H. không còn khắng khít như trước, thậm chí phát sinh tranh chấp, đòi chia di sản thừa kế. Bà H. cho biết: "Các thành viên trong nhà không dàn xếp ổn thỏa về hướng giải quyết, không ai nhường ai. Bất đắc dĩ, chúng tôi phải nhờ đến chính quyền và ngành chức năng xem xét, giải quyết theo quy định pháp luật".

Trường hợp của bà N.T.T. (ở phường Thuận Hưng, quận Thốt Nốt) cũng tương tự. Trước đây, 5 anh, chị em bà T. thương yêu, đùm bọc nhau. Tuy nhiên, sau đó, tình cảm của họ dần bị "sứt mẻ", thậm chí anh chị em "trở mặt" vì không thỏa thuận được việc phân chia di sản do khi cha mất, không để lại di chúc. Bà T. cho biết: "Là anh, chị em ruột thịt, có chung một dòng máu, nhưng vì quyền lợi, không ai chịu nhường ai, tôi buồn lắm, nhưng cũng không còn cách nào khác hơn".

Ngoài những trường hợp người mất không để lại di chúc, việc lập di chúc không đảm bảo theo quy định pháp luật cũng dẫn đến tranh chấp di sản thừa kế. Vụ việc phát sinh, không chỉ gây tác động tiêu cực cho những người có liên quan mà còn ảnh hưởng xấu đến tình hình an ninh trật tự ở địa phương. Bà Nguyễn Thị E, Chủ tịch UBND xã Đông Bình, huyện Thới Lai, cho biết: "Các vụ việc tranh chấp di sản thừa kế phát sinh nhiều sẽ gây mất ổn định trật tự xã hội. Chính quyền và cơ quan chức năng địa phương phải tốn nhiều công sức, thời gian để giải quyết, nhất là giải quyết hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra trong các vụ tranh chấp"... Vì vậy, theo bà Nguyễn Thị E, cần tuyên truyền, phổ biến cho mọi tầng lớp nhân dân về những ưu điểm của việc lập di chúc cũng như những trình tự, thủ tục đảm bảo theo qui định của pháp luật.

Di chúc thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi qua đời. Theo Luật sư Vũ Ngọc Chữ, Đoàn Luật sư TP Cần Thơ, di chúc được coi là hợp pháp phải đủ các điều kiện sau đây: Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép; nội dung di chúc không trái pháp luật, đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của pháp luật. Trong các hình thức di chúc bằng văn bản, có loại di chúc bằng văn bản có chứng thực do người có thẩm quyền chứng thực của UBND xã, phường, thị trấn chứng thực...

Ông N.V.H.E. (ở phường Thới An, quận Ô Môn) vừa trải qua vụ tranh chấp liên quan đến di sản thừa kế, kéo dài trong nhiều năm liền, cho biết: "Để tránh gặp trường hợp như tôi, khi còn sống, các bậc cha mẹ cần phân chia tài sản rõ ràng cho các con. Hơn nữa, khi lập di chúc, nhất thiết phải tuân thủ đúng quy định pháp luật". Thiết nghĩ, người dân cần nhận thức đúng đắn về việc lập di chúc và phải hiểu rằng đây là việc làm nhân văn, không chỉ thể hiện tình cảm, nguyện vọng của mình trước lúc qua đời mà còn tránh cho những người thân còn sống phát sinh mâu thuẫn, tranh chấp không đáng có sau này. 

Bài, ảnh: CHẤN HƯNG