* Ghi chép: ANH DŨNG

Trở lại xã Tân Thới, huyện Phong Điền vào cuối tháng Tư, lòng chúng tôi bồi hồi trước sự thay da đổi thịt của vùng đất từng nằm trong "vành đai lửa", từng bị bom cày đạn xới trong hai cuộc kháng chiến đã qua. Trước mắt tôi là những cánh đồng lúa xanh rì, những vườn cây trĩu quả rợp bóng mát bên sông Cần Thơ gió chiều lồng lộng; những con đường nhựa, bê tông nối dài, hai bên cờ đỏ tung bay phấp phới… 41 năm sau ngày giải phóng, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Tân Thới đã chung sức chung lòng xây dựng vùng "đất lửa" trở nên trù phú, sum suê những mùa trái ngọt.

ANH HÙNG TRONG KHÁNG CHIẾN

Lần giở cuốn lịch sử Đảng bộ xã, đồng chí Phạm Văn Nguyên, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Tân Thới, bắt đầu câu chuyện bằng 2 câu thơ của nhà thơ Lâm Thao:

Vòng Cung đi dễ khó về
Đạn chen đầu đạn bom kề hố bom.

Theo đồng chí Phạm Văn Nguyên, trong kháng chiến chống Mỹ, Vòng cung bắt nguồn từ cầu Cái Răng đến lộ Ba Se ăn thông qua Lộ Tẻ (Ô Môn) dài khoảng 30 cây số, trong đó đi qua địa bàn xã Tân Thới khoảng gần 5 cây số. Nhiều nhà quân sự ví tuyến lộ này như một "vành đai lửa". Đây là địa danh quân sự mà hầu hết các cơ quan Khu ủy khu 9, các đơn vị chủ lực miền, chủ lực Quân khu 9 và các cơ quan lãnh đạo tỉnh ủy, thành ủy và lực lượng vũ trang Cần Thơ đứng chân, là bàn đạp, cửa ngõ để các lực lượng ta tiến công vào trung tâm đầu não của địch. Còn chế độ Mỹ - ngụy cũng xác định đây là "cánh cửa thép", tuyến đường chiến lược vành đai bảo vệ sân bay Trà Nóc, Phi trường 31, cùng Bộ Chỉ huy vùng IV chiến thuật, Quân đoàn IV, Tiểu khu Phong Dinh… Chính vì vậy, trên tuyến lộ Vòng Cung địch đã lập hàng trăm đồn bót và nhiều chi khu, yếu khu hòng ngăn chặn lực lượng quân giải phóng từ xa.

Theo ông Nguyễn Văn Tổng (Mười Tỉnh), 88 tuổi, nguyên Bí thư Chi bộ xã Tân Thới giai đoạn 1962-1968, chỉ riêng trên địa bàn xã Tân Thới, địch lập 12 đồn bót, 1 căn cứ quân sự, 2 ban tề xã, 2 phân khu quân sự. Trong đó, một số đồn bót rất ác ôn, chúng càn quét dân, truy lùng bắt bớ lực lượng cách mạng. Địch thường xuyên đưa lực lượng chủ lực vào bắn pháo, đưa máy bay vào ném bom, hòng biến nơi đây thành "vùng trắng", đẩy lực lượng cách mạng xa dân. Đỉnh điểm là vào ngày 9-8-1966, địch đã điên cuồng đưa máy bay ném bom bi sát hại hơn 200 người dân trong xã. Đã gần 50 năm trôi qua, nhưng khi nhắc đến sự kiện đau thương này, bà Dương Thị Ảnh, người sinh ra và lớn lên ở ấp Trường Trung A (hiện nay sinh sống ấp Trường Đông B), một trong những người dân thoát chết trong trận thảm sát vẫn còn bàng hoàng. Theo bà, khoảng từ 13-14 giờ địch nã pháo dữ dội vào ấp. Để tránh đạn pháo, bà con xuống ghe chạy ra sông Cầu Nhiếm. Đến khoảng 16 giờ thì 2 máy bay địch vờn đến, chúng rải bom bi xuống khúc sông nơi bà con tập trung đông, làm hơn 200 người chết, trong đó chủ yếu là người già, trẻ em và phụ nữ. "Lúc nhiều người trúng bom bi ngã xuống sông, một khúc sông nhuộm đỏ màu máu; tiếng kêu khóc thảm thiết vang dậy. May mà ghe của gia đình tôi không bị trúng bom bi nên cả nhà thoát chết" – bà Ảnh rưng rưng nước mắt nhớ lại. Ông Nguyễn Văn Hơn, chồng bà Ảnh, tiếp lời: "Lúc đó, tôi làm Trung đội trưởng Trung đội Đặc công Ô Môn. Tôi đã chỉ huy Trung đội đến băng bó cứu chữa bà con. Phải mất 2 ngày đêm chúng tôi mới tìm và vớt hết xác dưới sông đưa về các gia đình chôn cất…". Để tưởng nhớ những người bị thảm sát, cũng như ghi dấu tội ác chiến tranh, chính quyền và nhân dân xã Tân Thới đã xây dựng "Bia tưởng niệm" tại ấp Trường Trung A.

