Nhờ sự hỗ trợ của DN, nhiều tuyến đường GTNT ở xã Mỹ Khánh, huyện Phong Điền trở nên khang trang hơn. Trong ảnh: Tuyến đường Rạch Kè, ấp Mỹ Ái, xã Mỹ Khánh do Công ty TNHH Du lịch Sinh thái Mỹ Khánh (Làng Du lịch Mỹ Khánh) hỗ trợ kinh phí XD và giặm vá.

Thời gian qua, bên cạnh nguồn vốn đầu tư từ ngân sách, TP Cần Thơ tập trung huy động mọi nguồn lực xây dựng nông thôn mới (XDNTM). Trong đó, thành phố đề ra nhiều chính sách thu hút, mời gọi DN đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp nông thôn, đặc biệt là các xã XDNTM. Tuy nhiên, đến nay số lượng doanh nghiệp (DN) chung sức XDNTM vẫn còn hạn chế...

Có chuyển biến, nhưng...

Thực hiện Kế hoạch số 62/KH-UBND của UBND TP Cần Thơ về phát động phong trào thi đua “Cần Thơ chung sức XDNTM” giai đoạn 2011-2015, thành phố đã có nhiều nỗ lực trong công tác huy động các nguồn lực XDNTM và đạt được những kết quả nhất định. Theo Ban Quản lý XDNTM xã Mỹ Khánh (huyện Phong Điền), ngoài nguồn kinh phí đóng góp của người dân, Mỹ Khánh huy động các DN đóng trên địa bàn tham gia XDNTM. Từ vận động này, Công ty Cổ phần Đầu tư XD Hồng Phát hỗ trợ XD 3 căn nhà tình thương trị giá 60 triệu đồng; Công ty TNHH Du lịch Sinh thái Mỹ Khánh (Làng Du lịch Mỹ Khánh) hỗ trợ 50 triệu đồng, XD 2 cây cầu trị giá 60 triệu đồng... Tại xã Trung An (huyện Cờ Đỏ), Công ty Xổ số Kiến thiết Cần Thơ hỗ trợ XD trường học với số tiền 10 tỉ đồng. Ngoài ra, Công ty Cổ phần và Đầu tư XD số 8 (CIC8) đóng góp 1,1 tỉ đồng cho xã Vĩnh Bình (huyện Vĩnh Thạnh), trao 178 suất học bổng cho học sinh nghèo, XD tuyến đường giao thông dài 1.000m và trợ vốn cho thanh niên phát triển sản xuất...

Thời gian qua, TP Cần Thơ đã thực hiện khá thành công chủ trương XDNTM gắn liền với XD mô hình Cánh đồng mẫu lớn (CĐML). Trong mô hình này, người nông dân đóng vai trò trung tâm, DN giữ vị trí “nhạc trưởng”, trực tiếp XD chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị trong mối liên kết “4 nhà”. Hiện tại, CĐML tại TP Cần Thơ đã tổ chức được một số hình thức liên kết giữa nông dân-DN như: cung ứng lúa giống (Công ty Cổ phần Gentraco, Công ty Cổ phần Mêkông); phân bón (Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền, Công ty Cổ phần Phân bón và Hóa chất Dầu khí Tây Nam Bộ-Đạm Phú Mỹ), thuốc bảo vệ thực vật (Công ty Cổ phần Thuốc sát trùng Cần Thơ-CPC); bao tiêu lúa (Công ty Cổ phần Gentraco, Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu An Giang-Angimex, Công ty TNHH Trung An, Công ty Cổ phần Mêkông)...

Nhận thức được vai trò “đòn bẩy” của DN trong XDNTM, ngày 4-6-2010, Chính phủ ban hành Nghị định 61/2010/NĐ-CP về chính sách khuyến khích DN đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn. Nhưng sau gần 2 năm triển khai thực hiện, DN cả nước nói chung và TP Cần Thơ nói riêng vẫn chưa mặn mà đầu tư vào lĩnh vực này. Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) TP Cần Thơ, năm 2011, tổng vốn huy động từ các nguồn lực XDNTM đạt gần 61,88 tỉ đồng. Trong đó, vốn do nhân dân đóng góp 20 tỉ đồng, vốn lồng ghép gần 2,5 tỉ đồng, vốn tín dụng hơn 27,7 tỉ đồng và vốn huy động từ DN trên 11,63 tỉ đồng. Qua kết quả này cho thấy, nguồn vốn huy động từ các DN phục vụ XDNTM ở TP Cần Thơ còn khá “khiêm tốn”. DN tham gia đóng góp cho các xã NTM chỉ dừng lại ở hoạt động xã hội mà chưa có sự đầu tư bài bản, đúng nghĩa.

