Các dự án thuê đất phát triển kinh doanh của Trung Quốc tại một số hòn đảo ở phía Bắc Philippines đang dấy lên hồi chuông báo động từ lực lượng an ninh quốc gia nước này. 

Theo Asiatimes, các nhà đầu tư Trung Quốc từ lâu đã quan tâm đến việc thuê đất tại 3 hòn đảo chủ chốt ngoài biển của Philippines là Fuga, Grande và Chiquita.

Cứ điểm địa chiến lược

Fuga thuộc tỉnh Cagayan, là hòn đảo còn hoang sơ rộng 10.000 héc-ta. Đảo này nằm trong nhóm đảo cực Bắc thứ hai của Philippines và nằm ở khu giao nhau giữa Biển Đông và Thái Bình Dương. Trong những năm qua, Cagayan đã thu hút gần 4 tỉ USD vốn đầu tư từ Trung Quốc, trong đó có các khu công nghệ cao, khu nông nghiệp tập trung và các trường y tế. Tập đoàn kinh doanh Fong Zhi đã đề xuất xây dựng “thành phố thông minh” trị giá 2 tỉ USD tại đảo Fuga với sự hợp tác của tổ hợp Isla Fuga Pacific Resorts (Philippines). Dự án “thành phố thông minh” nằm trong sáng kiến “Vành đai, con đường” (BRI) của Trung Quốc. Đảo Fuga tọa lạc gần Đài Loan, nơi Trung Quốc coi là phần lãnh thổ không thể tách rời của họ.

Trong bối cảnh căng thẳng giữa hai bờ eo biển Đài Loan hiện nay, các chuyên gia an ninh Philippines nghi ngờ rằng Bắc Kinh có thể sử dụng các thỏa thuận đầu tư tại Fuga vốn được các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc hậu thuẫn nhằm tiến hành bao vây và thậm chí tạo thuận lợi cho các hoạt động quân sự chống lại Đài Bắc trong tương lai gần. Sự hiện diện của Trung Quốc tại Fuga cho phép Bắc Kinh tiếp cận không hạn chế khu vực Biển Đông và Thái Bình Dương, đồng thời có thể lôi kéo Philippines vào cuộc xung đột Trung-Đài.

Trong khi đó, hai hòn đảo kề nhau là Grande và Chiquita nằm gần Vịnh Subic, nơi từng có các căn cứ quân sự hải ngoại lớn nhất của Mỹ thời Chiến tranh lạnh. Sau khi Mỹ rút khỏi vào năm 1992, Subic trở thành cảng nước sâu thuộc đại bản doanh của hải quân Philippines. Trong thời kỳ lần lượt đô hộ Philippines, Tây Ban Nha và Mỹ đều sử dụng Grande và Chiquita như là địa bàn chiến lược. Trong đó, đảo Grande lớn nhất là cửa ngõ vào Vịnh Subic, nơi cách bãi cạn Scarborough 260km vốn bị Trung Quốc chiếm giữ năm 2012 sau cuộc xung đột hải quân kéo dài 1 tháng với Philippines. Đảo này từng là thành trì hải quân quan trọng của Mỹ trong Thế chiến thứ hai.

Cả 3 đảo chiến lược Fuga, Grande và Chiquita đã ký các thỏa thuận đầu tư trị giá 12,16 tỉ USD với các đối tác Trung Quốc bên lề chuyến thăm Bắc Kinh tham dự hội nghị thượng đỉnh BRI của Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte hồi tháng 4-2019.

Người phát ngôn hải quân Philippines, đại tá Jonathan Zata, mới đây mô tả các hòn đảo phía Bắc Philippines, trong đó có Fuga, như là “những thực thể chiến lược” mà từ đây có thể kiểm soát eo biển Luzon - đường biển kết nối Tây Thái Bình Dương với Biển Đông. Hải quân Philippines coi đảo Fuga có tầm chiến lược “độc nhất” bởi nơi đây có sân bay tư nhân và gần tuyến cáp biển kết nối Philippines với châu Á.

Nỗi lo bao trùm

Các đảo Fuga, Grande và Chiquita ở phía Bắc Philippines. Ảnh: Facebook

Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana cho rằng các tập đoàn địa phương đã không tham vấn với cơ quan quốc phòng trước khi ký các thỏa thuận hợp tác quan trọng với doanh nghiệp Trung Quốc và điều này có thể làm tổn hại đến an ninh quốc gia. Ông tuyên bố sẽ sử dụng thông tin tình báo để tiếp cận các thỏa thuận này. Hồi đầu năm nay, chính ông Lorenzana đã phủ quyết kế hoạch của hai công ty tàu thủy Trung Quốc bỏ vốn đầu tư vào hãng tàu thủy Hanjiin tại Subic, hải cảng lớn nằm gần Biển Đông, vì lý do an ninh. Cơ sở này dự kiến sẽ được trao cho một liên doanh phát triển với sự tham gia của hải quân Philippines cùng các đối tác Mỹ, Úc.

Người phát ngôn quân đội Philippines, chuẩn tướng Edgard Arevalo kêu gọi chính phủ nên nghiên cứu các vấn đề liên quan đến an ninh khi trao các đảo cho đối tác nước ngoài. “Không nghi ngờ gì, những đảo trên vốn có tầm quan trọng chiến lược đối với nền quốc phòng của chúng ta sẽ gây tác động an ninh đến chúng ta nếu chúng rơi vào tay nước ngoài” - ông Arevalo nhấn mạnh.

Jay Batongbacal, chuyên gia luật hàng hải nổi tiếng của Philippines, chỉ trích chính phủ “chỉ bận tâm thu hút đồng vốn mà không xem xét toàn diện và lâu dài tính chất của thỏa thuận. “Đầu tư nên được thúc đẩy dựa trên sự xem xét toàn diện, không chỉ phân tích về lợi ích kinh tế mà còn những tác động phi kinh tế trực tiếp và gián tiếp. Những tác động có thể liên quan đến an ninh quốc gia” - ông Batongbacal nêu rõ.

Dư luận Philippines còn cho rằng việc doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư mạnh vào 3 đảo trên sẽ khiến nơi đây trở thành điểm nóng mới cho người Trung Quốc. Từ khi Tổng thống Duterte lên nắm quyền giữa năm 2016, quan hệ kinh tế giữa Bắc Kinh và Manila được cải thiện, kéo theo làn sóng đầu tư của Trung Quốc vào Philippines, đặc biệt trên lĩnh vực cờ bạc nên thu hút quá nhiều du khách cũng như lao động Trung Quốc.

Trước sự lo lắng của công luận, người phát ngôn của tổng thống, ông Salvador Panelo cho biết các thỏa thuận đầu tư tại 3 đảo trên chẳng qua “chỉ là kế hoạch” và nhiệm vụ của các cơ quan quân sự và quốc phòng là xem xét mọi khía cạnh an ninh ở bất kỳ vấn đề gì.

KIẾN HÒA