* Ký: TRUNG DŨNG – THÁI LAM

Bài 4: Dũng cảm, mưu trí, lấy ít đánh nhiều

"9 giờ sáng, kênh xáng Xà No dậy sóng. 7 tàu chiến của địch dần lộ diện chở theo nhiều tấn đạn dược, vũ khí ồ ạt tiến về phía kênh Chín Ngàn. Sau gần một ngày nằm bờ chờ đợi, 20 cán bộ, chiến sĩ Đại đội 23 Tiểu đoàn Tây Đô III, bất ngờ nã pháo bắn chìm 2 tàu chiến, số còn lại tăng tốc chạy thụt mạng. Bộ đội ta đưa 10 chiếc xuồng ra bốc dỡ vũ khí, đạn dược trên tàu chở đi trong tiếng reo hò mừng chiến thắng của bà con…" - Đại tá, Anh hùng LLVTND Phạm Hồng Thấy (Bảy Thấy), Nguyên Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Cần Thơ, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn Tây Đô III, bồi hồi nhớ về trận ông chỉ huy đánh tàu giặc trên kênh xáng Xà No vào tháng 7-1973, một trong hàng chục trận đánh lẫy lừng trong cuộc đời binh nghiệp của ông…

* Nâng tầm nghệ thuật chiến đấu

Đôi mắt ông Phạm Hồng Thấy lấp lánh niềm tự hào khi nhắc đến những chiến công năm xưa. Theo ông, trận đánh vào yếu khu Quang Phong, xã Phương Bình, huyện Phụng Hiệp vào năm 1972, là một trong những trận đánh mãi được đời sau ghi nhớ, minh chứng cho sự mưu trí, chiến thuật lấy ít đánh nhiều của Tiểu đoàn Tây Đô (TĐTĐ) anh hùng.

Năm 1972, Bộ Tư lệnh Quân khu 9 phát động toàn quân đồng loạt tấn công nhằm mở rộng vùng giải phóng Hậu Giang, tạo điều kiện phát triển lực lượng qua Bạc Liêu, Sóc Trăng, Cần Thơ. Yếu khu Quang Phong nằm cặp kênh Lái Hiếu, được xây dựng lên với ý đồ bình định vùng giải phóng rộng lớn ở Phương Bình. Cách đó không xa, địch còn đóng đồn Tam Giác (cấp trung đội) với quân số ước tính 130 người, bao gồm một đại đội bảo an và trung đội pháo binh với 2 khẩu 105 ly. Chưa kể, pháo binh của chi khu Long Mỹ, cụm pháo ngã tư Cây Dương sẵn sàng chi viện cho yếu khu Quang Phong. Ta hạ quyết tâm tiêu diệt yếu khu Quang Phong nhằm mở rộng vùng giải phóng, làm thất bại âm mưu đánh phá, bình định của địch. Biết rõ lực lượng của địch nhiều gấp bội ta nên trước đó gần 3 tháng, ông cùng với đồng đội nghiên cứu chiến trường, thám thính tình hình, phối hợp binh vận và vẽ sơ đồ tác chiến. Ông Bảy Thấy phân tích: "Địch đông hơn ta gấp bội lại được trang bị vũ khí hiện đại, 1 chiến sĩ ta phải đương đầu với 3 - 4 tên, nhưng anh em không hề nao núng". Đúng giờ G (đêm 6 ngày 7-4-1972), ông Bảy Thấy trực tiếp chỉ huy đại đội bí mật tiếp cận mục tiêu. Khi hiệu lệnh nổ súng vang lên, lực lượng ta đồng loạt tấn công chiếm các lô cốt. Chỉ trong thời gian ngắn, lực lượng ta gần như đã làm chủ yếu khu, tịch thu hầu hết súng đạn, phát hủy 2 khẩu pháo 105 ly, tiêu diệt gọn yếu khu Quang Phong. Nhờ chiến thắng này mà hệ thống đồn bót địch tan rã, vùng giải phóng được mở rộng, tạo thế và lực cho quân dân ta. Ngay sau trận này, ta đã phát triển lực lượng trên 200 đồng chí, về sau thành lập thêm Tiểu đoàn Tây Đô III do ông Bảy Thấy làm Tiểu đoàn trưởng.

