* Thanh Tuyết

Bài cuối: Tiếp tục cùng chung tay xây dựng nông thôn mới

ĐBSCL và cả nước đã qua hơn 3 năm chặng đường của công cuộc xây dựng nông thôn mới (NTM). Dù được công nhận xã NTM hay chưa nhưng tất cả các địa phương đều khẳng định: Danh hiệu xã NTM chưa là đích đến cuối cùng. Chặng đường dài, bền bỉ phía trước vẫn chưa hết khó khăn cần sự chung tay phát triển nông nghiệp, kiến thiết nông thôn để người dân vùng nông thôn ngày càng có cuộc sống sung túc về vật chất lẫn tinh thần. Đó mới là mục tiêu cao nhất của công cuộc xây dựng NTM.

Chưa là đích đến cuối cùng

Trước năm 2009, Trung An là một xã vùng sâu của huyện Thốt Nốt. Từ năm 2009, xã thuộc huyện Cờ Đỏ, TP Cần Thơ. Hầu hết người dân sống bằng nghề nông, sản xuất lúa là chính. Giao thông đi lại chưa được thuận lợi, trường học thì xuống cấp, cơ sở khám chữa bệnh chưa đáp ứng yêu cầu người dân, lao động lại thiếu việc làm do chưa được đào tạo khiến đời sống người dân còn gặp nhiều khó khăn. Ông Hồ Văn Út, ấp Thạnh Lộc 2, cho biết: “Với những chủ trương đúng đắn, phù hợp nguyện vọng nên nhân dân trong xã cùng chung sức, chung lòng đóng góp công sức, tiền của để cùng chính quyền địa phương xây dựng NTM”. Giờ đây, sau 3 năm xây dựng NTM, đường sá ở Trung An hầu hết được bê tông hóa, cầu bắc qua sông kiên cố. Trường học giờ cũng khang trang, sạch đẹp, có đủ các cấp học cho con em trong xã đi học; mạng lưới y tế được mở rộng, việc chăm lo sức khỏe cho nhân dân được thực hiện tốt hơn. Đặc biệt, Trung tâm văn hóa xã Trung An được thành lập, sân bóng đá của xã được khôi phục và sửa chữa. “Những đêm văn nghệ, những trận bóng đá sôi nổi bước đầu đáp ứng việc thưởng thức văn hóa thể thao của người dân. Đời sống người dân chúng tôi hiện rất sung túc, ấm no. Nông dân tâm đắc nhất là hợp tác sản xuất, xây dựng cánh đồng mẫu lớn. Chỉ có hợp tác sản xuất, xây dựng cánh đồng mẫu lớn thì sản xuất mới phát triển, năng suất mới tăng, nông sản làm ra ngày càng đạt chất lượng. Có như thế ta mới đem lại lợi nhuận cao cho gia đình và có tiền của đóng góp xây dựng làng quê” – ông Út tâm đắc.

Trung An là xã thứ 2 của TP Cần Thơ được công nhận xã NTM, vào ngày 25-1-2014. Ông Nguyễn Việt Hùng, Chủ tịch UBND xã Trung An, cho rằng: Xã Trung An đạt 20/20 tiêu chí theo Bộ tiêu chí TP Cần Thơ về NTM. Nhưng đây chưa là đích đến cuối cùng mà Trung An còn phải nỗ lực phấn đấu vượt qua nhiều khó khăn phía trước để nâng cao chất lượng các tiêu chí đã đạt được và giữ vững danh hiệu xã đạt chuẩn quốc gia “xã NTM”. Những bước đi tiếp theo, Ban chỉ đạo xây dựng NTM các ngành, các cấp, các cơ quan, đơn vị, cán bộ và nhân dân xã Trung An phát huy hơn nữa tinh thần, đoàn kết sáng tạo ra sức thi đua lao động, học tập, nhằm nâng cao chất lượng các tiêu chí đã đạt ngày càng vững chắc hơn.

