Tổng thống Arroyo nộp đơn ứng cử vào Quốc hội. Ảnh: AP

Hôm qua 1-12, Tổng thống Philippines Gloria Arroyo đã chính thức đệ đơn ứng cử vào Hạ viện tại tỉnh Pampanga, trong cuộc tổng tuyển cử vào tháng 5-2010. Với động thái trên, bà Arroyo trở thành tổng thống đương nhiệm đầu tiên trong lịch sử Philippines ứng cử một vị trí thấp hơn.

Phát biểu trên đài truyền thanh Philippines hôm 30-11, bà Arroyo tuyên bố sẽ không từ bỏ chính trường sau khi kết thúc nhiệm kỳ vào tháng 6 năm tới, vì người dân ở quê hương Pampanga vẫn muốn bà tiếp tục phục vụ đất nước. Kể từ khi lên làm tổng thống năm 2001 tới nay, bà Arroyo đối mặt nhiều thách thức, với 4 lần bị kiện cáo và một số âm mưu đảo chính. Mới đây, bà còn bị chỉ trích vì chính sách vũ trang cho các lãnh đạo địa phương để kiềm chế các phần tử Hồi giáo nổi dậy ở miền Nam, dẫn đến vụ thảm sát 57 người hồi tuần rồi, trong đó có ít nhất 30 phóng viên. Nghi can chính trong vụ này, Thị trưởng Andal Ampatuan là thành viên Liên minh cầm quyền Lakas Kampi CMD của bà Arroyo.

Các nhà phân tích cho rằng động thái của Tổng thống Arroyo là dấu hiệu cho thấy khả năng hệ thống chính trị Philippines sẽ thay đổi sang chế độ dân chủ nghị viện. Quy định giới hạn nhiệm kỳ tổng thống trong hiến pháp không cho phép bà Arroyo tranh cử thêm một nhiệm kỳ nữa. Vì vậy, quyết định ứng cử vào cơ quan lập pháp được cho là để bà Arroyo tìm cơ hội trở lại nắm quyền trên cương vị thủ tướng. Nữ tổng thống 62 tuổi từng nói công khai rằng thay đổi hiến pháp nhằm thiết lập hệ thống dân chủ nghị viện sẽ giúp chính phủ phản ứng nhanh hơn trước các yêu cầu của cử tri và tình hình kinh tế, so với hệ thống tổng thống nắm quyền dễ xảy ra đảo chính quân sự như hiện nay.

Với thế lực của mình, bà Arroyo có thể dễ dàng thành lập “khối quyền lực” ở Hạ viện, vốn có thể gây áp lực với tổng thống kế nhiệm để thực hiện kế hoạch trên. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng có thể mất nhiều năm để Philippines soạn thảo lại hiến pháp, vì sự phản đối ở Thượng viện và sự hoài nghi của công chúng. Trước mắt, phe đối lập đã chỉ trích quyết định ứng cử vào Hạ viện của Tổng thống Arroyo là cách kéo dài thời gian nắm quyền, và để bà tránh “cơn lũ các cáo buộc truy tố” sau khi hết nhiệm kỳ.

N. MINH (Theo WSJ, NYT, Reuters)