Thực hiện Nghị quyết 45-NQ/TW của Bộ Chính trị (NQ45) về xây dựng và phát triển TP Cần Thơ trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, trong đó có đẩy mạnh xóa đói, giảm nghèo, 10 năm qua, TP Cần Thơ tập trung triển khai các chương trình, dự án trợ giúp hộ nghèo từ Chương trình mục tiêu giảm nghèo (CTMTGN), từng bước đảm bảo an sinh xã hội. Tỷ lệ hộ nghèo giảm từng năm, đối tượng bảo trợ xã hội được quan tâm, chăm sóc. Qua đó thể hiện quyết tâm của thành phố, hiệp lực của các ngành, đoàn thể và nhất là ý chí nỗ lực vươn lên của người nghèo trong hành trình giảm nghèo…

* Dấu ấn 10 năm

Theo báo cáo của Sở Lao động – Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) TP Cần Thơ, 10 năm qua (2005-2014), thành phố xây dựng 17.846 căn nhà Đại đoàn kết cho hộ nghèo khó khăn về nhà ở, kinh phí trên 320,3 tỉ đồng (năm 2012, Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam tài trợ xây dựng 3.000 căn nhà Đại đoàn kết cho hộ nghèo các quận, huyện). Đối với chính sách trợ vốn tín dụng, toàn thành phố có 231.693 hộ nghèo vay số tiền trên 1.589,6 tỉ đồng; 30.345 hộ cận nghèo vay số tiền trên 394,2 tỉ đồng. Chương trình khuyến nông, lâm, ngư và hỗ trợ phát triển ngành nghề, trợ giúp kỹ thuật, cây, con giống đến 169.170 lượt hộ nghèo, với kinh phí trên 17,1 tỉ đồng; lồng ghép Đề án Đào tạo nghề cho lao động nông thôn, dạy nghề 3.552 người nghèo, cận nghèo, với kinh phí trên 6,4 tỉ đồng. Đối với chính sách y tế, giáo dục, thành phố cấp 696.981 thẻ bảo hiểm y tế cho người nghèo, kinh phí trên 202 tỉ đồng; hỗ trợ kinh phí 47,2 tỉ đồng, mua 152.162 thẻ bảo hiểm y tế cho người cận nghèo; hỗ trợ chi phí học tập, miễn giảm học phí và cấp học bổng 105.289 lượt học sinh nghèo, kinh phí trên 34,3 tỉ đồng. Thành phố trích ngân sách trên 51,5 tỉ đồng, trợ cấp Tết Nguyên đán cho 177.980 hộ nghèo; trợ cấp hàng tháng ngoài cộng đồng cho 154.755 lượt đối tượng bảo trợ xã hội, số tiền trên 354 tỉ đồng…

Đại diện Tổng cục Dạy nghề, ngành LĐ-TB&XH tham quan mô hình đan lục bình ở thị trấn Cờ Đỏ, huyện Cờ Đỏ. Ảnh: P.M

Giai đoạn 2005 – 2014, thành phố giúp 41.299 lượt hộ vươn lên thoát nghèo; đến cuối năm 2014 còn 8.938 hộ nghèo, tỷ lệ 2,95% (cuối năm 2015, thành phố giảm còn 5.390 hộ nghèo, tỷ lệ 1,71%). Bình quân mỗi năm, thành phố giảm 1,2% tỷ lệ hộ nghèo, vượt mục tiêu đề ra (mỗi năm giảm 1%). Tổng nguồn lực các tổ chức xã hội, đoàn thể vận động nguồn lực ngoài cộng đồng thực hiện nhiều hoạt động trợ giúp người nghèo, có hoàn cảnh khó khăn 10 năm qua trên 1.000 tỉ đồng. Qua đó thể hiện sự đồng thuận, nhất trí của toàn xã hội, cộng đồng đối với chính sách an sinh xã hội của Nhà nước cũng như quan tâm, sẻ chia khó khăn với hộ nghèo. Đó là chị Trần Thị Tuyết Lan (quận Ninh Kiều), đại diện Nhóm từ thiện bạn bè, vận động và thường xuyên tổ chức rất nhiều chuyến thăm, tặng quà (tiền mặt và nhu yếu phẩm) cho người nghèo khó, bệnh tật các phường, xã; anh Nguyễn Hải Tùng (quận Ninh Kiều) vận động sửa chữa nhà, hỗ trợ điều trị bệnh, tặng quà cho hộ nghèo; cô Phạm Thị Kim Chi (TP Hồ Chí Minh) tặng tiền hằng tháng cho các cụ già neo đơn, bệnh tật nhiều năm qua…

Chị Võ Thị Hồng Hương, hội viên Chi hội Chữ thập đỏ khu vực Thạnh Huề, phường Thường Thạnh, quận Cái Răng, gặp khó khăn về nhà ở, rất xúc động khi được nhà hảo tâm trao tặng Nhà Chữ thập đỏ (trị giá trên 30 triệu đồng). Có chỗ ở ổn định, chị Hương an tâm làm ăn, từng bước vượt khó, vươn lên.