Từ năm 1973, khi được giao nhiệm vụ tiếp quản vùng giải phóng ở 3 xã Vị Thanh, Vĩnh Tường, Tân Bình, có lúc chỉ trong 1 ngày ông chỉ huy chống càn từ 5 -7 trận, vừa lo gầy dựng cơ sở cách mạng trên địa bàn 3 xã. Ông kể, Tiểu đoàn trên dưới 170 người đóng quân trên địa bàn 3 xã, phía ngoài hàng chục xe bọc thép M113, dưới sông tàu chiến lởn vởn và cụm pháo gồm 10 khẩu luôn hướng nòng về phía ta. Được nhân dân đùm bọc, chở che, lực lượng của ta ngày càng lớn mạnh, vững vàng. Với âm mưu bình định vùng giải phóng, cứ cách vài ngày, địch lại cho xe lội nước, bộ binh càn quét lực lượng ta, nhưng nhờ mưu trí nên hầu hết các trận càn, thám thính đều bị Tiểu đoàn chặn đánh gây thiệt hại nặng. Ông Bảy Thấy còn nhớ sự kiện năm 1973, khi phát hiện một Đại đội thám kích Vùng 4 chiến thuật đi càn tại xã Tân Bình. Từ tờ mờ sáng, dưới sự chỉ huy của ông, 20 đồng chí nằm chờ địch. Từ trong nhà dân, ông Bảy Thấy đã bố trí sẵn 1 khẩu súng 12 li 8, cối 60 cộng với 1 khẩu trung liên. Gần 8 giờ sáng, khi địch vừa lấp xong công sự, quân ta bất ngờ tấn công, đồng loạt khai hỏa tiêu diệt hoàn toàn Đại đội thám kích của địch, thu gom nhiều loại vũ khí.

Trong hầu hết các trận đánh, lực lượng của ta luôn đối đầu không cân sức với địch, nhưng với sự gan dạ, mưu trí, tinh thần quả cảm, ý chí quyết tâm, người lính Tây Đô đã lập nên nhiều chiến công hiển hách. "Tuổi trẻ chúng tôi luôn giữ trọn lời thề quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh. Trong mỗi trận đánh, chúng tôi quyết tâm giành thắng lợi bất chấp những gian nguy, thậm chí cái chết đang chực chờ" - ông Bảy Thấy tâm sự.

* Việc nước trước việc nhà

Sinh ra và lớn lên ở một làng quê nghèo thuộc huyện Hồng Dân (tỉnh Bạc Liêu), chứng kiến sự tàn bạo của quân thù, Bảy Thấy tham gia cách mạng từ năm 1959, với công việc giao liên. Sau đó, ông đi bộ đội và trở thành lính của Tiểu đoàn Tây Đô từ những ngày đơn vị thành lập đến ngày đất nước thống nhất. Sau đó, ông tình nguyện lên đường sang Campuchia giúp nước bạn xây dựng đất nước. Ngần ấy thời gian, ông ít khi về nhà thăm cha mẹ, lúc thì bận đánh giặc, lúc thì lo gầy dựng lực lượng ở Sóc Trăng, Hậu Giang. Ông Bảy Thấy bùi ngùi kể rằng, biết vợ chồng ông đều tham gia cách mạng nên địch theo dõi gắt gao. Vợ ông - một cán bộ Quân y tỉnh (đóng tại xã Thạnh Hòa, huyện Phụng Hiệp) giữa đêm phải trốn về nhà một người bà con để tránh sự lùng sục của địch và cũng để bảo vệ 2 đứa con trai (một lên 4 và một vừa tròn 2 tuổi). Nhưng cuối cùng địch cũng lần ra và bắt bỏ tù bà, còn 2 đứa con thì lưu lạc ở Cần Thơ và An Giang, mãi đến 2 năm sau mới tìm được.