Tinh thần chiến đấu dũng cảm của cán bộ, đảng viên, quân và dân xã Tân Thới được ông Nguyễn Văn Tổng, nguyên Bí thư Chi bộ xã Tân Thới giai đoạn 1962-1968, thuật lại với giọng đầy tự hào. Theo ông, để đối phó với địch, Chi bộ chỉ đạo lực lượng du kích xã phối hợp với bộ đội chủ lực và tự tổ chức hàng chục trận chiến đấu với địch. Tiêu biểu như trong tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968, lực lượng du kích xã phối hợp với các đơn vị cấp trên đánh nhiều đồn. Trong đó, trận đánh đồn Cầu Giữa – Xẻo Tre ta tiêu diệt 1 đại đội địch; trận tập kích từ đồn Xẻo Đế đến đồn Cả Lang ta diệt 1 đại đội địch; trận đánh đồn Trà Béc ta tiêu diệt 1 trung đội địch. Thời điểm này, lực lượng du kích xã còn phối hợp với du kích xã Trường Lạc, Trường Thành giữ chặt điểm trọng yếu Xẻo Cui để lực lượng bộ đội ta bên ngoài vào viện quân, tiếp lương vào thị xã Cần Thơ và sân bay Trà Nóc. Cùng với đấu tranh vũ trang, nhân dân Tân Thới tổ chức nhiều cuộc biểu tình đấu tranh chống Mỹ ngụy càn quét, bắn phá bừa bãi, chống bắt lính, cản không cho xe địch vào càn phá lúa, ủi nhà. Đồng chí Bùi Công Tạo, Bí thư Đảng ủy xã, cho biết: "Qua 2 cuộc kháng chiến, xã Tân Thới có 169 gia đình liệt sĩ, 22 Mẹ Việt Nam Anh hùng, 23 thương binh, hơn 300 gia đình có công với cách mạng. Ghi nhận những thành tích trong kháng chiến chống Mỹ, năm 1996 Chủ tịch nước đã phong tặng danh hiệu "Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân" cho nhân dân và lực lượng vũ trang xã Tân Thới".

ĐẤT LỬA NỞ HOA

Từ ngày đất nước thống nhất, nhân dân xã Tân Thới tiếp tục phát huy truyền thống anh hùng, đoàn kết, chung sức chung lòng xây dựng lại quê hương từ trong đổ nát, hoang tàn. Nói về sự phát triển của xã sau 41 năm giải phóng, đồng chí Mai Văn Minh, Phó Chủ tịch UBND xã, một trong những cán bộ kỳ cựu, nhớ lại: "15 năm sau ngày giải phóng, năm 1990, Tân Thới còn đến gần 50% hộ đói nghèo; đa số là nhà tre, lá tạm bợ; điện, đường, trường, trạm thiếu thốn; trình độ dân trí thấp, nạn mù chữ nhiều…Được sự quan tâm chỉ đạo, đầu tư của các cấp ủy đảng, chính quyền, cùng với sự nỗ lực, quyết tâm vươn lên, đến nay các mặt kinh tế - xã hội của xã có bước phát triển đáng kể. Đảng bộ xã tập trung lãnh đạo phát triển nông nghiệp, coi đây là mặt trận hàng đầu. Trong đó, chú trọng chuyển giao khoa học kỹ thuật, vận động nhân dân đưa vào sản xuất những giống lúa năng suất và chất lượng cao; khuyến khích nhân dân cải tạo vườn tạp trồng các loại cây ăn trái; vận động nhân dân chuyển diện tích đất trồng lúa kém hiệu quả sang trồng màu, đẩy mạnh chăn nuôi và tận dụng ao mương nuôi thả cá. Đến nay, xã có hơn 200 ha cánh đồng mẫu sản xuất lúa chất lượng cao, 70 ha trồng xen 1 vụ lúa 2 vụ dưa hấu và 554 ha vườn trồng sầu riêng, măng cụt, vú sữa.