* Vượt khó giảm nghèo

Để có được thành quả 10 năm, tùy thế mạnh, hoàn cảnh thực tế của địa phương, lãnh đạo các quận, huyện nghiên cứu và đề ra các giải pháp thực hiện, phù hợp với đời sống người dân. Các địa phương đã hình thành nhiều mô hình làm ăn hiệu quả từ sự vận dụng nguồn vốn vay ưu đãi của Nhà nước, giúp nhiều người nghèo có việc làm, thu nhập. Quận Ninh Kiều phát huy tốt lợi thế có nhiều cơ sở kinh doanh thương mại dịch vụ trên địa bàn, thực hiện hiệu quả công tác giải quyết việc làm; cho vay vốn hỗ trợ hộ nghèo mua bán nhỏ, ổn định thu nhập. Quận Ô Môn triển khai hiệu quả hoạt động cho vay vốn ưu đãi đối với hộ nghèo, cận nghèo. Các Hội, đoàn thể cấp phường phân công cụ thể mỗi chi hội khu vực giúp đỡ 1 hộ nghèo thoát nghèo bền vững; nhân rộng các mô hình làm ăn hiệu quả, giúp người nghèo thoát nghèo bền vững.

Ông Võ Minh Chính, Trưởng phòng LĐ-TB&XH huyện Cờ Đỏ, cho biết: "Nhờ huyện triển khai đồng bộ các chính sách trợ giúp, tỷ lệ hộ nghèo đầu năm 2011 là 14,05%, đến cuối năm 2015 còn 3,73% (5 năm giảm 10,32%), bình quân giảm trên 2%/năm, giúp 4.025 hộ thoát nghèo". Còn ở huyện Vĩnh Thạnh, tập trung xây dựng nhà Đại đoàn kết; kịp thời thực hiện chính sách hỗ trợ giáo dục; vận động người nghèo học nghề để có cơ hội việc làm…

Theo Sở LĐ-TB&XH TP Cần Thơ, điểm mới đáng ghi nhận trong hoạt động an sinh xã hội của thành phố thời gian qua là xây dựng và duy trì mô hình giảm nghèo. Năm 2013, thành phố triển khai xây dựng 19 mô hình giảm nghèo ở các quận, huyện, thu hút 179 hộ nghèo tham gia. Năm 2014, có 364 hộ nghèo tham gia 41 mô hình giảm nghèo. Kinh phí thực hiện chủ yếu từ nguồn vốn vay ưu đãi, giúp địa phương từng bước triển khai nhân rộng các mô hình dễ làm, hiệu quả, tạo điều kiện để hộ nghèo nâng cao thu nhập. Điển hình như huyện Cờ Đỏ đã xây dựng và phát triển 22 mô hình giảm nghèo (nuôi heo, bò, lươn và phun xịt thuốc, đan lục bình) ở các xã, thị trấn, với 238 hộ nghèo, cận nghèo, hoàn cảnh khó khăn tham gia. Qua thực hiện có 80 hộ thoát nghèo, 52 hộ thoát cận nghèo. Chị Nguyễn Thị Phượng (hộ nghèo năm 2009 và thoát nghèo cuối năm 2013), ở ấp Thới Hòa, thị trấn Cờ Đỏ, cho biết: "Mấy năm nay, nhờ tham gia học nghề và gia công đan lục bình, hằng ngày, tôi có đồng ra đồng vào, cuộc sống tạm ổn định, không phải đi khắp nơi tìm việc làm mướn. Tôi mong có nguồn nguyên liệu dồi dào, liên tục, sản phẩm tiêu thụ trôi chảy để chị em có việc làm lâu dài".

Lễ bàn giao nhà tình thương cho hộ nghèo ở huyện Thới Lai, do Quỹ Thiện Tâm, Tập đoàn Vingroup tài trợ. Ảnh CTV

Quá trình thực hiện, Ban chỉ đạo CTMTGN thành phố và các địa phương cụ thể hóa bằng kế hoạch hàng năm và được sự đồng tình, hưởng ứng cao của cộng đồng xã hội. Bên cạnh thành tích giảm nghèo chung, số hộ nghèo mới, hộ tái nghèo vẫn còn cao. Giai đoạn 2005-2014, thành phố có 11.866 hộ nghèo mới và 143 hộ tái nghèo, cho thấy mục tiêu đạt được chưa bền vững; số hộ sát trên ngưỡng nghèo, cận nghèo còn cao, thu nhập bấp bênh, việc làm không ổn định, nên rất dễ rơi vào diện nghèo mới hoặc tái nghèo. Qua đó các địa phương đúc kết bài học kinh nghiệm thực hiện CTMTGN, trong đó quan tâm xây dựng kế hoạch hàng năm với chỉ tiêu cụ thể; đề ra các giải pháp trợ giúp thiết thực, hiệu quả, phù hợp thực trạng hoàn cảnh, kinh tế hộ nghèo. Ban chỉ đạo giảm nghèo các cấp thường xuyên giáo dục ý thức cần cù lao động, biết tích lũy sản xuất, vượt khó vươn lên đối với hộ nghèo; đồng thời đẩy mạnh kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện CTMTGN ở địa phương.

* Hướng đến giảm nghèo bền vững

Giai đoạn 2016-2020, kết quả tổng điều tra hộ nghèo, cận nghèo áp dụng chuẩn nghèo đa chiều, TP Cần Thơ hiện có 16.165 hộ nghèo, tỷ lệ 5,12% và phấn đấu bình quân mỗi năm giảm 1% hộ nghèo. Hướng đến mục tiêu giảm nghèo bền vững, Ban chỉ đạo CTMTGN TP Cần Thơ giữ vững quan điểm chỉ đạo, thực hiện giảm nghèo kết hợp chặt chẽ, đồng bộ với quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương; giúp người nghèo tiếp cận các nguồn lực phát triển; động viên người nghèo phát huy nội lực, có niềm tin, ý thức tiết kiệm và ý chí vươn lên thoát nghèo. Đồng thời xây dựng lộ trình, bước đi thích hợp và đảm bảo hiệu quả thực chất hoạt động giảm nghèo; tăng cường kiểm tra, giám sát việc quản lý, sử dụng các nguồn vốn đầu tư cho chương trình. Bên cạnh đó, tập trung củng cố, nâng cao tính chuyên nghiệp của lực lượng cán bộ chuyên trách giảm nghèo, Hội, đoàn thể các cấp, đảm bảo đủ sức hoàn thành nhiệm vụ giai đoạn mới.

Ban chỉ đạo đề ra các chỉ tiêu và giải pháp thực hiện. Trong đó tập trung triển khai các chính sách trợ giúp như: trên 133.000 lượt hộ nghèo vay vốn phát triển sản xuất, mua bán nhỏ để nâng cao thu nhập, với doanh số cho vay lũy kế qua 5 năm đạt khoảng 1.170 tỉ đồng; lồng ghép cho 600 người nghèo học nghề miễn phí; 100% người nghèo có thẻ bảo hiểm y tế, hỗ trợ 100% kinh phí mua thẻ bảo hiểm y tế cho người cận nghèo; Thực hiện đầy đủ chính sách miễn giảm học phí, trợ cấp khó khăn, hỗ trợ dụng cụ học tập cho học sinh, sinh viên con hộ chính sách, hộ nghèo, hộ dân tộc thiểu số có hoàn cảnh khó khăn và đối tượng bảo trợ xã hội. Đồng thời có 1.666 hộ nghèo được hỗ trợ kinh phí xây dựng nhà ở theo Quyết định 33/2015/QĐ-TTg của Chính phủ; trợ cấp xã hội thường xuyên cho đối tượng bảo trợ xã hội… Hiện thành phố tổ chức lấy ý kiến các ngành về việc nâng chuẩn nghèo riêng của thành phố; xây dựng Kế hoạch lộ trình nâng chuẩn nghèo, cận nghèo tiếp cận đa chiều TP Cần Thơ áp dụng giai đoạn 2017-2020.

Tiếp tục triển khai NQ45; kiên trì thực hiện CTMTGN giai đoạn 2016-2020, TP Cần Thơ quyết tâm và nỗ lực giảm nghèo đạt hiệu quả bền vững, phù hợp xu thế phát triển và hội nhập, mang đến cho người dân cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

ANH PHƯƠNG