"Nghe tin vợ bị bắt, các con thất lạc, tôi chết lặng cả người, đau khổ vô cùng, nhưng nén nỗi đau riêng để cố gắng hoàn thành nhiệm vụ vận động, xây dựng lực lượng chuẩn bị cho chiến dịch mùa khô toàn miền cho những năm 1973 - 1974. Trong lúc hành quân về Hòa An, Phụng Hiệp, Đại đội do ông chỉ huy (lúc này chỉ còn 13 đồng chí) bị Tiểu đoàn 405 dưới sự yểm trợ của một đại đội bảo an của địch bao vây. 13 cán bộ, chiến sĩ chia thành 2 nhóm núp trong nhà tự chế, quân ta giành thắng lợi trong chớp nhoáng. Ông và đồng đội đã tiêu diệt 75% quân số địch, thu 75 khẩu súng và 5 máy PRC25 bổ sung vào "kho" vũ khí cho anh em. Trong giai đoạn này, đơn vị ông còn đánh nhiều trận gây tiếng vang lớn, điển hình như trận đánh đoàn tàu chiến của địch trên tuyến kênh xáng Xà No vào giữa năm 1973. Ông phân công 20 đồng chí chờ sẵn hai bên bờ kênh phục kích, thu được nhiều vũ khí, đạn dược. Thời điểm đó, vợ ông được ra tù, 2 con trai cũng được đồng đội cứu thoát, khiến ông vỡ òa niềm hạnh phúc, càng hăng hái chiến đấu.

Những ngày đầu giải phóng, với vai trò "thủ lĩnh" Tiểu đoàn Tây Đô III - ông Bảy Thấy hành quân về huyện Thốt Nốt tiếp tục truy quét tàn quân, bảo vệ xóm làng, giữ gìn sự an toàn cho nhân dân. Tiểu đoàn cũng có công đầu trong việc khai phá thành lập nông trường Quyết Thắng (sau này là nông trường Sông Hậu). Đến năm 1979, ông Bảy Thấy tình nguyện đưa 300 thanh niên tình nguyện ra miền Bắc tham gia chiến đấu bảo vệ Tổ quốc trong chiến tranh biên giới phía Bắc, rồi tình nguyên lên đường sang Campuchia giúp nước bạn, mãi đến năm 1998 mới về nước. Có một việc mà ông hối tiếc mãi là năm 1985, mẹ ông vì bệnh nặng qua đời - người thân biên thư báo tin, nhưng vì nhiệm vụ quan trọng ở Campuchia nên ông không thể về nước lo tang lễ cho mẹ. Thắp nén hương tưởng nhớ mẹ, giọng ông trầm ngâm: "Sau giải phóng, tôi có đôi lần về thăm mẹ. Mẹ bảo "mẹ mong mày sớm về đoàn tụ với gia đình". Tôi cũng hứa vậy nhưng đâu biết đó là lần cuối cùng được gặp mẹ…".

Điều ông trăn trở nhất của ông là sau hòa bình, nhiều đồng đội còn gặp nhiều khó khăn, có người không có nhà ở. Vì vậy, ông tích cực cùng Ban liên lạc CCB TĐTĐ đi vận động mạnh thường quân giúp đỡ, xây nhà cho các cựu chiến binh còn nghèo khó. Mỗi khi địa phương mời nói chuyện truyền thống lịch sử cho thế hệ trẻ, ông đều sắp xếp thời gian tham gia để nhắc nhở con cháu về truyền thống cách mạng, đạo lý uống nước nhớ nguồn, hun đúc thêm niềm tự hào dân tộc.

Giờ đây, niềm hạnh phúc tuổi già của ông là chăm sóc cây kiểng, vui vầy cùng con cháu và họp mặt đồng đội mỗi dịp lễ, Tết. Nghe tin đồng đội nào cuộc sống còn khó khăn, ông cùng với Ban Liên lạc CCB TĐTĐ bàn bạc tìm cách vận động giúp đỡ xây nhà, tặng quà, động viên nhau phấn đấu vươn lên. Kể về bốn người con (3 trai và 1 gái) của mình, ông cho biết một người con trai công tác tại phường Tân Hưng (quận Thốt Nốt), một người con trai công tác xã Thới Hưng (huyện Cờ Đỏ) và người con gái đang công tác tại Bệnh viện 121. Ông tâm sự: "Mỗi đứa con chọn một hướng đi riêng trong sự nghiệp, song tôi đều hết lòng ủng hộ. Đáng mừng là các con đều ý thức được trách nhiệm, ra sức học tập và cống hiến cho quê hương đất nước…

Bài cuối: Bậc thầy về chiến thuật công đồn