Cần rà soát quy hoạch, thông qua dân, tìm hiểu những vấn đề dân bức xúc để có hướng giải quyết phù hợp thực tiễn là một trong những giải pháp để xây dựng NTM đi vào thực chất. Trong ảnh: Công bố quy hoạch chung xây dựng xã NTM ở xã Trường Xuân, huyện Thới Lai, TP Cần Thơ. Ảnh: T.Long

Long Đức là một trong những xã “cán đích” và được công nhận xã đạt chuẩn quốc gia về NTM đầu tiên của tỉnh Trà Vinh. Tuy nhiên, ông Lê Văn Hiền, Bí thư Đảng ủy xã, cho rằng: Có một số tiêu chí xã đã đạt chuẩn NTM nhưng chưa thật sự bền vững, như: thu nhập, nhà ở dân cư, cảnh quan môi trường. Việc triển khai các nội dung về phát triển kinh tế sản xuất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao thu nhập cho người nông dân còn chậm; xây dựng các mô hình sản xuất chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế… Vấn đề xây dựng xã NTM, trong các buổi làm việc cùng địa phương, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, Đào Anh Dũng thường nhắc nhở: Xây dựng NTM, cốt lõi là nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân. Vì vậy, các địa phương phải quan tâm chú trọng phát triển sản xuất, tạo việc làm để nâng cao thu nhập người dân. Nông thôn giàu có, chủ thể của nông thôn có đời sống vật chất, tinh thần ngày càng nâng cao. Đó mới chính là đích đến cuối cùng của công cuộc xây dựng NTM.

Đi vào thực chất, không theo phong trào

Mục tiêu cơ bản đến năm 2015 của các địa phương vùng ĐBSCL là tiếp tục huy động các nguồn lực để thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về NTM theo đúng kế hoạch, lộ trình đã đề ra.

Ở tỉnh Hậu Giang, định hướng đến năm 2015 có ít nhất 11 xã điểm đạt chuẩn NTM. Cụ thể, trong năm 2014, thêm từ 5-6 xã đạt 19/19 tiêu chí. Tỉnh chỉ đạo 1 xã Thạnh Hòa, huyện Phụng Hiệp. Giao cấp huyện chỉ đạo 4-5 xã, gồm: xã Vị Tân (TP Vị Thanh), xã Trường Long Tây (huyện Châu Thành A), xã Vĩnh Tiễn (huyện Long Mỹ), xã Đông Thạnh (huyện Châu Thành) và phấn đấu thêm 1 xã ngoài xã điểm chỉ đạo của tỉnh là xã Tân Thành (thị xã Ngã Bảy). 3 xã còn lại, gồm: Thuận Hưng (huyện Long Mỹ), Nhơn Nghĩa A (huyện Châu Thành A) và Vị Thủy (huyện Vị Thủy) đạt tăng thêm ít nhất 3 tiêu chí, tương đương đạt từ 16 tiêu chí trở lên. Đối với 43 xã còn lại phải đạt từ 8 tiêu chí trở lên. Đối với các xã đã đạt từ 7 tiêu chí trở lên trong năm 2013, phải đạt tăng thêm ít nhất 2 tiêu chí. Để có thể hoàn thành mục tiêu đề ra, ông Trần Công Chánh, Chủ tịch UBND tỉnh Hậu Giang, cho biết: Hậu Giang tiếp tục phát huy công tác tuyên truyền, vận động, tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn đẩy mạnh và đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, tuyên truyền chiều rộng lẫn chiều sâu, tuyên truyền gắn với vận động để mọi người thấy rõ vai trò trách nhiệm và quyền lợi được hưởng thụ khi tham gia chương trình. Việc tuyên truyền phải thiết thực, gắn với những hành động cụ thể, lựa chọn mô hình điển hình tiêu biểu tuyên dương và nhân rộng. Ngoài ra, tỉnh sẽ thực hiện thí điểm phân cấp đầu tư cho cấp xã đối với những chương trình, dự án có mức đầu tư dưới 3 tỉ đồng nhằm phát huy vai trò, trách nhiệm, nâng cao năng lực cán bộ xã và huy động sự tham gia, đóng góp của người dân. Công tác phối hợp, chỉ đạo các sở, ban ngành tỉnh, Ban Chỉ đạo các cấp tập trung nghiên cứu, cập nhật thường xuyên các văn bản, chủ trương chỉ đạo của Chính phủ, các chính sách có liên quan của các bộ, ngành Trung ương để triển khai kịp thời và nhịp nhàng trong triển khai thực hiện Chương trình. Thực hiện đúng theo khẩu hiệu “Thống nhất – Tự giác – Hợp tác – Phát triển”.

