Mỗi khi đất nước diễn ra sự kiện chính trị quan trọng hay lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước chuẩn bị các chuyến công du, một số tổ chức, cá nhân cực đoan ở nước ngoài lại công bố những bản báo cáo, thư ngỏ, thư kiến nghị mang danh nghĩa bảo vệ nhân quyền, kèm theo những lời kêu gọi gây sức ép đối với Việt Nam.

Chủ tịch Hạ viện Mori Eisuke phát biểu chào mừng và giới thiệu Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam với Quốc hội Nhật Bản, ngày 9/11/2026. (Ảnh: TTXVN)

Đáng chú ý, các văn bản này thường xoay quanh những vấn đề quen thuộc như tự do ngôn luận, tôn giáo, dân tộc, quyền của người lao động...; tuy nhiên cách tiếp cận chủ yếu là lựa chọn thông tin một chiều, suy diễn và đưa ra những nhận định thiếu căn cứ, phản ánh không đúng sự thật.

Kịch bản cũ trong những lá thư "đúng hẹn"

Diễn biến những tháng gần đây cho thấy khá rõ cách làm này. Ngày 22/9/2026, hai ngày trước chuyến thăm cấp Nhà nước Canada của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW) gửi thư ngỏ tới Thủ tướng và Toàn quyền Canada. Kịch bản tiếp tục lặp lại vào ngày 16/10, trước chuyến thăm Đan Mạch, Liên minh châu Âu (EU) và Bỉ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, HRW gửi thư tới Thủ tướng Đan Mạch, Thủ tướng Bỉ; cùng lúc, HRW, Ủy ban Luật gia quốc tế (ICJ), ARTICLE 19 và 10 tổ chức khác ký thư chung gửi lãnh đạo Hội đồng châu Âu và Ủy ban châu Âu. Ngày 1/11, HRW gửi thư tới Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi, đồng gửi Bộ trưởng Ngoại giao Toshimitsu Motegi, trước chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 8 đến 11/11.

Nội dung các văn bản gần như lặp lại cùng nội dung với những cáo buộc hạn chế tự do ngôn luận, “đàn áp” người bất đồng chính kiến, kiểm soát tôn giáo, ngăn cản quyền lập hội; kèm theo một danh sách những cái tên bị gắn mác “tù nhân chính trị”, lặp lại từ thư này sang thư khác. Từ một số vụ việc được chọn sẵn, các tổ chức này khái quát thành bức tranh nhân quyền của cả một quốc gia hơn 100 triệu dân, với những cụm từ quy kết nặng nề như “đàn áp gia tăng”, “chính sách độc đoán đã ăn sâu”.

Các chuyên gia chỉ ra điểm chung của những đánh giá kiểu này là lựa chọn thông tin theo kết luận định sẵn và tách vấn đề nhân quyền khỏi bối cảnh lịch sử, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội cụ thể của Việt Nam. Đồng thời, những hoạt động thực thi pháp luật bị diễn giải thành vi phạm nhân quyền; hành vi vi phạm pháp luật được đánh đồng với tự do ngôn luận; các vấn đề phức tạp về dân tộc, tôn giáo bị tách khỏi yêu cầu giữ gìn an ninh, trật tự và đoàn kết cộng đồng. Nội dung các văn bản cũng lờ đi một điều quan trọng: Chính Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR), tại Điều 19, cho phép quốc gia hạn chế quyền tự do biểu đạt quy định trong pháp luật và là cần thiết để tôn trọng các quyền hoặc uy tín của người khác, bảo vệ an ninh quốc gia hoặc trật tự công cộng, sức khỏe hoặc đạo đức của xã hội.

Giám sát, góp ý về thực thi quyền con người là hoạt động chính đáng, và Việt Nam luôn sẵn sàng đối thoại trên tinh thần xây dựng, tôn trọng lẫn nhau. Nhưng đối thoại không có nghĩa là chấp nhận những nhận định thiếu kiểm chứng, càng không có nghĩa để bất kỳ tổ chức nào áp đặt cách nhìn hay can thiệp vào công việc thuộc chủ quyền quốc gia.

