Giữa nhịp sống hiện đại, vẫn có nhiều người bền bỉ với thú chơi sách xưa, sách quý, lưu giữ những trang sách đậm tri thức và màu thời gian. Đó là “mạch ngầm” văn hóa đọc lặng lẽ cuộn chảy trong lòng Cần Thơ hôm nay.

Cô trò Trường THCS Huỳnh Thúc Kháng, phường Ninh Kiều, xem trưng bày bộ sưu tập tiểu thuyết của nhà văn Hồ Biểu Chánh.

Tại sự kiện Công viên Sách Xuân Bính Ngọ - TP Cần Thơ năm 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức tại Công viên Tao Đàn (phường Ninh Kiều) mới đây, bên cạnh những gian hàng sách mới, hoạt động giao lưu, giới thiệu tác giả - tác phẩm, còn có hoạt động thú vị là trưng bày các bộ sưu tập sách quý của những nhà sưu tầm tư nhân.

Gây ấn tượng đầu tiên với khách tham quan là bộ sưu tập sách lá cổ của Hòa thượng Lý Hùng, trụ trì chùa Pitu Khôsa Răngsây (phường Ninh Kiều). Hòa thượng Lý Hùng là người có công lớn trong việc lưu giữ, bảo tồn kho sách cổ quý hiếm của chùa. Tủ sách có hơn 4.000 quyển sách, trong đó có nhiều sách lá hàng trăm năm tuổi, được khắc chữ công phu trên lá thốt nốt, lá buông. Nội dung sách lá ghi chép kinh, phong tục, nghi lễ, giáo dục đạo đức… Những mảnh lá buông lạ mắt được trưng bày trang trọng thu hút nhiều người đến chiêm ngưỡng.

Nhà sưu tầm Đặng Duy Khôi (phường An Bình) mang đến trưng bày bộ sưu tập 50 quyển tiểu thuyết của nhà văn Hồ Biểu Chánh, chủ yếu xuất bản gần nửa thế kỷ. Những tác phẩm kinh điển của nhà văn như “Ai làm được”, “Cay đắng mùi đời”, “Con nhà nghèo”, “Ngọn cỏ gió đùa”, “Sống thác với tình”… in trên những trang sách nhuốm màu thời gian, bìa vẽ tay đặc sắc. Do nhiều tiểu thuyết của nhà văn Hồ Biểu Chánh được chuyển thể thành phim nên khách tham quan khi tận mắt xem nguyên tác văn học tỏ ra rất thích thú.

Chị Nguyễn Thị Kiều Tiên, khách tham quan, chia sẻ: “Lúc sinh viên, tôi cũng hay đọc tiểu thuyết của Hồ Biểu Chánh nhưng đây là lần đầu tôi nhìn thấy nhiều sách của ông đến vậy và đặc biệt đều là sách xưa”.

Nhà sưu tầm Nguyễn Văn Chuộn (phường Tân An) thì góp mặt tại trưng bày các ấn phẩm tuổi đời đều hơn 1 thế kỷ, được bảo quản cẩn thận. Đó là bộ “Đại Nam quốc âm tự vị” của Huình Tịnh Paulus Của, ấn tống năm 1895-1896, hay “Luân lý giáo khoa thư” ấn tống năm 1925, như mở ra không gian học thuật cổ xưa, phản ánh quá trình phát triển của giáo dục, ngôn ngữ Việt Nam buổi đầu hiện đại. Những ấn phẩm của nhà sưu tầm Trịnh Quốc Gia (phường Ninh Kiều) cũng đều là những trang sách giá trị, tuổi đời gần cả trăm năm, ở nhiều khía cạnh văn hóa và tiếp biến văn hóa.

Bộ sưu tập của Đinh Hoài Thương (phường Long Tuyền) tập trung vào những tác giả có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống tinh thần người Việt như Bảo Định Giang, Nguyễn Hiến Lê, Nguyễn Duy Cần. Từ ca dao, văn học yêu nước Nam Bộ đến các tác phẩm “học làm người”, “tự học”, “xử thế”, những cuốn sách này từng lặng lẽ đồng hành với nhiều thế hệ độc giả Việt Nam, và nay tiếp tục được trân trọng như một phần di sản tinh thần. Anh Đinh Hoài Thương cho biết: “Vốn có tình yêu với sách nên ngay từ hồi đi học, tôi đã ý thức mua sách, sưu tầm sách và đến nay, tủ sách gia đình tôi đã có số lượng khá nhiều. Đây cũng là niềm vui của tôi”.

Cũng như anh Thương, đa số các nhà sưu tầm tham gia trưng bày đều có tủ sách gia đình khá phong phú, vừa phục vụ nhu cầu đọc sách, trau dồi kiến thức, vừa là thú chơi sách đầy thú vị. Những tủ sách ấy không phải “một sớm một chiều” mà tích lũy qua nhiều năm tháng. Các bộ sưu tập xuất hiện tại Công viên Sách Xuân không chỉ có giá trị vật chất, mà còn ở tinh thần gìn giữ, bảo tồn sách xưa, sách cổ. Đó là những tủ sách tư nhân, được hình thành từ đam mê cá nhân, từ ý thức lưu giữ ký ức văn hóa cho cộng đồng. Đặc biệt, phần nhiều nhà sưu tầm trong số này đều thuộc thế hệ 8X, 9X, những người xem sách như một cách neo giữ căn cước văn hóa giữa đời sống số hóa. Chính “mạch ngầm” ấy đã và đang nuôi dưỡng một phong trào đọc sách bền vững, nơi sách không chỉ để đọc, mà còn để lưu giữ và trao truyền cho mai sau.

Bài, ảnh: ĐĂNG HUỲNH