Liên bang Nga là thị trường truyền thống của Việt Nam. Những năm 1970-1980, hàng hóa 2 nước đã xuất hiện nhiều ở thị trường với hình thức "hàng đổi hàng". Tuy nhiên, sau năm 1991, hàng hóa Việt Nam "vắng bóng" dần ở Liên bang Nga và ngược lại.

Nga có dân số đông (trên 140 triệu người), thu nhập bình quân đầu người đạt trên 18.000 USD và là một trong 10 nền kinh tế lớn của thế giới. Sức mua của người tiêu dùng Nga cũng liên tục tăng trưởng mạnh trong khoảng hơn 10 năm trở lại đây. Tuy vậy, công nghiệp nhẹ của Nga lại ít phát triển và phụ thuộc gần như hoàn toàn vào hàng nhập khẩu đối với các mặt hàng tiêu dùng, thực phẩm, chủ yếu từ các nước châu Âu, như: Ba Lan, Na Uy, Tây Ban Nha, Anh, Ý, Thổ Nhĩ Kỳ… và một số nước châu Á như: Trung quốc, Thái Lan, Indonesia…

Hiện nay, sau khi Hiệp định thương mại tự do (FTA) Việt Nam và Liên minh kinh tế Á – Âu được ký kết vào ngày 29-5-2015 và có hiệu lực (dự kiến vào đầu năm 2016) có trên 90% hàng hóa Việt Nam sẽ được miễn hoặc giảm thuế khi xuất khẩu vào Nga. Thêm vào đó, quan hệ giữa 2 nước Việt Nam – Liên bang Nga trong những năm trở lại đã phát triển tích cực. Tuyên bố chung Việt Nam – Liên bang Nga vào tháng 11-2014 đề ra nâng kim ngạch thương mại 2 chiều lên 10 tỉ USD vào năm 2020. Dự báo, kim ngạch thương mại 2 chiều kỳ vọng có thể đạt 12 tỉ USD vào năm 2018, gấp 3 lần giai đoạn 2008-2012. Ngoài ra, hai nước xây dựng kênh thanh toán song phương bằng đồng Rúp và Việt Nam đồng đã được nêu trong thỏa thuận hợp tác ký ngày 7-4-2015 giữa Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) và Ngân hàng VTB của Nga. Do đó, Nga thực sự trở thành một thị trường tiềm năng của doanh nghiệp Việt Nam với rất nhiều lợi thế. Chẳng hạn, nước Nga đang khan hiếm hàng hóa. Tuy chính phủ Nga rất nỗ lực để khôi phục công nghiệp nhẹ trong nước nhưng theo dự đoán, quá trình này sẽ cần tới ít nhất khoảng 10-20 năm. Việt Nam có thế mạnh về một số mặt hàng rất cần thiết đối với thị trường Nga, như: da giày, may mặc, nông sản, thực phẩm chế biến, đồ gỗ, thủ công mỹ nghệ và quà tặng… Việt Nam là nước duy nhất được hưởng ưu đãi giảm thuế suất các mặt hàng từ Liên minh kinh tế Á – Âu. Hơn nữa, Việt Nam có 1 mạng lưới người Việt rộng lớn ở nhiều tỉnh, thành lớn của Liên bang Nga. Chính vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng ưu thế này để kết hợp từng bước thâm nhập thị trường hoặc mở rộng mạng lưới phân phối hàng hóa tại Liên bang Nga.

Sau khi Hiệp định FTA Việt Nam và Liên minh kinh tế Á – Âu ký kết, Chính phủ đã chỉ đạo các đơn vị liên quan có những hành động thiết thực xúc tiến vào thị trường Nga. Cụ thể là chuỗi sự kiện liên tiếp diễn ra vào những tháng cuối năm 2015. Thông tin từ Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công thương, xúc tiến thương mại vào thị trường Nga, tạo điều kiện cho hàng Việt Nam có mặt tại Nga, Bộ Công thương xây dựng kế hoạch cụ thể các hoạt động trong 2 năm 2015-2016. Chẳng hạn, trung tuần tháng 9-2015, tổ chức khoảng 20 doanh nghiệp Việt Nam tham gia hội chợ chuyên ngành thực phẩm tại Mát-xcơ-va. Qua đó, nhằm quảng bá hình ảnh các mặt hàng thủy hải sản chế biến của Việt Nam đến người tiêu dùng Nga. Đoàn xúc tiến thương mại do lãnh đạo Bộ Công thương chủ trì tiến hành tổ chức 2 hoạt động. Đó là diễn đàn giao thương Việt Nam và Liên bang Nga do lãnh đạo Bộ chủ trì với trên 50 doanh nghiệp tham gia truyền bá về các sản phẩm Việt Nam. Kế tiếp là Hội chợ bán hàng Việt Nam chất lượng cao tại Mát-xcơ-va…

Tháng 11-2013, Trung tâm Văn hóa, Thương mại và Khách sạn Hà Nội - Mát-xcơ-va chính thức khánh thành. Đây là một địa điểm an toàn, thuận tiện cho các doanh nghiệp Việt mở văn phòng đại diện tại Nga và tìm kiếm các cơ hội giao thương. Trung tâm có tổng diện tích mặt sàn hơn 130.000 m2, là một khu phức hợp gồm khu Trung tâm thương mại và khu Căn hộ - Khách sạn cao 21 tầng. Trong đó, diện tích lớn nhất của công trình là khu Trung tâm thương mại với diện tích lên tới gần 40.000 m2. Trung tâm cũng đồng thời là địa điểm lý tưởng để các doanh nghiệp Việt Nam mở văn phòng đại diện, chi nhánh, showroom, là đầu mối để doanh nghiệp xuất nhập khẩu hai nước giới thiệu hàng hóa, tìm kiếm đối tác, bạn hàng. Bên cạnh đó, nhằm đa dạng hóa các mặt hàng kinh doanh, trung tâm Văn hóa, Thương mại và Khách sạn Hà Nội - Mát-xcơ-va cũng mở rộng hợp tác với nhiều doanh nghiệp Nga muốn làm ăn cùng Việt Nam.

Cùng với sự phối hợp nỗ lực thúc đẩy giao thương của các đơn vị nhằm mở rộng thị trường Nga, các doanh nghiệp Việt Nam cần tận dụng cơ hội hiếm hoi này để có chỗ đứng trên thị trường Nga. Đây chính là thời điểm để doanh nghiệp Việt Nam đặt mục tiêu xuất khẩu trực tiếp các mặt hàng thế mạnh như: dệt may, da giày, đồ gỗ, thủy sản, nông sản, thủ công mỹ nghệ… từng bước thâm nhập vào thị trường Nga, tận dụng kinh nghiệm và hệ thống phân phối hàng tiêu dùng của cộng đồng người Việt Nam tại Liên bang Nga để mở rộng mạng lưới tiêu thụ. Và một khi đứng vững trên thị trường Nga chính là bước đệm để hàng Việt Nam có mặt tại thị trường các nước thuộc Liên minh kinh tế Á – Âu.

Bài, ảnh: LẠC MẪN