(TTXVN) - Ngày 17/7, Văn phòng Chủ tịch nước đ ã tổ chức họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch n ước công bố các Luật T hú y, Luật N ghĩa vụ quân sự, Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, Luật T ổ chức chính quyền địa phương, Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, Luật B an hành văn bản quy phạm pháp luật, Luật N gân sách nhà nước, Luật A n toàn, vệ sinh lao động, Luật Kiểm toán nhà nước và Pháp lệnh Cảnh sát môi trường, Nghị quyết về việc thực hiện chính sách hưởng bảo hiểm x ã hội một lần đối với người lao động, đã được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 9 vừa qua.

* Tạo điều kiện thông thoáng trong việc lưu thông động vật, sản phẩm động vật

L uật Thú y gồm 7 Chương, 116 điều, đ ã quy định tương đối cụ thể về hoạt động thú y. Điểm mới của Luật là sửa đổi quy định về nguyên tắc kiểm địch động vật, không còn dựa trên "số l ượng lớn, khối lượng lớn” như Pháp lệnh năm 2004, mà quy định việc kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật được thực hiện kiểm soát theo mối nguy cơ về dịch bệnh động vật và có các quy định theo hướng mở đối với việc vận chuyển động vật, sản phẩm động vật trên cạn ra khỏi tỉnh. Động vật, sản phẩm động vật xuất phát từ cơ sở đã được công nhận an toàn dịch bệnh hoặc từ cơ sở đã được phòng bệnh bằng vắc xin và cơ sở chăn nuôi tham gia chương trình giám sát dịch bệnh khi vận chuyển ra khỏi tỉnh, chủ cơ sở chỉ cần thông báo cho cơ quan quản lý chuyên ngành thú y để được cấp giấy chứng nhận kiểm dịch trước khi vận chuyển, không phải làm thủ tục kiểm dịch. Đây là một điểm mới đột phá của Luật Thú y nhằm tạo điều kiện thông thoáng trong việc lưu thông động vật, sản phẩm động vật trong nước, thúc đẩy ngành chăn nuôi phát triển, đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động thú y, tránh gây phiền hà sách nhiễu cho người dân và doanh nghiệp, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh. Điều 44 và Điều 46 đã quy định việc nhập khẩu động vật, sản phẩm động vật vào Việt Nam, trước khi nhập khẩu phải được cơ quan thú y đánh giá tình hình dịch bệnh động vật, giám sát vệ sinh thú y tại nước xuất khẩu, trường hợp cần thiết phải đánh giá rủi ro trước khi nhập hàng. Bên cạnh đó, việc nhập khẩu còn phải bảo đảm các điều kiện theo quy định của pháp luật Việt Nam và thông lệ quốc tế nhằm bảo vệ đàn vật nuôi trong nước cũng như vệ sinh an toàn thực phẩm cho cộng đồng.

Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2016.

* Thời hạn phục vụ tại ngũ là 24 tháng

Luật Nghĩa vụ quân sự được sửa đổi nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội trong tình hình mới; bảo đảm cho công dân thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc theo quy định của Hiến pháp. Để đảm bảo thống nhất về nhận thức trong thực hiện nghĩa vụ quân sự, Luật đã quy định nghĩa vụ quân sự là nghĩa vụ vẻ vang của công dân phục vụ trong Quân đội nhân dân Việt Nam; thực hiện nghĩa vụ quân sự bao gồm phục vụ tại ngũ và phục vụ trong ngạch dự bị của Quân đội nhân dân Việt Nam. Để bảo đảm đủ thời gian huấn luyện quân sự, kỹ thuật, chiến thuật, giáo dục chính trị, rèn luyện nâng cao bản lĩnh chiến đấu của quân nhân, kỹ năng khai thác và sử dụng thành thạo các loại vũ khí, trang bị, đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; đồng thời nâng cao chất lượng lực lượng dự bị động viên, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở và giảm chi phí ngân sách, thời gian huấn luyện nâng cao chất lượng quân nhân dự bị, Luật đã quy định thống nhất thời hạn phục vụ tại ngũ trong thời bình của hạ sĩ quan và binh sĩ là 24 tháng. Luật bổ sung quy định về độ tuổi gọi nhập ngũ trong thời bình đến hết 27 tuổi đối với công dân đã được tạm hoãn gọi nhập ngũ để học chương trình đào tạo đại học, cao đẳng. Tránh tình trạng một số công dân lợi dụng chính sách tạm hoãn gọi nhập ngũ để trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự, gây bất bình trong nhân dân, ảnh hưởng đến chất lượng công dân nhập ngũ, Luật quy định chỉ tạm hoãn đối với đối tượng là học sinh phổ thông, sinh viên đang được đào tạo trình độ đại học hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục đại học, trình độ cao đẳng hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo; sau khi tốt nghiệp sẽ được gọi nhập ngũ. Đối với công dân đang học tập tại các nhà trường hoặc trúng tuyển vào các trường thuộc cơ sở giáo dục không thuộc đối tượng tạm hoãn gọi nhập ngũ thì được gọi nhập ngũ và bảo lưu kết quả, sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự tại ngũ sẽ được tiếp nhận để học tập.

