Theo Đề án “Phát triển bền vững 1 triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030” (Đề án 1 triệu héc-ta lúa), đầu tư, đồng bộ thiết bị cơ giới hóa trong sản lúa nhằm hướng tới tỷ lệ cơ giới hóa cao ở tất cả các khâu từ gieo sạ đến thu hoạch, áp dụng kỹ thuật canh tác “1 phải, 5 giảm”, tưới ngập - khô xen kẽ, giúp giảm phát thải khí nhà kính và lượng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật...

TP Cần Thơ ứng dụng 100% phương tiện cơ giới trong thu hoạch lúa.

Nông dân, hợp tác xã tham gia Đề án được tạo điều kiện tiếp cận các gói tín dụng ưu đãi để đầu tư máy móc, công nghệ và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật. Đề án còn thúc đẩy gắn kết nông dân với doanh nghiệp cung ứng vật tư và dịch vụ cơ giới hóa quy mô lớn, đảm bảo đầu ra bền vững và tối ưu chi phí vận hành. Tùy vào từng địa phương vùng ĐBSCL ban hành các quyết định và kế hoạch triển khai, các mức ưu đãi riêng (có thể bao gồm hỗ trợ lãi suất hoặc đầu tư hạ tầng phục vụ máy móc).

Tại TP Cần Thơ, UBND thành phố ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, hỗ trợ triển khai thực hiện Đề án. Qua đó, năm 2025 thành phố triển khai thực hiện 104.500ha sản xuất lúa của 191 tổ hợp tác, hợp tác xã, với 12 mô hình thí điểm theo tiêu chí Đề án (quy mô 50 ha/mô hình). Chi phí sản xuất ở mỗi mô hình giảm trung bình 1,1 triệu đồng/ha, lợi nhuận cao hơn mô hình đối chứng từ 1,3-6,5 triệu đồng/ha, tương đương 6,6-36,7% nhờ gia tăng ứng dụng cơ giới, giảm 50% lượng giống sử dụng, giảm 30% lượng phân đạm (N), giảm 2-3 lần phun thuốc bảo vệ thực vật, giảm lượng nước tưới 30-40% và gia tăng thu nhập từ bán rơm. Đo đạc phát thải khí nhà kính cho thấy mô hình giảm tương đương từ 2-12 tấn CO2/ha. Bên cạnh đó, việc xây dựng và triển khai mô hình kinh tế tuần hoàn từ rơm giúp nông dân thu nhập tăng thêm 33 triệu đồng/ha/3 vụ...

Ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), khẳng định: “Không lúc nào bằng lúc này, chúng ta có đủ điều kiện từ thiết bị, máy móc đến thị trường - kỹ thuật - chính sách và quyết tâm để đưa hạt gạo Việt Nam bước sang một trang mới: xanh hơn, sạch hơn, cạnh tranh hơn. Mỗi đơn vị sẽ trở thành một mắt xích mạnh, góp phần tạo ra một hệ sinh thái triệu héc-ta - không chỉ đạt diện tích, mà còn đạt giá trị mới cho nông dân và ngành hàng lúa gạo Việt Nam”.

Bài, ảnh: HÀ VĂN