Ngày 1-3-2010, Chủ tịch nước đã ký Quyết định số 226/QĐ-CTN phong tặng Danh hiệu anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho Đội cảm tử quân thuộc Quốc gia tự vệ cuộc Cần Thơ. Công an thành phố Cần Thơ long trọng tổ chức lễ đón nhận danh hiệu Anh hùng lực lượng Vũ trang Nhân dân của Đội cảm tử quân trong không khí hào hùng của một chiến thắng đã đi vào lịch sử toàn dân tộc.

Đầu tháng 11-1945, Đội cảm tử quân thuộc Quốc gia tự vệ cuộc Cần Thơ được thành lập với 6 đồng chí là Lê Bình (Trưởng Quốc gia tự vệ cuộc chỉ huy), Bùi Quang Trinh, Trần Chiên, Lê Nhật Tảo, Cao Minh Lộc, Trần Hữu Nghi. Trang bị của Đội lúc này chỉ có súng ngắn, dao găm, mã tấu tự tạo và một số lựu đạn.

Đồng chí Nguyễn Tấn Quyên, UVBCH Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Cần Thơ  thừa ủy quyền Chủ tịch nước trao cờ và bằng danh hiệu AHLLVTND cho Đội cảm tử quân thuộc Quốc gia tự vệ cuộc (nay là CATP Cần Thơ). Ảnh: Nguyễn Cảnh

Là cửa ngõ phía Nam thị xã Cần Thơ (nay là TP Cần Thơ) và có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng, thị trấn Cái Răng (nay là phường Lê Bình, quận Cái Răng) được quân Pháp sử dụng để xây dựng tuyến phòng thủ bảo vệ từ xa. Đồng thời, làm bàn đạp đánh phá các cơ sở cách mạng, cướp bóc, đàn áp nhân dân, tung quân ra các vùng lân cận để tìm diệt cơ sở cách mạng, cướp bóc tài sản của đồng bào. Lực lượng chính của địch tập trung ở lô cốt đầu cầu Cái Răng, bọn còn lại rải rác ở các tháp canh, bót gác án ngữ các vị trí huyết mạch xung yếu của thị trấn. Trụ sở Ban chỉ huy đại đội do tên quan ba Rouen chỉ huy được chúng lập tại thị trấn. Lợi dụng lực lượng ta còn yếu, chính quyền cách mạng còn non trẻ, trang bị vũ khí còn thô sơ, chúng tăng cường chống phá ta một cách quyết liệt, gây cho ta nhiều khó khăn tổn thất, làm cho nhân dân hoang mang, giảm lòng tin vào sự tất thắng của cách mạng.

Thấy rõ âm mưu ý đồ của kẻ địch, Tỉnh ủy và Ủy ban kháng chiến hành chánh tỉnh Cần Thơ quyết định giao cho lực lượng vũ trang và Quốc gia tự vệ cuộc phải tổ chức đánh địch trận phủ đầu với yêu cầu là gây chấn động về quân sự đối với quân xâm lược Pháp và bọn tay sai; làm cho sĩ quan và binh lính địch giảm sút tinh thần chiến đấu, đập tan ý đồ của địch là “đánh nhanh, thắng nhanh” nhằm quét sạch lực lượng Việt minh ở Cần Thơ và các tỉnh lân cận. Trận đánh này nhằm củng cố lòng tin của nhân dân đối với lực lượng cách mạng, góp phần tiêu hao sinh lực địch, đồng thời ta có thời gian củng cố và phát triển lực lượng để chuẩn bị cho cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp.

Sau khi nhận được chỉ thị của Tỉnh ủy Cần Thơ, đồng chí Lê Bình - Trưởng Quốc gia tự vệ cuộc họp bàn với các đồng chí trong Đội cảm tử quân và thống nhất thực hiện chiến thuật “Hóa trang kỳ tập” để đánh địch. Quy định nổ súng vào sáng sớm ngày 12-11-1945 vì đây là thời điểm bọn địch dễ sơ hở, chủ quan nhất.

