MINH HUYỀN

Ai đã đến với Cần Thơ chắc hẳn sẽ từng nghe qua câu hát "Cần Thơ gạo trắng nước trong. Đi đâu cũng nhớ cũng mong quay về". Mỗi lần qua cầu Cần Thơ, tôi thường có thói quen "nhìn dáng, đoán tên" của những tòa nhà cao tầng đang mọc lên ngày càng nhiều ở trung tâm TP Cần Thơ, nhìn dòng sông Hậu bao bọc mảnh đất Tây Đô hiền hòa, nên thơ. Giờ đây, Cần Thơ, đô thị sông nước bên bờ sông Hậu đang có những bước đổi thay chuyển mình mạnh mẽ.

 Đô thị xanh

Đi dọc theo tuyến Lộ Vòng Cung lịch sử, đến với huyện Phong Điền, nơi nổi tiếng gắn liền với những vườn trái cây sum suê, trĩu quả. Dọc tuyến Lộ Vòng Cung, những khóm hoa vỏ đậu, hoàng yến, quỳnh anh ven đường được người dân tự tay trồng và chăm sóc nở hoa vàng rực. Không chỉ có tuyến Lộ Vòng Cung mà ở nhiều tuyến đường nông thôn mới của huyện đều trồng những loại hoa này. Các tuyến lộ giao thông kết nối đến các vườn du lịch sinh thái với đủ loại trái cây ngọt lành khiến du khách đã đến tham quan một lần sẽ nhớ mãi. Ông Nguyễn Văn Sử, Chủ tịch UBND huyện Phong Điền, tâm đắc chia sẻ: "Huyện đang tiến gần đến mục tiêu huyện nông thôn mới và sẽ phát triển thành quận đô thị sinh thái của thành phố trong tương lai không xa. Theo đồ án điều chỉnh Quy hoạch chung TP Cần Thơ đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050, khu đô thị sinh thái Phong Điền sẽ là trung tâm du lịch văn hóa, sinh thái, trung tâm bảo tồn cảnh quan vườn cây ăn trái. Không gian sinh thái gắn liền với thiên nhiên sông, rạch, vườn cây ăn trái, vùng lá phổi xanh, cảnh quan đặc trưng của TP Cần Thơ. Huyện luôn chú trọng phát triển diện tích vườn cây ăn trái đặc sản vừa phục vụ du lịch vừa tạo cảnh quan xanh để du khách đến Phong Điền có thể cảm nhận được bầu không khí trong lành của miệt vườn sông nước nơi đây".

Quá trình đô thị hóa ngày càng mạnh mẽ, mức độ bê tông hóa và các công trình cao tầng cũng mọc lên ngày càng nhiều ở khu vực trung tâm thành phố. Nhà đầu tư, doanh nghiệp, du khách đến với Cần Thơ ngày càng nhiều đã góp phần đáng kể vào phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ của thành phố. "Bằng chứng cho việc nhà đầu tư tìm đến Cần Thơ ngày càng tăng là các công trình cao tầng của các công ty, tập đoàn lớn trong và ngoài nước được xây dựng ngày càng nhiều ở khu vực trung tâm thành phố. Tuy nhiên điều đáng mừng hơn cả là dù quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng nhưng thành phố vẫn nỗ lực giữ lại những khoảng không gian công cộng, không gian xanh, hồ nước ngọt, hệ thống kênh rạch giữ nước trong lòng phố để cân bằng hệ sinh thái tự nhiên" -Ông Dương Tấn Hiển, Chủ tịch UBND quận Ninh Kiều phấn khởi chia sẻ. Hiện mật độ phủ xanh của quận Ninh Kiều đạt 2m2/người và quận đang nỗ lực trồng thêm cây xanh, thảm cỏ để phấn đấu tăng mật độ phủ xanh đạt tỷ lệ quy định 2,2m2/người.

Một góc TP Cần Thơ. Ảnh: thiện khiêm

Quyết định số 1515/QĐ-TTg (ngày 28-8-2013) của Thủ tướng Chính phủ "Về việc phê duyệt đồ án điều chỉnh Quy hoạch chung TP Cần Thơ đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050" với mục tiêu phát triển TP Cần Thơ trở thành thành phố cấp quốc gia, văn minh, hiện đại, đô thị trung tâm động lực của vùng ĐBSCL và đô thị cửa ngõ của vùng hạ lưu sông Mekong; đồng thời phát triển không gian thành phố theo hướng phát triển toàn diện, cân bằng và bền vững, bảo đảm an ninh quốc phòng; phát triển hài hòa với cảnh quan tự nhiên, phát huy bản sắc đô thị sông nước, đô thị sinh thái đặc trưng vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Theo Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Võ Thị Hồng Ánh, hiện nay, Cần Thơ đã là đô thị sinh thái, đô thị sông nước. Cái chính là trong thời gian tới chúng ta cần phải quan tâm nhiều hơn nữa trong việc bảo vệ và phát huy nét đặc trưng về sinh thái của một đô thị sông nước. Thành phố cũng đã xem xét tất cả các chương trình, đề án cũng như các quy hoạch để có hướng điều chỉnh phù hợp, đưa nội dung thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường vào quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội, quy hoạch đô thị, các quy hoạch ngành, lĩnh vực.