TP Cần Thơ phấn đấu đến năm 2015 xây dựng 13 xã đạt chuẩn NTM theo Bộ tiêu chí quốc gia và của TP Cần Thơ. Xây dựng 23 xã còn lại đạt bình quân tối thiểu 10 tiêu chí/xã. Ông Phạm Văn Quỳnh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TP Cần Thơ, cho rằng: Xây dựng NTM là con đường dài. Vì vậy, khi thực hiện phải làm có căn cơ, kế hoạch cụ thể. Đánh giá kết quả xây dựng NTM phải dựa trên sự tiến bộ của xã. Dù đã hoàn thành các tiêu chí nhưng chưa thật sự cải thiện được cuộc sống người dân thì không nên công nhận để tránh tình trạng các xã chạy đua xin vốn đầu tư cơ sở hạ tầng mà bỏ quên đời sống người dân. Chẳng hạn, cảnh quan môi trường thông thoáng, sạch đẹp góp phần tạo không khí vui tươi cho người dân, hạn chế dịch bệnh. Vì vậy, phải tuyên truyền, vận động người dân xem đây là công việc thực hiện hằng ngày và lâu dài, không phải một ngày, một bữa. Để xây dựng NTM đi vào thực chất, địa phương cần rà soát quy hoạch, thông qua dân, tìm hiểu những vấn đề dân bức xúc để có hướng giải quyết phù hợp thực tiễn. Theo đó, tập trung vào những tiêu chí mang tính quyết định, có ý nghĩa “đổi đời” cho người dân… Cơ sở hạ tầng nông thôn đòi hỏi nguồn vốn khá lớn. Để thực hiện công việc này, các địa phương chọn các công trình bức thiết, huy động mọi nguồn lực thực hiện chứ không chỉ trông chờ vào nhà nước, sức dân. Vận động nguồn vốn trong và ngoài địa phương. Đối với huy động nguồn vốn, các địa phương huy động từ các doanh nghiệp gắn bó với địa phương. Đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động tốt, từ đó đóng góp cho sự phát triển của địa phương.

Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm phát triển một cách tổng thể nông nghiệp, nông dân, nông thôn và được triển khai một cách lâu dài. Vì vậy, ông Nguyễn Thanh Truyền, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Long An, cho rằng: Phải có bộ máy chuyên trách, ổn định cho việc thực hiện nhiệm vụ xây dựng NTM. Bởi, thực tế hiện nay, phần lớn lực lượng cán bộ phụ trách công tác xây dựng NTM đều là kiêm nhiệm và hay biến động, nên rất khó cho việc tham mưu, đề xuất các giải pháp giải quyết những khó khăn, gút mắc từ cơ sở. Ngoài ra, cùng với ngành nông nghiệp, các ngành nghề khác, các hội đoàn thể tiếp tục vào cuộc một cách tích cực, mạnh mẽ hơn nữa. Ví dụ: ngành nông nghiệp hỗ trợ những vấn đề liên quan kỹ thuật sản xuất, ngành công thương hỗ trợ tìm đầu ra cho nông sản hàng hóa, ngành thương binh xã hội đẩy mạnh công tác đào tạo nghề… Có cùng chung tay trợ lực cho nông nghiệp, nông dân và nông thôn một cách tổng lực như thế thì công cuộc xây dựng NTM mới thật sự đi vào căn cơ, kết quả đạt được càng vững chắc.

