Gần đây, nhiều sản phẩm âm nhạc dân tộc được giới trẻ yêu thích bởi được trình diễn- trình bày sáng tạo, cách tân nhưng vẫn giữ vẻ đẹp truyền thống. Đặc biệt, việc kết hợp nhạc ngũ cung với nhạc bảy nốt phương Tây đã tạo vị thế mới cho đàn tranh, đàn nhị, đàn nguyệt...

Đầu tháng 6 này, Hãng đĩa Glitterbeat (Đức) đã phát hành album hòa tấu "Hanoi Masters: War is a wound, peace is a scar" (tạm dịch: Những nghệ sĩ bậc thầy của Hà Nội: Chiến tranh là vết thương, hòa bình còn vết sẹo). Đĩa nhạc gồm các bài hát: "Hát Văn", "Hát hầu Cô Bơ", "Xẩm Huê tình", "Xẩm Thập ân", "Hát Lô hương", "Trống cơm", "Về quê" (Phó Đức Phương sáng tác), "Quê mẹ" (Võ Tuấn Minh)… được thể hiện trên nền hòa tấu chủ đạo của những nhạc cụ dân tộc như đàn tranh, đàn nguyệt, đàn bầu, đàn nhị hồ, đàn K’ni. Các nhà sản xuất đã đi tìm và mời những nghệ sĩ bậc thầy của làng nhạc truyền thống Việt Nam tham gia dự án: Phạm Mộng Hải, Nguyễn Thị Lân, Xuân Hoạch… Album đang tạo được hiệu ứng trong làng nhạc thế giới bởi thanh âm tình tứ, ngọt ngào, lắng đọng của nhạc cụ truyền thống Việt cùng sự hòa âm, phối khí sáng tạo của nhà sản xuất.

Trong một tập phát sóng chương trình "Người bí ẩn" (phát trên kênh HTV7) mới đây, người chơi và cả khán giả không thể đoán ra Ngọc Linh, mới 18 tuổi, lại là nghệ sĩ đàn nhị (đàn cò) tài hoa. Đáng ngạc nhiên hơn khi Linh đã có 6 năm du học về bộ môn này và càng "không thể ngờ" là phần độc tấu ca khúc "Sau tất cả" (đang là hiện tượng trong làng nhạc trẻ hiện nay) lại được Linh trình diễn tự tin, hòa nhịp đầy ấn tượng.

Đó là 2 trong nhiều câu chuyện về âm nhạc dân tộc đang có chỗ đứng giữa làng nhạc hiện đại. Trước đó, chàng trai Trung Lương với ngón đàn nguyệt kết hợp nhạc điện tử đã vào chung kết cuộc thi "Tìm kiếm tài năng Việt Nam 2016". Một số nghệ sĩ, nhóm nhạc chọn nhạc cụ truyền thống để tạo vị thế riêng trong nghề như nhóm Bốn chị em, Pha lê xanh, Đinh Nhật Minh, Sĩ Phú (con nhạc sĩ Nhất Sinh)… Ở Cần Thơ, phong trào chơi nhạc cụ dân tộc cũng trở lại khá mạnh với những nhóm đàn tranh, ghita cổ, sáo trúc… Bạn Trương Tài Linh, một sinh viên có ngón đàn tranh rất "nghề" ở Cần Thơ cho biết, nếu người trẻ chịu khám phá, học hỏi thì nhạc cụ và âm nhạc dân tộc vẫn là mảnh đất màu mỡ để sáng tạo.

Nghe những phần trình diễn nhạc dân tộc của người trẻ, dễ dàng nhận ra sự phối hợp giữa nhạc cụ dân tộc và nhạc hiện đại, sự chuyển đổi tư duy với cách tiếp cận mới mẻ, trẻ trung. Nhạc cụ Việt đang được giới trẻ "nói" bằng ngôn ngữ âm nhạc hiện đại, hội nhập bởi âm nhạc luôn có sự chuyển biến, phát triển để phù hợp với thị hiếu thẩm mỹ của người thưởng thức ở những thời đại khác nhau. Người trẻ khiến nhạc cụ truyền thống "trẻ" hơn cũng nằm trong quy luật đó, để những giai điệu của phím nhạc, cung tơ chảy trong lòng âm nhạc hiện đại. Điều đáng mừng là hầu hết những người trẻ chơi nhạc cụ dân tộc đều được đào tạo khá bài bản, chuyên môn cao nên kiến thức âm nhạc vững, tạo nên những sản phẩm âm nhạc được đón nhận.

Khi ngũ cung: Hò, Xự, Xang, Xê, Cống hòa điệu cùng: Đô, Rê, Mi, Pha, Sol, La, Si, một vị thế mới cho nhạc dân tộc Việt Nam đang được định hình, góp phần quảng bá cho âm nhạc nước nhà.

Đăng Huỳnh