Giao thông vận tải (GTVT) đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội cũng như tạo điều kiện để kết nối các địa phương trong cả nước với nhau và kết nối quốc tế. Hội nghị lần thứ 4, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã thông qua Nghị quyết số 13-NQ/TW ngày 16-1-2012 về xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ nhằm đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020 (gọi tắt là NQ 13).

Thực hiện NQ 13, Chính phủ xác định ưu tiên tập trung nguồn lực để đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, đặc biệt là cơ sở hạ tầng GTVT. Trên cơ sở đó, Bộ GTVT đã trình và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh chiến lược phát triển GTVT Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 (Quyết định số 355/QĐ-TTg ngày 25- 2-2013), phê duyệt điều chỉnh các quy hoạch chuyên ngành cho phù hợp với chiến lược điều chỉnh được duyệt. Riêng đối với vùng ĐBSCL, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt quy hoạch GTVT của vùng tại Quyết định số 11/2012/QĐ-TTg ngày 10- 2-2012; phê duyệt điều chỉnh phương hướng, nhiệm vụ và kế hoạch phát triển kết cấu hạ tầng GTVT vùng ĐBSCL đến năm 2015, định hướng đến năm 2020 tại Quyết định số 638/QĐ-TTg ngày 28- 4-2011 và Quyết định số 548/QĐ-TTg ngày 4-4-2013. Ngoài ra, Chính phủ cũng đã xây dựng hoàn thành "Đề án Quy hoạch tổng thể kết nối mạng lưới giao thông vùng biên giữa Việt Nam và Campuchia" để hai bên thống nhất quy hoạch kết nối giao thông, tăng cường dịch vụ vận tải qua lại và cam kết đầu tư, khai thác kết nối giao thông hiệu quả theo đúng quy hoạch đề ra. Đây là những cơ sở tiền đề cho việc triển khai thực hiện đầu tư kết cấu hạ tầng GTVT vùng Tây Nam bộ giai đoạn 2010-2015 và tiếp tục thực hiện trong giai đoạn 2016-2020.

Một góc giao thông TP Cần Thơ nhìn từ cầu vượt nút giao thông IC3 cầu Cần Thơ.

Tuy nhiên, theo đánh giá của các bộ, ngành hữu quan, mạng lưới GTVT của vùng vẫn còn nhiều yếu kém. Do xuất phát điểm về kết cấu hạ tầng giao thông so với mặt bằng chung cả nước thấp, điều kiện tự nhiên phức tạp, nhiều sông ngòi lớn, địa chất yếu nên suất đầu tư các công trình giao thông rất lớn, đặc biệt là các cầu bắc qua các nhánh của sông Tiền, sông Hậu. Vì vậy, cơ sở hạ tầng GTVT phần nào chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội cũng như phát huy các tiềm năng, lợi thế của vùng. Ngân sách nhà nước hạn hẹp, huy động vốn ODA có xu hướng giảm, xã hội hóa đầu tư tuy có nhiều chuyển biến nhưng vẫn còn nhiều khó khăn. Điều này dẫn đến tình trạng một số công trình có tính chất động lực phát triển vùng còn triển khai chậm, như: tuyến cao tốc Trung Lương – Cần Thơ, đường Hồ Chí Minh; các cầu yếu, đường dẫn từ các khu công nghiệp đến các cảng hàng hóa chưa được đầu tư, nâng cấp đạt tải trọng theo nhu cầu. Phương thức vận tải thủy được xem là thế mạnh của vùng nhưng chưa được phát huy tiềm năng. Hệ thống cảng biển, cảng nội địa, hệ thống logistics chưa được khai thác hiệu quả phục vụ vận tải hàng hóa của vùng. Thêm vào đó, sự kết nối giữa các phương thức vận tải còn hạn chế…

Phát huy kết quả, khắc phục tồn tại, hạn chế để tiếp tục phát triển kết cấu hạ tầng GTVT vùng thời gian tới, tại Hội nghị tổng kết 5 năm (2010-2015) công tác đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng GTVT vùng Tây Nam bộ, Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh chỉ đạo: Các bộ ngành hữu quan cần rà soát, điều chỉnh các quy hoạch hạ tầng GTVT (đường bộ, đường thủy, cảng, sân bay…) vùng ĐBSCL ở tầm cao hơn; từng bước phát triển hệ thống GTVT trong vùng đồng bộ, hiện đại và hội nhập kinh tế quốc tế. Công tác quy hoạch, điều chỉnh quy hoạch cần chú ý đến tình trạng biến đổi khí hậu và nước biển dâng đang diễn ra nhanh và mạnh hơn dự báo của các ngành hữu quan. Bộ GTVT, các bộ ngành hữu quan và các địa phương trong vùng tiếp tục phối hợp chặt chẽ để triển khai và sớm đưa vào sử dụng các công trình GTVT đang thực hiện. Trong đó, chú trọng các công trình lớn, mang tính kết nối địa phương trong vùng, kết nối vùng với TP Hồ Chí Minh, cả nước và quốc tế.

Bài, ảnh: Hà Triều