Trường Tiểu học Tân Thới 1 vừa được xây dựng đưa vào sử dụng đầu năm 2016. Ảnh:  ANH DŨNG

Chúng tôi ghé thăm gia đình ông Phan Văn Mạnh, một nông dân sản xuất giỏi ở ấp Trường Đông A. Giữa trưa, ông Mạnh đang hối hả thu hoạch tiêu. Ông Mạnh khoe: "Trước kia tôi chỉ trồng lúa, cuộc sống khá chật vật. Từ khi gia đình lên bờ trồng vú sữa, nhãn và tiêu thì cuộc sống khấm khá hơn. 5 năm nay, 15 công vườn này bình quân cho thu nhập trên 350 triệu đồng/năm". Ông Tô Văn Khẩu, ở ấp Trường Trung A, cũng chuyển đổi 1 ha đất lúa sang trồng sầu riêng từ năm 2010. Hai năm nay, mỗi năm ông thu huê lợi từ vườn trên 300 triệu đồng. Theo đồng chí Bùi Công Tạo, Bí thư Đảng ủy xã, xã có hàng chục nông dân sản xuất giỏi có thu nhập hàng trăm triệu đồng như ông Mạnh và ông Khẩu; còn hàng chục mô hình kinh tế hiệu quả có mức thu nhập từ 100-300 triệu đồng/ năm. Xã cũng đã hình thành nhiều mô hình kinh tế tập thể như: Hợp tác xã hoa kiểng, hợp tác xã trồng ổi, tổ hợp tác đan bội, tổ hợp tác trồng tiêu, tổ hợp tác trồng nhãn và tổ hợp tác nuôi heo kết hợp biogas, với hàng trăm thành viên tham gia. Nhờ cần cù và năng động làm ăn, đến cuối năm 2015, thu nhập bình quân đầu người của xã đạt 32 triệu đồng/năm, tỷ lệ hộ nghèo chỉ còn 3,06%, trên địa bàn xã không còn nhà tạm, nhà dột nát.

Về Tân Thới hôm nay, tại trung tâm xã và dọc hai bên các tuyến đường chính, người dân buôn bán khá nhộn nhịp. Điều này cho thấy, từ một xã thuần nông, Tân Thới đang từng bước chuyển mình vươn lên, với cơ cấu nông nghiệp, thương mại, du lịch theo định hướng của Đảng bộ xã. Đến nay, toàn xã có gần 100 cơ sở kinh doanh và đang tiếp tục phát triển từng ngày. Tham quan một số khu dân cư trong xã, hầu hết các tuyến đường đều trải nhựa, tráng bê tông sạch đẹp, những ngôi nhà tường mọc lên san sát ở các ngõ xóm, nhiều trường học được xây dựng khang trang. Theo đồng chí Bùi Công Tạo, kinh tế phát triển, đời sống khấm khá, nhân dân càng tích cực đóng góp xây dựng quê hương. Tính từ năm 2011 đến nay, nhân dân trong xã đã đóng góp 40,5 tỉ đồng xây dựng kết cấu hạ tầng. Cùng với sự đầu tư của thành phố và huyện, đến nay 100% đường chính và đường liên ấp được đổ nhựa và bê tông; 4 trường học và trạm y tế được xây dựng đạt chuẩn quốc gia; điện lưới quốc gia, nước sạch và hệ thống loa truyền thanh được kéo tận các khu dân cư… Năm 2000 xã đã đạt danh hiệu xã văn hóa và liên tục giữ vững danh hiệu cho đến nay. Năm 2015 xã được công nhận hoàn thành phổ cập trung học cơ sở.

Truyền thống đoàn kết, dám nghĩ, dám làm đã và đang được các thế hệ đảng viên phát huy. Đảng bộ xã hiện có 349 đảng viên, phần lớn gương mẫu, tích cực trong các phong trào. Đội ngũ cán bộ, công chức xã 100% đạt chuẩn trình độ theo quy định. Đảng bộ xã nhiều năm liền được công nhận đạt trong sạch vững mạnh, các tổ chức chính trị được công nhận đạt vững mạnh.

Với nỗ lực vượt bậc của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân, năm 2015 xã Tân Thới đã được thành phố công nhận đạt chuẩn nông thôn mới. Tin rằng, với truyền thống anh hùng; với bản chất cần cù, chịu thương, chịu khó, một lòng theo Đảng của nhân dân và với đội ngũ cán bộ, đảng viên nhiệt tình, tâm huyết, Tân Thới sẽ tiếp tục có những bước đột phát mới trong thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới.