Nằm ở trái tim của vùng ĐBSCL, TP Cần Thơ từ lâu không chỉ là trung tâm kinh tế - thương mại mà còn là “dòng sông di sản”, nơi hội tụ và lan tỏa những giá trị văn hóa sông nước đặc sắc của miền Tây Nam Bộ. Thế nhưng, trong dòng chảy cuộn sóng của kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, một câu hỏi chiến lược đang đặt ra đầy trăn trở: Làm sao để văn hóa không chỉ là “sức mạnh mềm” tĩnh lặng, mà thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội bền vững? Câu trả lời nằm ở điểm đột phá cốt lõi: Nguồn nhân lực chất lượng cao về văn hóa, nghệ thuật.

Từ tầm nhìn chiến lược của Đảng đến đòi hỏi cấp thiết từ thực tiễn Tây Nam Bộ

TP Cần Thơ thường xuyên tổ chức các chương trình nghệ thuật phục vụ nhân dân. Ảnh: LÝ ANH LAM

Tư tưởng chỉ đạo của Đảng qua các kỳ Đại hội luôn khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển kinh tế - xã hội. Bước vào giai đoạn phát triển mới, Văn kiện Đại hội XIV của Đảng và Kết luận của Ban Bí thư về phát triển công nghiệp văn hóa tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu cấp bách về việc đột phá trong đào tạo, thu hút và trọng dụng nhân tài văn hóa, nghệ thuật, xem đây là tài sản chiến lược của quốc gia. Đối với TP Cần Thơ, Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP Cần Thơ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã định vị thành phố là trung tâm đô thị sinh thái, văn minh, hiện đại, mang đậm bản sắc văn hóa sông nước ĐBSCL.

Thực tiễn đặt ra những con số vô cùng trăn trở. Theo số liệu thống kê từ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Cần Thơ, toàn vùng ĐBSCL hiện có hơn 17 triệu dân nhưng tỷ lệ nhân lực văn hóa - nghệ thuật được đào tạo bài bản, đạt trình độ sau đại học chỉ chiếm chưa đầy 5% tổng số lao động toàn ngành. Nhiều bộ môn nghệ thuật truyền thống đặc sắc như đờn ca tài tử, nghệ thuật sân khấu cải lương, dù kê... đang đứng trước nguy cơ thiếu lực lượng kế thừa trầm trọng. Tại TP Cần Thơ, dù sở hữu hệ thống thiết chế văn hóa khá đồng bộ, số lượng nhân sự có khả năng quản trị văn hóa đỉnh cao và kiến tạo các sản phẩm công nghiệp văn hóa mới chỉ đáp ứng khoảng 30% nhu cầu thực tế của toàn vùng.

Sứ mệnh trung tâm của Đại học Cần Thơ và điểm tựa từ các ngành trọng điểm

Trước yêu cầu cấp bách đó, Đại học Cần Thơ thể hiện rõ vai trò trụ cột trong chiến lược chuẩn hóa và nâng tầm nguồn nhân lực văn hóa của vùng ĐBSCL. Không chỉ là nơi đào tạo lý luận và chuyên môn đơn thuần, nhà trường là trung tâm kết nối tri thức bản địa với khoa học quản trị hiện đại, chuyển hóa di sản thành nguồn lực phát triển.

Sinh viên Đại học Cần Thơ học tập trên lớp. Ảnh: KIỀU OANH

Đặc biệt, trường được giao nhiệm vụ và chỉ tiêu đào tạo trọng điểm từ Bộ Giáo dục và Đào tạo cho 2 lĩnh vực then chốt là Sư phạm và Du lịch đã tạo ra bệ phóng chiến lược. Khối ngành Sư phạm đảm nhận sứ mệnh gieo mầm hạt giống văn hóa, đào tạo nên những người thầy không chỉ giỏi chuyên môn mà còn là những chiến sĩ tư tưởng trên bục giảng, đưa tình yêu văn hóa dân tộc và bản lĩnh số thấm sâu vào tâm hồn thế hệ trẻ Tây Nam Bộ.

Trong khi đó, khối ngành Du lịch đóng vai trò chắp cánh cho văn hóa sông nước vươn xa, biến các di sản phi vật thể, không gian văn hóa chợ nổi, làng nghề truyền thống thành chuỗi giá trị kinh tế sinh thái có sức cạnh tranh quốc tế. Việc kết nối chặt chẽ giữa 2 mũi nhọn này cùng các ngành Văn học, Báo chí, Xã hội học, Truyền thông đa phương tiện đã tạo nên một hệ sinh thái đào tạo văn hóa hoàn chỉnh, đa tầng và giàu tính ứng dụng.

