Theo báo cáo giám sát chất lượng không khí toàn cầu mới được công bố, có tới 92,5% trong số 7.812 địa điểm ở 134 quốc gia và vùng lãnh thổ được phân tích vào năm ngoái có chất lượng không khí trung bình vượt quá mức khuyến nghị an toàn về nồng độ bụi mịn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Ô nhiễm không khí nghiêm trọng ở thủ đô Dhaka, Bangladesh. Ảnh: EPA

Kết quả này được rút ra dựa trên những khảo sát cụ thể về nồng độ các hạt bụi mịn kích thước nhỏ hơn hoặc bằng 2,5 micromet (PM2.5) thu thập từ 30.000 trạm giám sát chất lượng không khí. PM2.5 là một trong những loại hạt ô nhiễm nguy hiểm nhất vì có khả năng xâm nhập vào máu và phổi khi chúng ta hít vào, dẫn đến các bệnh hô hấp, thậm chí nghiêm trọng hơn là bệnh về tim, ung thư phổi cũng như làm suy giảm nhận thức ở trẻ em.

Theo Báo cáo Chất lượng Không khí Thế giới 2023 của IQAir - một công ty Thụy Sĩ chuyên giám sát chất lượng không khí toàn cầu theo thời gian thực, chỉ có 10 quốc gia và vùng lãnh thổ có chất lượng không khí đáp ứng tiêu chuẩn không khí trong lành của WHO (PM2.5 trung bình hàng năm không vượt quá 5 microgram (µg) trên 1 m³ không khí). Đó là Polynesia thuộc Pháp, Mauritius, Iceland, Grenada, Bermuda, New Zealand, Úc, Puerto Rico, Estonia và Phần Lan.

Châu Á là khu vực bị ô nhiễm không khí nặng nề nhất

Theo báo cáo, trong số 100 thành phố bị ô nhiễm không khí nhiều nhất thế giới, 99 thành phố thuộc khu vực châu Á. Thành phố còn lại là Benoni (Nam Phi), nơi nồng độ PM2.5 trung bình năm 2023 lên tới 54,9 µg/m³ không khí, cao gấp 11 lần tiêu chuẩn của WHO.  Đáng chú ý, có tới 83 thành phố ở Ấn Độ nằm trong danh sách 100 thành phố ô nhiễm nhất. Begusarai, thành phố nửa triệu dân nằm ở bang Bihar phía Bắc Ấn Độ, là nơi ô nhiễm nhất thế giới năm 2023 với nồng độ PM2.5 trung bình ở mức 118,9 µg/m³ - gấp 23 lần tiêu chuẩn của WHO.

Tại Đông Nam Á, chỉ Philippines có mức độ ô nhiễm giảm so với năm trước, trong khi Indonesia là quốc gia có không khí ô nhiễm nhất khu vực, tăng 20% ​​so với năm 2022. Ở Nam Á, chất lượng không khí trung bình ở Bangladesh vượt gần 16 lần tiêu chuẩn an toàn của WHO  và trở thành nước có chất lượng không khí ô nhiễm nhất toàn cầu. Tiếp theo là Pakistan và Ấn Độ với chỉ số đo lường nồng độ PM2.5 lần lượt là 73,7 µg/m³ và 54,4 µg/m³. Còn tại Trung Đông, Baghdad (Iraq) và Cairo (Ai Cập) lần lượt là thủ đô ô nhiễm thứ 5 và thứ 10 trên thế giới. 

Trong khi đó, chất lượng không khí ở Bắc Mỹ năm ngoái bị ảnh hưởng nặng nề bởi các vụ cháy rừng hoành hành ở Canada, khi hơn 180.000 km² rừng ở nước này (gần bằng 1/2 diện tích Nhật Bản) đã bị thiêu rụi. Theo dữ liệu từ Cơ quan theo dõi Khí hậu Copernicus, hàng trăm vụ cháy rừng đã tạo ra 1,7 tỉ tấn CO2 vào năm 2023, nhiều gấp 3 lần tổng lượng khí thải nhà kính mà các hoạt động kinh tế ở Canada thải ra.

Trong đánh giá chung, báo cáo cho biết biến đổi khí hậu đang khiến tình trạng ô nhiễm trở nên tồi tệ hơn khi làm thay đổi các kiểu thời tiết, gia tăng sự phát tán các chất ô nhiễm. Khủng hoảng khí hậu cũng gây ra các vụ cháy rừng nghiêm trọng hơn ở nhiều khu vực và kéo dài mùa phấn hoa, làm trầm trọng thêm các vấn đề sức khỏe liên quan ô nhiễm không khí.

MAI QUYÊN (Theo CNN, National News)