Ông Trần Hoàng Lâm, Chủ tịch UBND xã Mỹ Khánh (huyện Phong Điền) cho biết: “Thực hiện xã hội hóa công tác XDNTM, đối với một số công trình, chúng tôi mời gọi các DN tham gia đầu tư. Tuy nhiên, các DN đóng trên địa bàn chủ yếu là DN nhỏ và vừa nên tiềm lực kinh tế còn rất hạn chế. Thông thường, DN chỉ tiến hành đầu tư đối với những dự án, công trình gắn liền với hoạt động sinh lợi của DN”. Về vấn đề này, ông Phạm Văn Quỳnh, Giám đốc Sở NN&PTNT TP Cần Thơ, cho biết: “Thời gian qua, mặc dù công tác huy động DN đầu tư vào nông nghiệp, nông dân, nông thôn được lãnh đạo thành phố đặc biệt quan tâm nhưng số lượng DN đầu tư còn hạn chế. Nguyên nhân chính do cơ sở hạ tầng nông thôn chưa đáp ứng nhu cầu phát triển và những chính sách đề ra chưa tạo được sức hấp dẫn đối với DN”.

Cần cú hích

Từ thực tế XDNTM tại nhiều địa phương cho thấy, nơi nào có sự đầu tư của DN, DN và nông dân liên kết sản xuất thì nơi đó kinh tế có sự chuyển biến tích cực, thu nhập của người dân được cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, theo lãnh đạo một số xã XDNTM ở TP Cần Thơ, mục tiêu của DN là lợi nhuận, đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, DN khó kiếm lời, thời gian thu hồi vốn dài. Đó là chưa kể đến tình trạng phải đối mặt với nhiều rủi ro như: thời tiết diễn biến thất thường, thiên tai, dịch bệnh... Do đó, để DN mạnh dạn đầu tư vào khu vực này, ngoài việc đưa ra những chính sách ưu đãi, hỗ trợ thì Nhà nước cần quan tâm chỉ đạo quá trình triển khai các chính sách, đơn giản hóa thủ tục triển khai các dự án và kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc cho DN.

Bà Lưu Thị Lan, Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Gentraco, chia sẻ: “Vụ đông xuân 2011-2012, tham gia bao tiêu lúa ở CĐML xã Đông Bình (huyện Thới Lai), công ty mua lúa cao hơn thị trường từ 50-250 đồng/kg. Đây là vụ đầu tiên công ty ký hợp đồng bao tiêu nhưng công ty và nông dân làm việc rất “ăn ý”. Nhiều nông dân thấy hiệu quả muốn tham gia mô hình. Tuy nhiên, do hệ thống kênh mương chằng chịt, ghe có trọng tải lớn không thể vào sâu được, gây trở ngại đến công tác thu mua lúa cho nông dân. Công ty đã vận động bà con tự vận chuyển lúa ra tận nơi thu mua nhưng vẫn không thể giải quyết hết lượng lúa thu hoạch”. Do đó, theo bà Lưu Thị Lan, để mô hình CĐML thực sự phát huy hiệu quả, đem lại lợi ích thiết thực cho người nông dân, Nhà nước cần có kế hoạch nâng cấp hệ thống thủy lợi theo hướng kết hợp giao thông nội đồng nhằm đáp ứng yêu cầu sản xuất lúa tập trung.

Theo Quyết định 800/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình Mục tiêu Quốc gia về XDNTM giai đoạn 2010-2020, cơ cấu nguồn vốn phục vụ phân bổ gồm: vốn từ ngân sách (40%), tín dụng (30%), doanh nghiệp (20%) và nhân dân (10%). Trong giai đoạn đầu XDNTM, nguồn vốn từ ngân sách có ý nghĩa rất quan trọng trong việc tạo đà và gây dựng niềm tin để huy động các khoản đóng góp khác. Tuy nhiên, trong điều kiện vốn từ ngân sách Trung ương và địa phương còn thấp, vấn đề vận động đầu tư và phối hợp chặt chẽ với DN trong XDNTM là hết sức cần thiết. Ông Phạm Minh Sáng, Phó Giám đốc Công ty TNHH Du lịch Sinh thái Mỹ Khánh, nói: “Huyện Phong Điền có lợi thế về vườn cây ăn trái, các tuyến đường giao thông nông thôn khá hoang sơ, thích hợp phát triển du lịch sinh thái. Chúng tôi đang triển khai Dự án “Tham quan du lịch liên hoàn”. Nghĩa là, chúng tôi phối hợp với người dân địa phương, chủ động giới thiệu khách đến với từng hộ dân để họ trải nghiệm thực tế cuộc sống, lối sinh hoạt nơi đây. Có thể nói, đây là một mô hình khá thú vị nhằm phát triển kinh tế hộ tại địa phương”.

Như vậy, để gia tăng giá trị lao động, sản xuất ở khu vực nông thôn, đặc biệt là các xã XDNTM rất cần sự chung tay của các DN. Vấn đề cốt lõi là làm thế nào để hài hòa lợi ích giữa nông dân và DN, từ đó phát huy tối đa hiệu quả mối liên kết này. Ông Phạm Văn Quỳnh, Giám đốc Sở NN&PTNT TP Cần Thơ, nhấn mạnh: “Thời gian tới, ngành nông nghiệp thành phố sẽ tìm hiểu, rà soát nhu cầu, nguyện vọng của các DN để tham mưu cho UBND TP Cần Thơ đề ra cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ phù hợp. Ngoài ra, thành phố sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền vận động nhằm nâng cao nhận thức của cán bộ, nhân dân về XDNTM. Mỗi cá nhân trong xã hội đều có nhiệm vụ vận động các DN, mạnh thường quân... nhằm đa dạng hóa nguồn lực XDNTM”.

Bài, ảnh: MỸ THANH