Với 9 Chương, 62 Điều, Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2016.

*Làm rõ mối quan hệ giữa M TTQVN với các cơ quan, tổ chức và Nhân dân

Với 8 Chương, 41 Điều, Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam năm 2015 so với Luật năm 1999, cả về bố cục, số lượng các chương, điều và nội dung có thể coi như một luật mới hoàn toàn. Điều 11 của Luật đã quy định ngày truyền thống của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc là ngày 18/11 hàng năm nhằm luật hóa một hoạt động đã trở thành nề n nếp của hệ thống Mặt trận từ nhiều năm nay.

Luật lần này đã làm rõ được các mối quan hệ giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với các cơ quan, tổ chức và Nhân dân. Theo đó, Đảng Cộng sản Việt Nam vừa là tổ chức thành viên, vừa lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Điều 8 (Quan hệ giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với với Nhân dân) là điều luật hoàn toàn mới, quy định Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; mở rộng và đa dạng hóa các hình thức tập hợp đoàn kết Nhân dân; động viên, hỗ trợ Nhân dân thực hiện dân chủ, quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Nhân dân giám sát hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phải thư ờ ng xuyên đổi mới nội dung và phương thức hoạt động để thực hiện trách nhiệm của mình với Nhân dân.

Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2016.

* Bảo đảm tài nguyên biển và hải đảo được khai thác, sử dụng phù hợp

Quy định về quản lý tổng hợp tài nguyên và bảo vệ môi trường biển và hải đảo; quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức và cá nhân trong quản lý tổng hợp tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và hải đảo Việt Nam, Luật T ài nguyên, môi trường biển và hải đảo có 10 Chương 81 Điều. Luật có nhiều nguyên tắc, chế định quan trọng lần đầu tiên được ghi nhận, quy định trong pháp luật Việt Nam như nguyên tắc quản lý tổng hợp tài nguyên biển và hải đảo phải dựa trên tiếp cận hệ sinh thái, bảo đảm tài nguyên biển và hải đảo được khai thác, sử dụng phù hợp với chức năng của từng khu vực biển và trong giới hạn chịu tải của môi trường, hệ sinh thái biển, hải đảo; bảo đảm quyền tiếp cận của người dân với biển; các quy định về hành lang bảo vệ bờ biển, phân vùng khai thác, sử dụng tài nguyên vùng bờ…

Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2016. Riêng quy định tại Khoản 1 Điều 79 (điều khoản chuyển tiếp) được áp dụng từ thời điểm Luật được công bố.

* Chấm dứt thực hiện thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân huyện, quận, phường

Luật T ổ chức chính quyền địa phương quy định tất cả các đơn vị hành chính đều tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân (cấp chính quyền địa phương), đồng thời chấm dứt việc thực hiện thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân huyện, quận, phường kể từ khi Luật có hiệu lực vào ngày 1/1/2016. Luật quy định nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương ở các đơn vị hành chính theo hướng chủ yếu tập trung ở cấp tỉnh, giảm dần xuống cấp huyện đến cấp xã để tránh tình trạng dồn việc về cấp cơ sở mà không tính đến khả năng đáp ứng của từng cấp chính quyền; nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương ở địa bàn nông thôn tập trung thực hiện quản lý theo lãnh thổ; ở địa bàn đô thị chú trọng thực hiện quản lý theo ngành, lĩnh vực. Đối với cấp tỉnh: T hành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh có không quá 5 Phó Chủ tịch UBND; các thành phố trực thuộc trung ương còn lại và các tỉnh loại I có không quá 4 Phó Chủ tịch UBND; tỉnh loại II và loại III có không quá 3 Phó Chủ tịch UBND. Đối với cấp huyện, loại I có không quá 3, loại II và loại III có không quá 2 Phó Chủ tịch UBND. Đối với cấp xã, loại I có không quá 2, loại II và loại III có 1 Phó Chủ tịch UBND.

