Ngành chế biến và xuất khẩu cá tra được xem là thế mạnh của vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đồng thời là ngành xuất khẩu chủ lực của quốc gia. Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, các doanh nghiệp (DN) ngành hàng cá tra gặp rất nhiều khó khăn trước những biến động của thị trường. Ngoài các rào cản thương mại, việc áp thuế chống bán phá giá cá tra từ các nước nhập khẩu, DN còn phải đối mặt với các khoản nợ xấu, nợ khó đòi từ khách hàng. Ông Keith Stillings, người đồng sáng lập Công ty Tư vấn và Cung cấp giải pháp Tài chính Assurance Global, cho biết: “Hiện Assurance Global đã có văn phòng đại diện tại TP Hồ Chí Minh và cung cấp dịch vụ thu hồi nợ các khoản nợ xấu, nợ khó đòi phát sinh trong quá trình xuất khẩu của các DN thủy sản ở khu vực ĐBSCL. Công ty chỉ tính phí sau khi đã thu hồi nợ thành công cho khách hàng với mức phí 40% trên tổng giá trị món nợ thu hồi được. Qua các số liệu thống kê ban đầu cho thấy, trung bình số nợ phát sinh phải thu của các DN ngành thủy sản ở ĐBSCL chiếm khoảng 10% trên tổng doanh thu và con số này có thể cao hơn tùy theo từng DN. Các khoản nợ quá hạn sẽ làm DN mất doanh thu, giảm lợi nhuận, giảm tín dụng có sẵn và giảm năng suất lao động”.

Dây chuyền chế biến cá tra xuất khẩu tại Công ty TNHH Công nghiệp Thủy sản Miền Nam (TP Cần Thơ).

Đối với vấn đề lựa chọn các đơn vị tư vấn thương mại để hỗ trợ xử lý nợ xấu được xem là giải pháp phù hợp cho DN, song mức phí dịch vụ vẫn là mối quan tâm hàng đầu của DN. Theo ông Nguyễn Văn Thanh, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Phước Anh 2 (tỉnh Đồng Tháp), trong trường hợp đã phát sinh nợ thường là những khoản nợ xấu và khó đòi. Ở một số trường hợp cụ thể, DN vẫn có thể đòi được các khoản nợ xấu nhưng sẽ mất nhiều thời gian, chi phí và nhân lực. Lúc này, DN mong muốn thông qua các công ty tư vấn thương mại để rút ngắn thời gian thu hồi nợ với điều kiện mức phí dịch vụ phải được xem xét sao cho phù hợp. Phía công ty tư vấn có thể chọn thu phí theo tính chất, mức độ của từng thương vụ giao dịch thay vì áp dụng mức phí cụ thể là 40% trên tổng giá trị nợ thu hồi được. Nếu mức phí quá cao, DN sẽ chọn giải pháp tự thu hồi mặc dù thời gian thu hồi được sẽ lâu hơn, thậm chí từ bỏ phần lợi nhuận mà lẽ ra công ty sẽ thu hồi khi khách hàng dây dưa không chịu thanh toán.

Theo các chuyên gia, để tự bảo vệ mình khi thực hiện các đơn hàng xuất khẩu, DN cần yêu cầu đối tác thanh lý hợp đồng trên mỗi đơn hàng, thường xuyên kiểm tra tín dụng của tất cả các khách hàng, yêu cầu lập thư tín dụng đảm bảo (LC), mua bảo hiểm tín dụng đối với các đơn hàng mở. Trong trường hợp phát sinh nợ xấu, các DN có thể tự thu hồi nợ hoặc nhờ bên thứ 3 là các công ty luật hoặc công ty tư vấn tài chính để thu hồi hộ. Nhìn chung, trong quá trình thu hồi nợ, DN xuất khẩu thủy sản đối mặt với rất nhiều thách thức do không am hiểu hệ thống pháp luật ở nước ngoài, thiếu thông tin để đánh giá khả năng chi trả của đối tác. Do đó, DN có thể xem xét lựa chọn được công ty tư vấn luật hoặc công ty tư vấn tài chính để đảm bảo thu hồi nợ hiệu quả trên cơ sở lựa chọn dịch vụ tốt nhất với mức phí phù hợp với khả năng chi trả của DN.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), các khoản nợ xấu thường phát sinh từ năm 2012 trở về trước trong bối cảnh thị trường xuất khẩu có nhiều biến động do ảnh hưởng khủng hoảng kinh tế thế giới. Từ cuối năm 2012 đến nay, DN ít phát sinh nợ xấu hơn do thận trọng hơn khi ký kết đơn hàng xuất khẩu. Mặt khác, các khoản nợ xấu còn tùy thuộc vào từng đối tác, tính chất giao dịch của các đơn hàng và giá cả hàng hóa. Ông Nguyễn Hữu Dũng, Phó Chủ tịch VASEP, cho rằng: “Để đối mặt với những thách thức trong quá trình kinh doanh, DN buộc phải tự bảo vệ mình khi chọn lựa đối tác để bán hàng. Trong trường hợp phát sinh nợ xấu, chọn lựa giải pháp nào để thu hồi được nợ một cách nhanh chóng với chi phí phù hợp là rất quan trọng. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi của ngành hàng xuất khẩu cá tra là làm thế nào tạo lập được uy tín và mối dây kết nối bền chặt giữa DN xuất khẩu với các đối tác. Về phía Hiệp hội cũng thường xuyên hỗ trợ DN về mặt thông tin để tìm kiếm những khách hàng tiềm năng và đảm bảo uy tín để giảm thiểu rủi ro trong quá trình xuất khẩu”.

Bài, ảnh: THANH ĐÌNH