 Hài hòa đô thị sông nước

Đô thị ngày một phát triển, khoảng xanh trong lòng phố ngày càng thu hẹp dần, tác động không nhỏ đến việc góp phần làm tăng hiệu ứng nhà kính, ô nhiễm môi trường. Do đó, quá trình phát triển đô thị của Cần Thơ cần có sự hài hòa về quy hoạch, kiến trúc, cảnh quan của các công trình hạ tầng giao thông lẫn hạ tầng xã hội. Theo Kiến trúc sư Trần Văn An, Nguyên Viện trưởng Viện Kiến trúc Quy hoạch TP Cần Thơ, Cần Thơ hướng đến xây dựng đô thị sông nước nhưng các công trình tạo cảnh quan sông nước đến nay vẫn chưa hoàn thiện. Do đó cần đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình hạ tầng bờ kè, công viên ven sông, rạch và các cồn trên sông Hậu vừa phục vụ nhu cầu lưu thông, chống sạt lở vừa khai thác được nét kiến trúc độc đáo của đô thị sông nước để người dân thành phố và du khách đến đây tận hưởng, thưởng thức hết vẻ đẹp của đô thị vùng sông nước. Ngoài ra, thành phố cần thu hút đầu tư các "resort miệt vườn" để du khách có cơ hội vừa trải nghiệm chất lượng dịch vụ nghỉ dưỡng cao cấp vừa cảm nhận được những nét đặc trưng, cuốn hút của miền sông nước Nam bộ".

Giữ khoảng xanh đô thị cũng góp phần tạo bầu không khí trong lành, điều hòa nhiệt độ, giữ đất, chống sạt lở. Do đó, thành phố đang tiến hành lập Đồ án quy hoạch phát triển cây xanh nhằm giữ được nhiệt độ không tăng theo các kịch bản của biến đổi khí hậu, giữ được môi trường trong lành, giữ gìn bầu không khí tại TP Cần Thơ ôn hòa như trước nay. Trong các dự án cụ thể khi tổ chức thẩm định dự án, các sở ngành thành phố cũng xem xét kỹ mật độ cây xanh, để đảm bảo giữ nét sinh thái, tránh tình trạng đô thị hóa làm giảm diện tích cây xanh, hạ tầng kênh rạch được nạo vét, cải tạo, khơi thông, để đảm bảo việc điều tiết nước, tiêu thoát nước và chống ngập. Thạc sĩ Kỷ Quang Vinh, Chánh Văn phòng Công tác Biến đổi khí hậu TP Cần Thơ, chia sẻ: Phát triển đô thị sông nước không chỉ thích ứng với biến đổi khí hậu, ứng phó với lũ lụt, nước biển dâng mà còn phải quản lý tổng hòa về nước, khai thác nguồn lợi mang lại từ tài nguyên nước, tài nguyên sông ngòi. Thật ra, cả đồng bằng chúng ta đều là vùng đất ngập nước, nhưng điểm riêng của Cần Thơ là nước ngọt quanh năm. Do đó, thành phố nên làm thế nào giữ được lợi thế đó, đồng thời phải hạn chế khai thác nước ngầm, tăng cường chống lún. Đô thị sông nước là phải đạt đến mức độ điều hòa về nước, thích ứng được với biến đổi khí hậu thông qua các giải pháp công trình và phi công trình để bổ sung hỗ trợ cho nhau.

Hiện TP Cần Thơ đang hướng tới xây dựng và phát triển đô thị thông minh từ sự hỗ trợ của các nhà đầu tư đến từ Hàn Quốc, Ngân hàng Thế giới. Mô hình đô thị thông minh sẽ ứng dụng công nghệ thông tin để tích hợp các cơ sở dữ liệu về quy hoạch, đất đai, hạ tầng giao thông, công trình chống ngập... hệ thống hóa thành cơ sở dữ liệu dùng chung. Khi đó, người dân có thể cập nhật các thông tin này và đồng thời các sở, ngành cũng có thể chia sẻ thông tin lẫn nhau trong quá trình xử lý các hồ sơ, thủ tục hành chính về đất đai, giải quyết giấy phép xây dựng, quản lý xây dựng, cung cấp thông tin quy hoạch, giới thiệu địa điểm cho các nhà đầu tư một cách nhanh chóng và chủ động. "Mới đây, Ngân hàng Thế giới đề xuất chọn TP Cần Thơ để đưa các chuyên gia đến hỗ trợ xây dựng đô thị thông minh trong tương lai. Ngân hàng Thế giới đề xuất và thành phố đã có văn bản cam kết sẽ cùng Ngân hàng Thế giới quyết tâm thực hiện được mục tiêu này và dự kiến tháng 3-2016 sẽ hoàn thành các nội dung đề xuất để trình Ngân hàng Thế giới"-Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Võ Thị Hồng Ánh thông tin thêm.

* * *

Cần Thơ với sông nước hữu tình là niềm tự hào của người dân thành phố và làm nức lòng du khách gần xa. Đến với Cần Thơ dịp xuân về, du khách có thể thả bộ dọc theo các bờ kè, công viên ven sông ngắm các loại hoa kiểng Tết được bày bán với đủ sắc màu hay lên du thuyền ngắm thành phố về đêm lấp loáng ánh đèn, tận hưởng làn gió mát lành, thoáng đãng từ sông Hậu thổi vào. Và trong tương lai Cần Thơ sẽ tiếp tục chuyển mình thành một đô thị hiện đại, đất lành cho mọi người về đây lập nghiệp, an cư...