Trong thời gian giãn cách phòng, chống dịch COVID-19, bệnh nhân đái tháo đường khó có thể thăm khám sức khỏe thường xuyên tại cơ sở y tế. Vì vậy, giai đoạn hiện nay, người bệnh cần tự theo dõi bệnh, thực hiện lối sống tích cực để nâng cao thể lực và giữ tinh thần ổn định, đủ sức vượt qua đại dịch.

BS Lý Đại Lương tư vấn trực tuyến cho bệnh nhân đái tháo đường. Ảnh chụp màn hình. 

Quan tâm đến nhóm bệnh nhân đái tháo đường, TS.BS Lý Ðại Lương, Giảng viên Khoa Y, Ðại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh tổ chức chương trình livestream trực tuyến tư vấn cho người bệnh chủ đề bệnh nhân đái tháo đường tự chăm sóc tại nhà mùa dịch. Theo BS Lương, thói quen sinh hoạt, chế độ dinh dưỡng, vận động bị xáo trộn do dịch bệnh, ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe người bệnh đái tháo đường. Do vậy, người bệnh cần thay đổi lối sống theo hướng tích cực, theo dõi các chỉ số sinh học của cơ thể, sử dụng thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ để thích nghi với hoàn cảnh hiện tại.

Vấn đề dinh dưỡng rất quan trọng đối với sức khỏe người bệnh đái tháo đường. Cả người mạnh khỏe và người bệnh trong xã hội hiện nay gặp phải tình trạng sử dụng nhiều thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn chiên xào, các loại thịt đỏ, nhưng thiếu trái cây, rau củ. Hệ quả tất yếu là vào độ tuổi trung niên, nhiều người phát phì, béo bụng, tiềm ẩn nhiều nguy cơ bệnh tật. Do vậy, tranh thủ thời gian giãn cách xã hội, mọi người có thể vào bếp, thực hiện cân bằng lại bữa ăn cho gia đình. Khi người bệnh nấu ăn tại nhà, có thể chủ động nêm nếm theo hướng giảm dần các gia vị như muối, mắm, đường. Thay đổi nhỏ mỗi ngày sẽ phục hồi dần các “nụ vị giác”, giúp gia đình thực hành thói quen dinh dưỡng tốt cho sức khỏe cả nhà.

Trước đây, bữa sáng của nhiều người thường qua loa để bắt đầu cho ngày bận rộn. Nay giãn cách, mọi người chăm chút bữa sáng giàu dinh dưỡng hơn, với nhiều chất xơ tốt cho sức khỏe hơn. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, có nhiều biện pháp đơn giản để bổ sung chất xơ nếu trong giai đoạn giãn cách khó tiếp cận nguồn thực phẩm tươi. Ðó là sau bữa ăn, pha ly nước uống với 3-4 muỗng hạt chia. Món cơm đậu cũng bổ sung chất xơ cho cơ thể, là cách hữu hiệu kéo giảm chỉ số đường huyết qua bữa ăn. Ngoài ra, có thể mua gói xơ hòa tan pha vào nước uống để bổ sung chất xơ.

Nhiều bệnh nhân đái tháo đường lo lắng, kiêng khem đủ thứ, rất hạn chế ăn tinh bột. BS Lương cho biết, với nguời bệnh đái tháo đường, việc ăn tinh bột vẫn là nền tảng, với 50-60% tổng năng lượng ăn vào. Phần còn lại của khẩu phần ăn là rau quả, thịt cá, trái cây. Ăn cá 3 lần/tuần, bổ sung 2-3 suất trái cây mỗi ngày. Bổ sung sữa và các sản phẩm từ sữa. Hạn chế rượu bia, chất tạo ngọt từ đường cát. Uống đủ lượng nước mỗi ngày.

Người bệnh đái tháo đường cần tập thể dục mỗi ngày, giúp nâng cao sức khỏe tổng trạng đồng thời hạ chỉ số đường huyết. Nhiều người bệnh lớn tuổi có thói quen ra công viên đi bộ nay giãn cách xã hội khiến họ cảm thấy bứt rứt, mệt mỏi vì không được vận động. BS Lương khuyên, người bệnh cần thay đổi thói quen một chút, có thể tập thể dục tại nhà, giúp nâng sức đề kháng, duy trì nguồn năng lượng tích cực trong mùa dịch. Có rất nhiều bài tập thể dục tại nhà hoặc bài tập thể dục dành cho người cao tuổi được hướng dẫn cụ thể trên mạng Internet. Tập thể dục mỗi ngày cần sự pha trộn các bài tập có chu kỳ, bài tập giãn sức cơ và bài tập cân bằng tâm trí.

Việc ổn định tâm thần quan trọng không kém so với sức khỏe thể chất. Những thông tin từ người hàng xóm nhiễm bệnh, khu vực sinh sống bị phong tỏa, tin tức báo chí về dịch bệnh khắp nơi, khiến tinh thần dễ bị căng thẳng, dễ gia tăng đường huyết. Khi tâm lý bất ổn, một số người có cảm giác thèm ăn để khuây khỏa lo lắng, nhưng ăn vào lại tăng chỉ số đường, tạo thành vòng tròn tiêu cực. Bác sĩ khuyến cáo, để giảm căng thẳng, người bệnh thử ngồi thiền, ngủ đủ giấc, cố gắng giữ nhịp sinh hoạt ổn định. Ngoài ra, tuân thủ 5K và tiêm vaccine phòng COVID-19 khi tới lượt cũng góp phần bảo vệ bản thân, chung tay cùng cộng đồng đẩy lùi đại dịch.

Khi không thể tái khám ở cơ sở y tế hay với bác sĩ chuyên khoa, người bệnh đái tháo đường cũng không nên tự ý ngưng thuốc. BS Lý Ðại Lương khuyên, gia đình có người cao tuổi, người bệnh đái tháo đường nên trang bị máy đo đường huyết và huyết áp. Người bệnh tự thử đường tại nhà thông qua hướng dẫn trên kênh Youtube. Ban đầu kết quả có thể chệch choạc, nhưng dần dần người bệnh làm thuần thục, kết quả ngày một chính xác hơn, giúp quản lý bệnh đái tháo đường hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, người bệnh có thể kết nối từ xa với các bác sĩ chuyên khoa thông qua điện thoại di động hay các mạng xã hội để được hỗ trợ. Hiện nay, nhiều BV, cơ sở y tế và đội ngũ bác sĩ, cả công lập và tư nhân cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh từ xa có trả phí và miễn phí. Bệnh nhân thông tin cho bác sĩ chỉ số sinh học và tình trạng sức khỏe, bác sĩ có thể hỗ trợ theo dõi sức khỏe bệnh nhân, điều chỉnh thuốc khi cần thiết. Một số BV và cơ sở y tế vẫn cung cấp dịch vụ lấy máu và xét nghiệm tại nhà. Người bệnh quan tâm, vào website của các BV, gọi theo đường dây nóng (hotline) để được phục vụ.

THU SƯƠNG