Củng cố bản lĩnh chính trị và cơ chế đặc thù cho lực lượng văn hóa

Nhận diện rõ khoảng trống chiến lược, Đảng bộ TP Cần Thơ đã ban hành các chương trình hành động chuyên đề về phát triển văn hóa và con người Cần Thơ đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Tuy nhiên, để nghị quyết thực sự đi vào đời sống, bài toán đào tạo nhân lực văn hóa chất lượng cao đòi hỏi những giải pháp căn cơ, vượt thoát khỏi tư duy cũ.

Sinh viên Đại học Cần Thơ tại sự kiện “Chuyến xe Hướng nghiệp Đức”. Ảnh: BÍCH NGỌC

Một là, tái cấu trúc mô hình đào tạo gắn với kinh tế số và công nghiệp văn hóa. Đào tạo văn hóa hôm nay không thể chỉ dừng lại ở kỹ năng biểu diễn hay quản lý hành chính đơn thuần. Đại học Cần Thơ cùng các cơ sở đào tạo trên địa bàn đang tích hợp tri thức công nghệ số, quản trị thương hiệu văn hóa và kinh tế di sản vào chương trình giảng dạy, giúp người làm văn hóa vừa là “người gác đền” di sản kiên trung, vừa là nhà kiến tạo sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Hai là, củng cố bản lĩnh chính trị và phát triển đảng viên trong đội ngũ trí thức, nghệ sĩ, văn nghệ sĩ và sinh viên ngành văn hóa. Báo cáo của Ban Tổ chức Thành ủy Cần Thơ chỉ ra rằng việc phát triển Đảng trong lực lượng nghệ sĩ và người làm công tác văn hóa tư nhân còn nhiều dư địa. Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong các hội văn học nghệ thuật, nuôi dưỡng lý tưởng cách mạng cho lực lượng sáng tác trẻ chính là xây dựng “lưới lọc” tư tưởng vững chắc, lấy cái đẹp văn hóa dẹp bỏ những hủ tục, văn hóa ngoại lai độc hại.

Ba là, ban hành chính sách “trải thảm đỏ” đột phá. Cần Thơ cần có cơ chế đặc thù trong thu hút chuyên gia, nghệ nhân, nhà nghiên cứu văn hóa giỏi; đồng thời có chính sách đãi ngộ, trao học bổng tài năng nghệ thuật ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Khi nghệ sĩ, người làm văn hóa sống tốt bằng tài năng, họ mới yên tâm cống hiến và phụng sự.

Để văn hóa thực sự “soi đường cho quốc dân đi”

Tiết mục văn nghệ của sinh viên Đại học Cần Thơ dịp kỷ niệm 60 năm thành lập trường. Ảnh: BÍCH NGỌC

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy: “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”. Trong tư tưởng của Người, văn hóa không đứng bên ngoài hay đi sau kinh tế và chính trị, mà phải thẩm thấu vào mọi khía cạnh của đời sống, định hướng cho sự phát triển của dân tộc. Đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình không thể thiếu sự vươn mình của văn hóa. Soi đường trong kỷ nguyên số chính là dùng văn hóa để giữ gốc rễ nhân văn, nâng cao sức đề kháng tư tưởng của người dân trước làn sóng thông tin độc hại, đồng thời biến di sản thành động lực tăng trưởng xanh và bền vững.

Pháo hoa mừng năm mới Bính Ngọ 2026 tại TP Cần Thơ.

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về văn hóa cho TP Cần Thơ và cả vùng Tây Nam Bộ không đơn thuần là câu chuyện của ngành văn hóa, mà là nhiệm vụ chính trị mang tính sống còn của toàn Đảng bộ. Khi những “hạt giống đỏ” văn hóa được gieo trồng trên bãi bồi phù sa trù phú, khi tư tưởng của Đảng hòa quyện cùng bản sắc sông nước hiền hòa nhưng kiên cường, TP Cần Thơ sẽ thực sự xứng đáng là trung tâm lan tỏa sức mạnh tinh thần, đưa văn hóa Nam Bộ hội nhập rực rỡ trong bức tranh phát triển chung của toàn dân tộc.

                                                            TRƯƠNG VĂN CHUYỂN - NGUYỄN THỊ KIỀU OANH