Việc các văn bản liên tục xuất hiện ngay trước những chuyến công du cấp cao không thể coi là trùng hợp mà đó là thủ pháp có tính toán: Chọn thời điểm nhạy cảm để thúc nước sở tại nêu vấn đề với lãnh đạo Việt Nam, tạo sức ép truyền thông trước và trong các cuộc tiếp xúc. Ngay từ ngày 27/7/2026, gần ba tháng trước chuyến thăm chính thức EU và Bỉ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Brussels (cuối tháng 10/2026), Tổ chức Đoàn kết Cơ đốc giáo toàn cầu (CSW), một trong những bên ký thư chung gửi lãnh đạo EU, đã công khai coi chuyến thăm này là dịp để EU gây sức ép, đòi Việt Nam đáp ứng những yêu sách do họ đưa ra trước khi chuyến thăm diễn ra, kể cả việc trả tự do cho một số người.

Mục đích của cách làm này khá rõ: Tạo hình ảnh tiêu cực về Việt Nam trong mắt đối tác, làm lu mờ nội dung hợp tác hai bên đang thúc đẩy; thúc chính phủ nước ngoài đưa ra yêu cầu can thiệp vào chính sách, pháp luật và hoạt động xét xử của Việt Nam; và bằng sự lặp đi lặp lại, gieo cảm giác Việt Nam là "điểm nóng" nhân quyền. Các văn bản còn buộc quan hệ thương mại, đầu tư vào những yêu cầu do họ đặt ra. Rõ ràng khi quyền con người bị dùng làm công cụ mặc cả, giá trị nhân văn vốn có của nó cũng bị tổn hại.

Sự thật chứng minh từ thực tiễn

Trước những nhận định phiến diện ấy, câu trả lời có sức nặng nhất chính ở thực tiễn bảo đảm quyền con người và sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế. Thành tựu giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội, mở rộng tiếp cận giáo dục, y tế, thúc đẩy bình đẳng giới là những gì người dân cảm nhận được trong đời sống hằng ngày. Báo cáo "50 năm tiến bộ vì trẻ em tại Việt Nam" do UNICEF công bố tháng 11/2025 đánh giá chặng đường 1975-2025 trên cả bốn nhóm quyền của trẻ em là sống còn, phát triển, bảo vệ và tham gia; ghi nhận những bước tiến quan trọng, đồng thời chỉ ra những khoảng trống cần tiếp tục khắc phục. Đó là cách đánh giá dựa trên cả thành tựu lẫn thách thức.

Trên bình diện đa phương, ngày 14/10/2025, Việt Nam tái đắc cử thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028 với 180 phiếu, cao nhất nhóm châu Á-Thái Bình Dương, và là nước duy nhất của nhóm trong nhiệm kỳ 2023-2025 tiếp tục trúng cử. Kết quả này chứng tỏ sự tín nhiệm cao của các nước đối với cách tiếp cận đối thoại, hợp tác và cân bằng của Việt Nam. Chưa kể, dù một kết quả bầu cử chưa thể chứng minh rằng một quốc gia không còn bất cứ hạn chế nào về nhân quyền, nhưng đó là minh chứng bác bỏ luận điệu cho rằng Việt Nam “bị cô lập” hoặc không có uy tín trong các cơ chế đa phương.

Thực tiễn đối ngoại thời gian qua càng cho thấy nền tảng quan hệ giữa Việt Nam với các đối tác ngày càng được củng cố. Việt Nam và Canada nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược; quan hệ Việt Nam-Đan Mạch được nâng lên Đối tác chiến lược toàn diện; Việt Nam và EU triển khai hiệu quả quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, thúc đẩy EVFTA, sớm phê chuẩn EVIPA và tăng cường hợp tác về công nghệ, năng lượng, hạ tầng chiến lược.

Tại Tokyo, trong chuyến thăm đầu tiên của một đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam tới Nhật Bản, hai bên ra Tuyên bố tầm nhìn chung Việt Nam-Nhật Bản: Đối tác đồng hành, đồng kiến tạo, cùng có lợi, vì tăng trưởng chất lượng cao, tự chủ chiến lược và tự cường; ký 11 văn kiện hợp tác, tập trung vào hạ tầng năng lượng, điện hạt nhân, trí tuệ nhân tạo, giáo dục, môi trường và hoàn thiện thể chế. Trước chuyến thăm, chuyên gia Toshiro Nishizawa, Đại học Tokyo, nhận định Việt Nam là một trong những đối tác đáng tin cậy nhất của Nhật Bản.