Sáng 12-11-1945, Đội cảm tử quân gồm các đồng chí Bùi Quang Trinh, Cao Minh Lộc, Lê Nhật Tảo, Trần Chiên, Trần Hữu Nghi do đồng chí Lê Bình chỉ huy, hóa trang thành những người Hoa và dùng 2 chiếc ghe chở đầy mía, gạo, trái cây và thịt heo, chèo từ hướng Phong Điền về thị trấn Cái Răng. Ngay sau khi 2 chiếc ghe vừa cập bến Cái Răng, lúc này chợ đã đông đúc, các đồng chí nhanh chóng khiêng heo vào sân sở chỉ huy Pháp giả vờ xin giấy phép bán heo. Khi vừa vào tới trong, thì cũng là lúc tên quan ba Rouen - chỉ huy đang trên lầu bước xuống. Nhanh như cắt, đồng chí Lê Bình rút ngay hai khẩu súng ngắn Rulo giấu trong người nhằm thẳng vào Rouen bóp cò, tên quan ba ngã lăn xuống đất, máu chảy lênh láng. Ngay lập tức các đồng chí Bùi Quang Trinh, Trần Chiên... rút súng ra cùng đồng chí Lê Bình xông lên lầu tiêu diệt địch. Bên ngoài, khi nghe tiếng súng của đồng chí Lê Bình các đồng chí Cao Minh Lộc, Lê Nhật Tảo đã nhanh chóng bắn chết tên gác cổng, tiến vào bên trong phối hợp cùng đồng đội truy sát địch. Sau khi bắn gục tên quan ba, đồng chí Lê Bình tung lựu đạn và bắn diệt thêm một số tên khác. Lúc này, bọn Pháp bị đánh bất ngờ, hoảng hốt hầu như bị tê liệt. Lợi dụng thời cơ, đồng chí Lê Bình vừa ra hiệu cho các đồng chí Bùi Quang Trinh, Cao Minh Lộc tiêu diệt những tên còn lại, vừa lao ra cột cờ, leo lên lột bỏ lá cờ Pháp (tam sắc), thế vào đó là lá cờ đỏ sao vàng của ta. Sau khi hoàn hồn, quân Pháp bắt đầu tổ chức phản công quyết liệt, đạn bắn từ các phòng trên lầu và từ nhiều hướng về phía các chiến sĩ cảm tử quân, đồng chí Lê Bình và đồng chí Bùi Quang Trinh trúng đạn hy sinh. Các đồng chí Cao Minh Lộc, Lê Nhật Tảo, Trần Chiên tiếp tục chiến đấu, lợi dụng từng địa hình, từng vách nhà và những vật cản để tiêu diệt thêm nhiều tên địch đến viên đạn cuối cùng. Do lực lượng giữa ta và địch không cân sức, địch quá đông, hỏa lực mạnh, chúng chống trả quyết liệt, còn ta thì ít, vũ khí thô sơ các đồng chí đã lần lượt anh dũng hy sinh, sau khi đã tiêu diệt tại chỗ 27 tên, 17 tên khác bị thương, trong đó có tên quan ba Rouen chỉ huy bị thương nặng.

Đây là trận đánh đầu tiên của lực lượng vũ trang Quốc gia tự vệ cuộc (tiền thân của lực lượng Công an nhân dân ngày nay) đánh thẳng vào bọn xâm lược Pháp và tay sai giữa ban ngày, rất táo bạo, mưu trí và vô cùng dũng cảm. Một chiến công hết sức oanh liệt trong những ngày đầu cuộc kháng chiến chống Pháp ở Nam bộ. Trận đánh đã đạt được 2 yêu cầu đề ra của Tỉnh ủy và Ủy ban kháng chiến hành chánh tỉnh Cần Thơ. Nhiều tờ báo trong nước và nước ngoài đã đăng tải những bài tường thuật ca ngợi lòng dũng cảm, mưu trí, táo bạo, sự hy sinh cao cả của Đội cảm tử quân, tạo được lòng tin của nhân dân vào sự tất thắng của cách mạng. Trận đánh này, làm cho binh lính và sĩ quan Pháp phải khiếp sợ lui về cố thủ. Lực lượng cách mạng có điều kiện củng cố và phát triển, chuẩn bị cho cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp xâm lược.

Cũng từ trận đánh này tên quan ba Rouen sau khi về Pháp chữa trị vết thương đã nói lên cảm nghĩ của mình: “Trận đánh Cái Răng do những thanh niên Việt Nam trẻ tuổi chỉ huy tấn công vào Tổng hành dinh của chúng tôi... với những khẩu súng tầm thường, họ xung phong dũng mãnh, không sợ sệt nao núng trước những khẩu súng liên thanh của chúng tôi quét vào họ. Tôi không sợ súng nhưng khiếp sợ tinh thần chiến đấu của họ. Tôi sẽ cố gắng vận động nhân dân Pháp ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc Việt Nam sớm được thành công...”.

Không chỉ nhân dân địa phương mà nhân dân cả nước vô cùng thương tiếc, cảm phục hành động anh hùng của tập thể Đội cảm tử quân thuộc Quốc gia tự vệ cuộc Cần Thơ. Những năm 1945 - 1946 ở Hà Tĩnh, Hà Nội, Sài Gòn đã có những đường phố, trường học, chợ... được đặt tên là Lê Bình, Nhật Tảo, Trần Chiên; chợ Cái Răng được gọi là chợ Lê Bình; cầu Cái Răng được gọi là cầu Nhật Tảo, trường phổ thông trung học được đặt tên là trường Lê Bình. Một đơn vị hành chính của quận Cái Răng được mang tên phường Lê Bình (ngày nay), Đảng bộ và nhân dân quận Cái Răng - TP Cần Thơ đã lập đài tưởng niệm chiến công của các đồng chí Đội cảm tử quân thuộc Quốc gia tự vệ cuộc Cần Thơ. Trong nhân dân còn lưu lại câu ca dao truyền miệng khi ôn lại truyền thống lịch sử vẻ vang để giáo dục thế hệ trẻ.

Hỡi ai qua chợ Lê Bình (chợ Cái Răng)
Nơi đây có máu hy sinh anh hùng
Quyết thù, không đội trời chung
Với quân cướp nước hung hăng bạo tàn.

Ánh Hồng