Hôm nay 9-11, hội nghị Trung ương 3 của Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa 18 sẽ khai mạc tại Thủ đô Bắc Kinh với sự có mặt của 376 ủy viên chính thức và dự khuyết. Hội nghị dự kiến kéo dài 4 ngày này được kỳ vọng sẽ định hướng tương lai phát triển mới của đất nước đông dân nhất thế giới đang phải đối mặt với nhiều thách thức to lớn và hết sức phức tạp.

Ông Du Chính Thanh, Chủ tịch Hội nghị Chính trị Hiệp thương, người được coi là nhân vật quyền lực thứ 4 trong Ủy ban Thường vụ Bộ Chính trị Trung Quốc, tuyên bố hội nghị lần này sẽ bàn thảo các phương hướng "cải cách kinh tế và xã hội chưa từng có". Tân Hoa Xã cho biết hội nghị được kỳ vọng sẽ thông qua "một gói cải cách toàn diện" trước các yêu cầu cấp bách ngày càng tăng của công chúng trên nhiều lĩnh vực như phân phối lại thu nhập, quyền sở hữu đất đai, trợ cấp xã hội, tài chính, hệ thống quản lý, tái cơ cấu và cập nhật hệ thống kinh tế, đấu tranh chống tham nhũng, giải quyết ô nhiễm môi trường.

Kế hoạch 383

Quảng trường Thiên An Môn- biểu tượng về chính trị, lịch sử và văn hóa của Trung Quốc. Ảnh: Bắc Kinh Ngày nay

Theo Reuters, hội nghị Trung ương 3 của mỗi khóa Ban Chấp hành Trung ương luôn có ý nghĩa lịch sử quan trọng, thu hút sự chú ý của người dân. Tại hội nghị tương tự cách đây hơn 35 năm (năm 1978), nhà lãnh đạo Đặng Tiểu Bình đã thúc đẩy mở cửa "nền kinh tế định hướng thị trường". Hội nghị Trung ương 3 năm 1993 đã định hướng "nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa", mở đường cho các cải cách sâu rộng đưa Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới. Tuy nhiên, dưới thời Chủ tịch Hồ Cẩm Đào và Thủ tướng Ôn Gia Bảo, hội nghị Trung ương 3 năm 2003 đã không thể thông qua các kế hoạch cải cách then chốt. Sau đó năm 2008, hai ông đã thúc đẩy được gói kích thích kinh tế lên đến 4.000 tỉ nhân dân tệ (656 tỉ USD), nhưng đã làm "sốt" thị trường bất động sản và khiến nền kinh tế cho đến nay vẫn không sao "nuốt trôi" món nợ công của chính quyền địa phương lên tới 10.000 tỉ nhân dân tệ.

Còn Chủ tịch Tập Cận Bình từ khi lên nắm quyền hồi năm ngoái đã từng bước đưa ra nhiều thay đổi, trong đó có việc nới lỏng kiểm soát hoạt động cho vay của ngân hàng và thành lập khu thương mại tự do thử nghiệm tại Thượng Hải. Tuy nhiên, Ngân hàng Thế giới và các nhà cố vấn kinh tế khác cho rằng những biện pháp mới của chính quyền Bắc Kinh không giải quyết các vấn đề căn cơ có tính quyết định duy trì tăng trưởng kinh tế mạnh.

Theo CNBC, hội nghị lần này có thể thông qua "kế hoạch 383": tức cải cách 3 phần, 8 lĩnh vực cốt lõi và 3 gói giải pháp. Cụ thể, 3 phần cải cách là thị trường, chính quyền và tập đoàn kinh tế nhà nước. 8 lĩnh vực cốt lõi là tài chính, thuế, tài sản công, hỗ trợ xã hội, đất đai, đầu tư nước ngoài, sáng tạo và quản trị tốt. 3 gói giải pháp gồm mở cửa thị trường, thiết lập an sinh xã hội cơ bản và cho phép mua bán đất đai ở nông thôn.

Thách thức nan giải

Tờ Nhân dân Nhật báo ngày 8-11 có bài viết "khai thông" trước khi diễn ra Hội nghị Trung ương 3, trong đó khẳng định Trung Quốc chỉ có thể thịnh vượng dưới sự lãnh đạo của Đảng, đồng thời cảnh báo không nên "giáo điều sao chép bừa bãi hệ thống chính trị của phương Tây". Đây được coi là lời bác bỏ một số dư luận đòi cải cách chính trị.

Tuy nhiên, cải cách kinh tế và xã hội là đòi hỏi bức xúc của nhân dân Trung Quốc. Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vẫn chưa thoát khỏi ám ảnh "bẫy thu nhập trung bình" như các nước Hàn Quốc, Singapore hay Đặc khu Hồng Công, đồng thời cần giữ tốc độ tăng trưởng ít nhất 7,2%/năm để duy trì việc làm cho người dân. Vấn đề là Trung Quốc phải mạnh dạn chuyển đổi nền kinh tế tăng trưởng cao dựa trên đầu tư nhà nước, công nghiệp nặng hao tốn tài nguyên và xuất khẩu sang mô hình tăng trưởng bền vững dựa trên tiêu dùng nội địa, dịch vụ và công nghệ cao.

Để giải quyết bài toán thúc đẩy tiềm lực kinh tế, giới chuyên gia cho rằng Trung Quốc phải xóa bỏ các nhóm lợi ích nhà nước có quá nhiều ưu đãi, mở rộng và đối xử công bằng lĩnh vực kinh tế tư nhân. Theo nhà nghiên cứu Diana Choyleva của Lombard Street, chính các tập đoàn kinh tế nhà nước đã tạo ra nhóm lợi ích đầy quyền lực có thể chống lại mọi nỗ lực cải cách. AP cũng cho rằng đây là trở ngại lớn nhất của giới chính trị chóp bu Trung Quốc hiện nay.

Một loạt vấn đề xã hội hóc búa khác của Trung Quốc là hộ khẩu, giấy phép cư trú cho 200 triệu dân di cư từ nông thôn lên thành thị đang vất vả tiếp cận các dịch vụ công ích như giáo dục, y tế; cho phép mua bán đất đai ở nông thôn vốn lâu nay thuộc quyền sở hữu tập thể; cải thiện môi trường đang bị ô nhiễm đặc biệt nghiêm trọng; đẩy lùi tình trạng tham nhũng tràn lan…

KIẾN HÒA (Tổng hợp)