Những thành công tốt đẹp sau các chuyến thăm, làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới các nước cũng là câu trả lời rõ ràng nhất trước mục đích đen tối của những tổ chức chống phá Việt Nam. Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga, thăm chính thức Cộng hòa Pháp đã thành công tốt đẹp và đạt kết quả toàn diện, ở mức cao các mục đích, yêu cầu đề ra với nhiều kết quả thực chất, có ý nghĩa quan trọng đối với quan hệ của Việt Nam với các đối tác cũng như đối với sự phát triển của Việt Nam trong giai đoạn mới. Cả hai nước đã dành sự đón tiếp rất trọng thị, nồng hậu với nhiều nghi lễ đặc biệt, thể hiện sự coi trọng đặc biệt đối với quan hệ với Việt Nam cũng như đối với lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Nhân dân Việt Nam.

Hay chuyến thăm Đan Mạch, Liên minh châu Âu và Bỉ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã mở ra những định hướng hợp tác mới, tăng cường gắn kết Việt Nam với châu Âu, nâng tầm toàn diện quan hệ giữa Việt Nam và các đối tác trên cơ sở quyết tâm chính trị cao, có nhiều điểm tương đồng về định hướng chiến lược. Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết, lãnh đạo và nhân dân Đan Mạch đã đón tiếp trọng thị Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Phu nhân và Đoàn, với nhiều biệt lệ. Nước bạn đã cử máy bay lên hộ tống khi Đoàn vào Đan Mạch, đồng thời tổ chức bắn pháo hoa nhân dịp kỷ niệm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước. Với tuyên bố Việt Nam-Đan Mạch nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện, Đan Mạch trở thành nước thứ hai của Liên minh châu Âu có quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với Việt Nam. Đan Mạch cũng định vị Việt Nam là đối tác hàng đầu, là đầu cầu chiến lược ở Đông Nam Á.

Trong chuyến thăm lần đầu tiên tới Liên minh châu Âu trên cương vị mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã làm việc với cả Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen. Việc Hạ viện Liên bang Bỉ bỏ phiếu thông qua Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam-EU (EVIPA) ngay trước các hoạt động chính thức trong chuyến thăm Bỉ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là tín hiệu tích cực, thể hiện thiện chí và sự coi trọng của Bỉ đối với quan hệ với Việt Nam.

Những kết quả hợp tác đạt được là câu trả lời thực tế đối với ý đồ dùng các luận điệu cũ để gây sức ép, làm tổn hại hình ảnh và vị thế Việt Nam.

Những kết quả hợp tác đạt được là câu trả lời thực tế đối với ý đồ dùng các luận điệu cũ để gây sức ép, làm tổn hại hình ảnh và vị thế Việt Nam. Bảo đảm quyền con người là quá trình thường xuyên, đòi hỏi tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật và bảo đảm mọi quyền cơ bản của người dân được tôn trọng, bảo vệ. Chính sự cầu thị, minh bạch, đối thoại trên cơ sở chứng cứ và kết quả thực chất mới tạo nên sức thuyết phục bền vững.

Việt Nam - một đất nước có chủ quyền, có trách nhiệm với cộng đồng quốc tế luôn sẵn sàng lắng nghe những ý kiến thiện chí, nhưng cũng kiên quyết bác bỏ mọi sự áp đặt, can thiệp vô căn cứ. Tuy vậy, nhân quyền và an ninh quốc gia không phải hai giá trị đối lập. Một quốc gia mất ổn định thì quyền sống, quyền phát triển và cuộc sống bình yên của người dân cũng bị đe dọa; nhưng an ninh bền vững chỉ có thể được xây dựng trên pháp luật, công lý và sự tôn trọng con người. Chính thái độ đối thoại thẳng thắn, thực hiện nghiêm túc các cam kết quốc tế và kiên quyết không để quyền con người bị lợi dụng mới là lời đáp có sức thuyết phục nhất trước mọi thông tin sai lệch về Việt Nam.

Những bản báo cáo, thư ngỏ dù mang danh nghĩa nào cũng không thể thay thế sự thật được phản ánh sinh động trong đời sống của hơn 100 triệu người dân và trong sự tin cậy mà bạn bè quốc tế dành cho Việt Nam qua từng chuyến thăm, từng văn kiện hợp tác

VIỆT ANH - HÀ NHÂN (Báo Nhân dân)