Hôm qua 1-7, Ba Lan chính thức đảm nhận cương vị chủ tịch luân phiên Liên minh châu Âu (EU). Đây là lần đầu tiên Ba Lan đảm nhận cương vị quan trọng này trong bối cảnh khối 27 nước thành viên đang đối mặt với cuộc khủng hoảng nợ công lan rộng từ Hy Lạp.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk tiếp nhận chức chủ tịch luân phiên EU. Ảnh: Reuters

Các quan chức Ba Lan cho biết ưu tiên hàng đầu của Warsaw trong 6 tháng làm chủ tịch EU là khôi phục tăng trưởng kinh tế, củng cố thị trường chung, thúc đẩy mở rộng EU tới các nước Tây Balkan và xây dựng lại niềm tin vào các định chế của liên minh.

Phát biểu trong buổi hội thảo hôm 30-6, Ngoại trưởng Ba Lan Radoslaw Sikorski cho biết: “Warsaw sẽ đưa EU thoát khỏi gánh nặng tâm lý hiện nay. Vào thời điểm khủng hoảng, châu Âu cần có hành động chung, hợp tác và đoàn kết hơn. Ba Lan sẽ nỗ lực giúp châu Âu lấy lại niềm tin”. Ông Sikorski nói rằng Ba Lan tin tưởng EU sẽ phục hồi tăng trưởng kinh tế từ việc phát triển thị trường nội khối, thông qua ngân sách EU để xây dựng một châu Âu cạnh tranh và mở rộng các thị trường mới với các nước như Canada và Ấn Độ.

Trước những sự kiện gần đây ở Tunise, Ai Cập, Libye và nhiều nước khác, Ba Lan tuyên bố sẽ ủng hộ những nỗ lực để tìm ra chiến lược mới cho mối quan hệ giữa EU với thế giới A-rập. Một mục tiêu quan trọng khác mà Ba Lan trên cương vị Chủ tịch luân phiên của EU đang nhắm tới là mở rộng EU về hướng Đông tới các đối tác chiến lược như Ukraina, Belarus và Moldova mà không làm ảnh hưởng quan hệ với Nga. Trong thời gian Ba Lan làm chủ tịch, EU dự kiến kết nạp Croatia, bắt đầu đàm phán với Serbia và tiến hành thỏa thuận thương mại với Ukraina. Ba Lan còn muốn xúc tiến hợp tác năng lượng và quân sự chặt chẽ hơn trong khối.

Ba Lan cũng sẽ tổ chức cuộc tổng tuyển cử vào tháng 10 tới. Một số nhà phân tích cho rằng chiến dịch tranh cử có thể làm Thủ tướng Donald Tusk và nội các của ông xao lãng nhiệm vụ lèo lái EU vượt qua khỏi thời điểm khó khăn hiện nay.

Ba Lan được xem là một thành công của EU mở rộng, khi nước này đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế cao kể từ khi gia nhập khối cùng với 7 quốc gia khác vào năm 2004, thậm chí tránh được suy thoái trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008-2009. Tuy nhiên, những thách thức lớn mà EU đang đối mặt sẽ kiểm chứng vai trò lãnh đạo của Warsaw trong vài tháng tới. Tại Hy Lạp, Quốc hội vừa thông qua các dự luật cắt giảm 28,4 tỉ euro chi tiêu công để đổi lấy gói cứu trợ từ EU và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo EU hoài nghi liệu kế hoạch thắt lưng buộc bụng của Athens có giúp Hy Lạp vượt qua được khủng hoảng, trong khi nguy cơ vỡ nợ vẫn rình rập các nước khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone). Ngày 30-6, Ý công bố kế hoạch cân đối ngân sách năm 2014, theo đó cắt giảm chi tiêu ít nhất 40 tỉ euro nhằm ngăn chặn nguy cơ khủng hoảng nợ. Về vấn đề nợ công, Ngoại trưởng Ba Lan Sikorski cho rằng ông hy vọng các nước Eurozone sẽ thực hiện như Ba Lan từng làm nhiều năm trước, đó là áp đặt mức trần nợ công ở mức 60% tổng sản phẩm quốc nội (GDP).

Bên cạnh đó, đàm phán về tăng ngân sách EU thêm ít nhất 5% giai đoạn 2014-2020 cũng là một thách thức đối với Ba Lan. Nó được xem là một trong những “tiêu chí” quan trọng đánh giá mức độ thành công của Ba Lan trong vai trò chủ tịch EU. Vấn đề này đã gây chia rẽ giữa các nước nghèo như Ba Lan, vốn ủng hộ tăng ngân sách, với các nước đóng góp nhiều cho EU như Đức và Anh, vốn muốn siết chặt hầu bao.

N. KIỆT (Theo FT, Chinadaily, WSJ)