Thủ tướng Anh Keir Starmer đang phải vật lộn với cuộc chiến giữ chiếc ghế quyền lực của mình sau kết quả thảm hại trong cuộc bầu cử địa phương hồi tuần trước và đối mặt áp lực từ chức trong nội bộ Công đảng cầm quyền.

Thủ tướng Starmer trước áp lực phải rời khỏi tòa nhà số 10, phố Downing. Ảnh: AFP

Nhất quyết không từ chức

Kết quả các cuộc bầu cử địa phương và khu vực tại Anh hôm 7-5 cho thấy sự trỗi dậy mạnh mẽ của đảng Cải cách Vương quốc Anh (Reform UK), đồng thời phản ánh thất bại nặng nề của Công đảng cầm quyền. Đảng dân túy cánh hữu này đã có chiến thắng lớn nhất khi giành thêm hơn 1.400 ghế tại các hội đồng địa phương trên khắp nước Anh, lấy phiếu từ cả đảng Bảo thủ lẫn Công đảng và củng cố vị thế là lực lượng thống trị mới của phe cánh hữu tại Anh.  

Các cuộc bầu cử địa phương được xem là phép thử chính trị lớn nhất kể từ khi Công đảng giành chiến thắng áp đảo trong cuộc tổng tuyển cử năm 2024.

Trong phát biểu sáng 11-5, ông Starmer đã thừa nhận trách nhiệm về thất bại của Công đảng, nói rằng ông sẽ “không tô hồng” phán quyết gay gắt của cử tri sau 22 tháng cầm quyền, rằng “những ngày khó khăn như thế này không làm suy yếu quyết tâm của tôi”. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo 63 tuổi quyết không từ chức với lý do: “Các chính phủ trước đây liên tục thay đổi lãnh đạo, tạo ra sự hỗn loạn khiến đất nước phải trả giá rất lớn. Công đảng sẽ không bao giờ được tha thứ nếu lại gây ra điều đó”.

Quả thật, ông Starmer có lẽ nhắc tới giai đoạn 2019-2024 biến động chưa từng có, phản ánh sự khủng hoảng sâu sắc bên trong đảng Bảo thủ cầm quyền sau cuộc trưng cầu dân ý Brexit năm 2016. Chỉ trong vòng 5 năm, nước Anh đã có 4 thủ tướng thuộc đảng Bảo thủ trước khi thất bại nặng nề trước Công đảng trong cuộc tổng tuyển cử hồi tháng 7-2024.

Giọt nước tràn ly

Thủ tướng Starmer cho rằng trong 2 năm đầu điều hành của mình, Vương quốc Anh chỉ thay đổi nhỏ giọt nên không thể giải quyết những khó khăn lớn mà đất nước phải đối mặt. Do đó, ông cam kết trong thời gian tới sẽ thực thi các chính sách cải cách sâu rộng và mạnh mẽ, bao gồm xích lại gần hơn với Liên minh châu Âu (EU). Ông Starmer tin tưởng Công đảng sẽ vượt qua thử thách 2 năm đầu tiên và giành thắng lợi trong cuộc bầu cử lần tới, điều tương tự mà các nhà lãnh đạo trước đây đã làm được như cố Thủ tướng Margaret Thatcher năm 1983, cựu Thủ tướng Tony Blair 2001.

Tuy nhiên, cách biện minh của Thủ tướng Starmer bị các nhà lập pháp Công đảng cho là điển hình của sự nhút nhát. Hàng chục nhà lập pháp công bố thư kêu gọi ông Starmer từ chức, nhiều người viện dẫn lý do ông thiếu tham vọng và tầm nhìn chính trị rõ ràng. Đến chiều 11-5, có tổng cộng 70 nghị sĩ Công đảng, bao gồm ít nhất 4 thành viên nội các, thúc giục ông từ chức. Trong khi đó, theo quy định của Công đảng, yêu cầu lãnh đạo từ chức cần phải có sự ủng hộ của ít nhất 81 nghị sĩ, tức 1/5 tổng số thành viên của đảng tại Hạ viện. 

Thật ra, thất bại trong bầu cử chỉ là giọt nước tràn ly khi uy tín của chính quyền ông Starmer ngày càng giảm sút. Theo một cuộc thăm dò của YouGov được công bố hôm 11-5, một nửa số người dân Anh muốn ông Starmer từ chức, trong khi chỉ 29% muốn ông tiếp tục tại vị. Sự sụt giảm tín nhiệm này diễn ra sau khi các biện pháp thắt lưng buộc bụng không được ủng hộ và phản ứng của chính phủ đối với các cuộc biểu tình và bạo loạn chống nhập cư năm 2024.

Ông đã đối mặt sức ép từ chức từ ngày 16-4 sau khi bị cáo buộc bổ nhiệm Peter Mandelson, người có quan hệ với tỉ phú ấu dâm Epstein, làm đại sứ tại Mỹ. Báo Guardian tiết lộ rằng ông Mandelson, thành viên lâu năm của Công đảng, từng không vượt qua quy trình kiểm tra lý lịch an ninh của chính phủ trước khi được bổ nhiệm làm đại sứ Anh tại Mỹ vào tháng 12-2024.

KIẾN HÒA