Những tháng đầu năm 2026, kinh tế thế giới tiếp tục khó khăn, chi phí đầu vào tăng cao, các rào cản kỹ thuật ngày càng siết chặt… tạo ra những thách thức lớn cho doanh nghiệp (DN) cả nước nói chung và ĐBSCL nói riêng. Song, cộng đồng DN ĐBSCL cũng đón nhận những cơ hội mới với nhiều niềm tin và kỳ vọng từ các quyết sách của Trung ương, nỗ lực của chính quyền địa phương...

Nhiều khó khăn

Theo VCCI chi nhánh ĐBSCL, quý I-2026, hơn 7.700 DN mới gia nhập thị trường, tăng 57% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng mức bán lẻ hàng hóa dịch vụ đạt 292.200 tỉ đồng, tăng 18,1% so với cùng kỳ năm trước.

Hoạt động sản xuất tại Công ty CP May Tây Đô.

Bên cạnh những kết quả đạt được, kinh tế ĐBSCL đang đối mặt với nhiều khó khăn. Quy mô vốn đăng ký mới bình quân còn khá thấp chỉ 5 tỉ đồng/DN cho thấy cơ cấu chủ yếu là DN nhỏ và vừa. Thu hút FDI của ĐBSCL tiếp tục là vùng trũng, chưa có bước cải thiện. Năm qua, FDI của ĐBSCL chỉ chiếm chưa tới 1% số dự án và khoảng 4% tổng vốn FDI mới của cả nước. Lũy kế đến nay, ĐBSCL có 499 dự án FDI đang hoạt động với tổng vốn trên 24 tỉ USD.

"Từ những số liệu kinh tế trên, cho thấy kinh tế ĐBSCL vẫn chưa thể bắt kịp với các vùng kinh tế khác trên cả nước. Quy mô kinh tế vùng chưa được mở rộng, số DN có tăng lên nhưng chưa mạnh về chất, chưa có nhiều dự án đầu tư mang tính bước ngoặt, hạ tầng đang trong quá trình hoàn thiện nên cần thêm thời gian…" - ông Nguyễn Phương Lam, Giám đốc VCCI chi nhánh ĐBSCL đánh giá.

Đầu năm 2026, VCCI chi nhánh ĐBSCL tổ chức khảo sát trên phạm vi toàn vùng. Kết quả cho thấy, những khó khăn lớn nhất mà DN dự kiến đối mặt trong năm 2026 gồm chi phí đầu vào tăng cao; thiếu đơn hàng, thu hẹp thị trường; thiếu vốn, khó tiếp cận tín dụng; biến động thị trường quốc tế...

Về triển vọng và nhu cầu mở rộng xuất khẩu của DN năm 2026, có 50% DN đánh giá tình hình hoạt động kinh doanh của DN hiện nay ổn định hơn, 20% DN đánh giá tình hình hoạt động kinh doanh tốt hơn so với cùng kỳ năm 2025; 29% DN đánh giá tình hình hoạt động kinh doanh giảm sút và khó khăn hơn. 

Đồng hành vượt khó

Ông Trần Chí Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, cho biết: Năm 2026, TP Cần Thơ đặt mục tiêu tăng trưởng từ 10,01% trở lên, phấn đấu đạt 11,5%, với quy mô GRDP khoảng 360.000-365.000 tỉ đồng. Đây là mục tiêu cao, trong khi DN còn đối mặt nhiều áp lực. Tuy nhiên, việc triển khai quy hoạch thành phố và kịch bản tăng trưởng kinh tế năm 2026 đang tạo dư địa phát triển rõ hơn cho các lĩnh vực có lợi thế, đặc biệt là công nghiệp chế biến, thương mại - dịch vụ và logistics. Đồng thời, định hướng phát triển Cần Thơ trở thành trung tâm của vùng ĐBSCL về thương mại, logistics, công nghiệp chế biến và đổi mới sáng tạo đang từng bước được cụ thể hóa, tạo không gian phát triển mới cho DN.

Theo ông Trần Chí Hùng, thành phố mong muốn VCCI chi nhánh ĐBSCL tiếp tục phát huy vai trò kết nối giữa DN với chính quyền; tăng cường kết nối thị trường, hỗ trợ DN tiếp cận đối tác, mở rộng đầu ra; thúc đẩy liên kết giữa các DN trong vùng. Đồng thời, phát huy vai trò phản ánh, đề xuất thông qua các chỉ số như PCI, góp phần giúp chính quyền nhận diện rõ các điểm nghẽn về thủ tục, chi phí và môi trường kinh doanh để kịp thời điều chỉnh. 

Ông Nguyễn Phương Lam nhấn mạnh ĐBSCL đang nỗ lực cùng cả nước thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Muốn đạt được mục tiêu này, ngoài sự nỗ lực điều hành của chính quyền địa phương, vai trò của cộng đồng DN trong vùng là rất lớn. VCCI tiếp tục hoàn thiện các nghiên cứu để đề ra các chính sách quan trọng nhằm tham mưu Chính phủ, chính quyền địa phương về phát triển kinh tế, DN; tiếp tục thúc đẩy hoạt động giao thương quốc tế; đẩy mạnh đào tạo nâng cao năng lực cho DN. Đặc biệt từ năm nay, VCCI sẽ xây dựng các báo cáo kinh doanh, cụ thể cho các ngành nông thủy sản, logistics, công nghệ…, đáp ứng thông tin cần thiết cho các DN trong ngành.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế VCCI, Việt Nam đang có bước chuyển mình về tư duy lập pháp từ "quản lý chặt" sang "kiến tạo phát triển". Bối cảnh này đặt DN đứng trước cơ hội lẫn thách thức. Trong đó, cơ hội phải kể đến là giảm chi phí gia nhập thị trường nhờ cắt giảm ngành nghề kinh doanh có điều kiện và cơ chế "luồng xanh"; hưởng lợi từ ưu đãi thế hệ mới (dòng vốn vào công nghệ cao, bán dẫn, năng lượng tái tạo…); môi trường cạnh tranh công bằng và lành mạnh hơn. Tuy nhiên, DN phải chịu áp lực "hậu kiểm" khắt khe. Nhà nước nới lỏng đầu vào nhưng sẽ phạt rất nặng ở đầu ra nếu vi phạm tiêu chuẩn. Ngoài ra, DN chậm chuyển đổi số, chuyển đổi xanh sẽ bị đào thải khỏi chuỗi cung ứng…

Có thể thấy, bối cảnh phát triển kinh tế năm 2026 và các năm tiếp theo dự báo thuận lợi, cơ hội và khó khăn, thách thức đan xen. Cộng đồng DN cần chủ động nắm bắt cơ hội, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững; đồng thời tích cực tham gia cùng Nhà nước trong kiến tạo phát triển, hoàn thiện hạ tầng, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia, đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Bài, ảnh: MỸ THANH