***

3 năm qua, chặng đường xây dựng NTM ở ĐBSCL chưa phải là dài nhưng đã có nhiều kết quả đáng khích lệ. Chặng đường phía trước dù xác định còn không ít khó khăn nhưng với quyết tâm của hệ thống chính trị tìm tòi, sáng tạo trong triển khai thực hiện các cách làm, mô hình phù hợp với thực tiễn địa phương và sự chung sức đồng lòng của nhân dân, tin rằng Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng NTM ắt sẽ tiếp tục gặt hái được nhiều thắng lợi mới.

Các ngành, các cấp cần tiếp tục quán triệt sâu sắc việc thực hiện tốt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM chính là cụ thể hóa Nghị quyết Trung ương 7, Khóa X để công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn, trực tiếp góp phần quan trọng vào công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Do vậy, người đứng đầu cấp ủy và chính quyền các cấp phải trực tiếp chỉ đạo việc triển khai thực hiện. Chương trình xây dựng NTM với mục tiêu cuối cùng là nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân thông qua quá trình hiện đại hóa nông nghiệp, phát triển công nghiệp và dịch vụ ở nông thôn theo cơ chế thị trường, sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên, nhân lực và các nguồn vốn. Xây dựng NTM là yếu tố quyết định cho sự phát triển nông nghiệp, nông thôn bền vững, đồng thời là nền tảng để bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước. Cần tập trung đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp để tăng năng suất, tăng sản lượng và giá trị để tăng sức cạnh tranh của các sản phẩm nông nghiệp, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất, nâng cao đời sống nông dân trong điều kiện đất đai có hạn, dân số tăng lên. Hết sức chú trọng đến việc nghiên cứu sử dụng cây giống, con giống; biện pháp tưới tiêu, canh tác mới, giảm tổn thất sau thu hoạch..., có cơ chế chính sách đặc thù để khuyến khích các nhà khoa học tạo ra những đột phá trong nghiên cứu giống mới có giá trị cao. Tăng cường rà soát, điều chỉnh, bổ sung quy hoạch sản xuất nông nghiệp phù hợp với yêu cầu tái cơ cấu nông nghiệp, phát triển thị trường hàng hóa nông nghiệp trong điều kiện hội nhập quốc tế. Quy hoạch NTM cần chú trọng tính liên kết, bảo đảm thống nhất với quy hoạch xây dựng liên vùng và các quy hoạch chuyên ngành khác để có thể phát triển và khai thác đồng bộ kết cấu hạ tầng, đáp ứng yêu cầu của nền sản xuất nông nghiệp hàng hóa lớn. Khẩn trương kiện toàn và nâng cao năng lực hoạt động của Ban Chỉ đạo các cấp, nghiên cứu mô hình tổ chức điều phối giúp Ban Chỉ đạo các cấp ở địa phương theo hướng bố trí cán bộ chuyên trách trong phạm vi tổng biên chế được giao; ở các cấp cần xây dựng chương trình, kế hoạch hoạt động và phân công cán bộ cụ thể. Tăng cường công tác kiểm tra, đôn đốc sát sao; tổ chức định kỳ công tác sơ kết, tổng kết để đánh giá, khen thưởng và uốn nắn kịp thời. Đẩy mạnh công tác thi đua, khen thưởng, phát hiện kịp thời những cách làm hay, mô hình tốt để phổ biến ra diện rộng.Trong quá trình thực hiện Chương trình, lưu ý không áp đặt một cách xơ cứng, máy móc các tiêu chí về NTM, mà cần điều chỉnh phù hợp thực tiễn nhằm đạt được sớm nhất mục tiêu của Chương trình. (Lược trích ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng tại Hội nghị Sơ kết 3 năm thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM toàn quốc)