Luật T ổ chức chính quyền địa phương với 8 Chương, 143 Điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2016; thay thế Luật T ổ chức HĐND và UBND năm 2003 hết hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2016. Kể từ ngày Luật T ổ chức chính quyền địa phương có hiệu lực thi hành cho đến khi bầu ra HĐND nhiệm kỳ 2016 - 2021, HĐND và UBND tại các đơn vị hành chính tiếp tục giữ nguyên cơ cấu tổ chức và thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của Luật T ổ chức HĐND và UBND năm 2003. Chấm dứt việc thực hiện thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường theo Nghị quyết số 26/2008/QH12 của Quốc hội, Nghị quyết số 724/2009/UBTVQH12 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội kể từ ngày 1/1/2016. UBND huyện, quận, phường nơi không tổ chức HĐND tiếp tục giữ nguyên cơ cấu tổ chức và thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định cho đến khi bầu ra chính quyền địa phương.

* Quy định số lượng cấp phó của các cơ quan, đơn vị

Với 7 Chương, 50 Điều, Luật T ổ chức Chính phủ đã cụ thể hóa quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Chính phủ tại Điều 96 của Hiến pháp; bảo đảm bao quát hết các lĩnh vực quản lý của Chính phủ; nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của Thủ tướng Chính phủ. Luật đã quy định cụ thể hơn về thẩm quyền của Thủ tướng trong lãnh đạo và chịu trách nhiệm về hoạt động của hệ thống hành chính nhà nước từ trung ương đến địa phương, bảo đảm thống nhất, thông suốt, liên tục của nền hành chính quốc gia. Luật quy định số lượng cấp phó của người đứng đầu vụ, văn phòng, thanh tra, cục, đơn vị sự nghiệp công lập không quá 3, của người đứng đầu tổng cục không quá 4. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2016, thay thế Luật T ổ chức Chính phủ 2001 .

* Tăng tỷ lệ ứng cử đại biểu Quốc hội là nữ

Điểm mới trong Luật B ầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân lần này là trao thẩm quyền quyết định ngày bầu cử toàn quốc đối với cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội, bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, quyết định việc bầu cử bổ sung đại biểu Quốc hội trong thời gian giữa nhiệm kỳ; quyết định thành lập Hội đồng bầu cử quốc gia cho Quốc hội thay vì do Ủy ban Thường vụ Quốc hội thực hiện như trước đây.

Điểm mới của Luật là bảo đảm ít nhất 18% tổng số người trong danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội là người dân tộc thiểu số; ít nhất 35% là nữ. Luật quy định về Hội đồng bầu cử quốc gia và các tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương; cử tri là người bị tạm giam, người đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc được ghi tên vào danh sách cử tri để bầu đại biểu Quốc hội và HĐND cấp tỉnh nơi người đó đang bị tạm giam, được giáo dục bắt buộc, cai nghiện bắt buộc.

Luật có hiệu lực thi hành ngay từ ngày 1/9 năm nay.

* Khắc phục tình trạng nợ đọng văn bản

Luật B an hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 bổ sung nhiều quy định mới về việc tổ chức lấy ý kiến nhằm mở rộng dân chủ, tăng cường công khai, minh bạch trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật; tạo điều kiện thuận lợi cho Nhân dân tham gia vào quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật. Để đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật và khắc phục tình trạng nợ đọng văn bản quy định chi tiết luật, pháp lệnh, Luật bổ sung một số quy định mới như dự thảo văn bản quy định chi tiết phải được chuẩn bị và trình đồng thời với dự án luật, pháp lệnh; văn bản quy phạm pháp luật hết hiệu lực thì văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết thi hành văn bản đó cũng đồng thời hết hiệu lực.

Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 gồm 17 Chương, 173 Điều, có hiệu lực kể từ ngày 1/7/2016.

* Quy định rõ hơn nguyên tắc về chi ngân sách nhà nước

Giảm một Chương, giữ số Điều so với Luật N gân sách nhà nước năm 2002, Luật N gân sách nhà nước năm 2015 gồm 7 Chương, 77 Điều, quy định rõ hơn nguyên tắc về chi ngân sách nhà nước. Theo đó, các khoản chi ngân sách chỉ được thực hiện khi có dự toán được cấp có thẩm quyền giao và phải bảo đảm đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định. Ngân sách các cấp, đơn vị dự toán ngân sách, đơn vị sử dụng ngân sách không được thực hiện nhiệm vụ chi khi chưa có nguồn tài chính, dự toán chi ngân sách làm phát sinh nợ khối lượng xây dựng cơ bản, nợ kinh phí thực hiện nhiệm vụ chi thường xuyên. Luật bổ sung nội dung cấp xuất quỹ ngân sách nhà nước tại Kho bạc nhà nước mà khoản chi đó không có trong dự toán đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định.

Luật có hiệu lực thi hành từ năm ngân sách 2017.

* Bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động

Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015 gồm 7 Chương, 93 Điều, quy định nhiều nội dung gồm các biện pháp phòng chống các yếu tố nguy hiểm, yếu tố có hại cho ng ười lao động; các biện pháp xử l ý sự cố kỹ thuật gây mất an toàn vệ sinh lao động và tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động đối với một số lao động đặc thù, với c ơ sở sản xuất, kinh doanh… So với nội dung an toàn, vệ sinh lao động của Bộ luật L ao động năm 2012, Luật quy định bao quát và cụ thể hơn các hoạt động an toàn vệ sinh lao động. Ngoài quy định về các biện pháp bảo đảm an toàn vệ sinh lao động, Luật còn quy định về tổ chức công tác an toàn vệ sinh lao động trong cơ sở sản xuất, kinh doanh, chế độ bồi thường, trợ cấp, bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp…

Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2016. Các quy định về bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp tại Mục 3 Chương III, khoản 4 Điều 84, điểm b khoản 1 và điểm a khoản 2 Điều 86, các điều 104, 105, 106, 107, 116 và 117 của Luật B ảo hiểm xã hội năm 2014 hết hiệu lực kể từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành.

* Báo cáo kiểm toán có giá trị bắt buộc phải thực hiện

Luật K iểm toán năm 2015 quy định báo cáo kiểm toán của Kiểm toán nhà nước sau khi phát hành và công khai có giá trị bắt buộc phải thực hiện đối với đơn vị được kiểm toán về sai phạm trong việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công. Báo cáo này là căn cứ để Quốc hội, Chính phủ, cơ quan, tổ chức sử dụng trong công tác quản lý, điều hành và thực thi nhiệm vụ, quyền hạn của mình và là căn cứ để đơn vị được kiểm toán thực hiện quyền khiếu nại. Để đảm bảo kết quả kiểm toán phục vụ kịp thời hoạt động của các cơ quan nhà nước, thời hạn của một cuộc kiểm toán không quá 60 ngày. Báo cáo kiểm toán sau khi phát hành được Tổng Kiểm toán nhà nước công bố công khai để các tổ chức, cá nhân có thể tiếp cận để giám sát hoạt động của Kiểm toán nhà nước và việc chấp hành pháp luật, chấp hành kiến nghị của các đơn vị được kiểm toán.

Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2016.

Tại buổi họp báo, Văn phòng Chủ tịch n ước cũng công bố Lệnh của Chủ tịch nước công bố Pháp lệnh Cảnh sát môi trường và Nghị quyết về việc thực hiện chính sách hưởng bảo hiểm x ã hội một lần đối với người lao động đã được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 9 vừa qua.

* Quy định cụ thể nhiệm vụ, quyền hạn của Cảnh sát môi tr ường

Pháp lệnh Cảnh sát môi trường có 5 Chương, 19 Điều đã quy định cụ thể nhiệm vụ và quyền hạn, tổ chức của cảnh sát môi trường, việc đảm bảo hoạt động và chế độ, chính sách đối với cảnh sát môi trường. Theo đó, cảnh sát môi trường có nhiệm vụ tiến hành điều tra các tội phạm về môi trường và tài nguyên, an toàn thực phẩm có liên quan đến môi trường theo quy định của pháp luật, kiểm tra việc chấp hành pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật; kiểm tra phương tiện, đồ vật, địa điểm khi trực tiếp phát hiện có dấu hiệu tội phạm, vi phạm hành chính hoặc khi có tố giác, tin báo về tội phạm, vi phạm hành chính theo quy định của Luật. Cảnh sát môi trường được bố trí ở ba cấp: Cục thuộc Bộ Công an, Phòng thuộc Công an tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Đội thuộc Công an huyện, quận, thị xã, thành phố và đơn vị hành chính tương đương. Để triển khai thi hành Pháp lệnh, Bộ Công an đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ ký quyết định ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Pháp lệnh. Pháp lệnh có hiệu lực thi hành từ ngày 5/6/2015.

* Ng ười lao động được nhận bảo hiểm x ã hội một lần

Ng ười lao động được bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm x ã hội để đủ điều kiện hưởng lương hưu nhằm bảo đảm cuộc sống khi hết tuổi lao động theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014. Trường hợp người lao động tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc sau một năm nghỉ việc, người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện sau một năm không tiếp tục đóng bảo hiểm xã hội mà ch ưa đủ 20 năm đóng bảo hiểm x ã hội, khi có yêu cầu thì được nhận bảo hiểm xã hội một lần. Đây là nội dung c ơ bản của Nghị quyết về việc thực hiện chính sách hưởng bảo hiểm x ã hội một lần đối với người lao động. Mức hưởng bảo hiểm xã hội một lần đối với người tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc được tính theo số năm đã đóng bảo hiểm xã hội và được quy định cụ thể trong Nghị quyết.

Nghị quyết này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2016.

Chu Thanh Vân